SPO pre-master Orthopedagogiek – Neuropsychologie
Rijksuniversiteit Groningen
Methoden en technieken
Begrippenlijst
Effectonderzoek in de gedragswetenschappen (Van Loon, vd Meulen en Minnaert)
Gedrag
alle activiteiten van een (menselijk) organisme, die waarneembaar of registreerbaar
zijn of tot waarneembare of registreerbare toestandswijzigingen leiden.
Gedragswetenschappen
rationele activiteiten van terzake deskundigen, gericht op overeenstemming, waarbij
met behulp van empirisch onderzoek zicht wordt verkregen op menselijk gedrag
Interventieprogramma
als het programma gebruikt wordt tijdens een hulpverlening, begeleiding of
trainingssituatie:
Effectiviteit
de mate waarin de hulp, zorg, ondersteuning of onderwijsplanning erin slaagt de
doelgroep positief te beïnvloeden, in lijn met de doelstellingen, en wel zodanig dat
alternatieve verklaringen uitgesloten zijn
Afhankelijkheid (dependence)
de mate waarin een functionele relatie tussen de onafhankelijke variabele (de
interventie) en de afhankelijke variabele (de uitkomst) bestaat
Specificiteit (specificity)
de mate waarin specifieke, identificeerbare dimensies van de interventies aan te
wijzen zijn, die een onderscheidbare relatie met de afhankelijke variabele bezitten
Bestaan van alternatieve verklaringen (spuiousness)
e mate waarin andere factoiren de interventie als bronnen van invloed op de
afhankelijke variabele optreden (hidden third factors)
Effectladder
Geeft indeling van effectiviteit
Van praktijkgestuurd effectonderzoek is bekend dat het op verschillende niveaus van
bewijskracht kan voorzien in kennis over de effectiviteit van interventies. Op de
zogeheten ‘effectladder’ wordt die bewijskracht in oplopende zin aangeduid als
descriptief, theoretisch, indicatief en causaal.
Effectieve interventies
interventieprogramma’s die een gemeten verbetering, corresponderend met de
vooropgestelde doelen, bewerkstelligen, waarbij de verbetering is toe te schrijven
aan de interventie en er zicht is op werkzame elementen ervan.
1
, SPO pre-master Orthopedagogiek – Neuropsychologie
Rijksuniversiteit Groningen
Resultaat (hangt nauw samen met effect)
meer neutrale term dan effect. Het is de uitkomst van een min of meer doelgerichte
handeling, proces of werking. De oorzaak en of de uitkomst bedoeld was ligt hier
open
Verandering (hangt nauw samen met effect)
sterk gerelateerd met ontwikkeling. Maar ook hier is de oorzaak open.
Doeltreffendheid (hangt nauw samen met effect)
is niet hetzelfde als effectiviteit, maar het behalen van doelen zou je wel als
voorwaarde voor effectiviteit kunnen zien.
Efficacy
interventie leidt onder bepaalde omstandigheden tot resultaten.
Effectiveness
de mate van positief effect in de weerbarstige praktijk.
Kosteneffectiviteit
de verhouding tussen de effecten en de kosten van een interventie.
Fundamenteel onderzoek
ontwikkelen en toetsen van theorieën voor de oplossing van kennisproblemen
Praktijkgericht onderzoek
het ontwikkelen, proberen en evalueren van oplossingen voor praktijkproblemen die
bestaan bij professionals buiten de wetenschap.
Effectonderzoek is praktijkgericht onderzoek.
Productevaluatie
evaluatie van een programma. Het doel is: stoppen of doorgaan. Dit soort doelen
worden ook wel summatief genoemd. De criteria op grond waarvan met een
interventie beoordeeld, zijn ontleend aan het doel van de interventie. We
verzamelen informatie over de input, het proces en de output.
Data vaak kwantitatief, vooral bij Goal based productevaluatie = de doelbereiking
wel toe te schrijven aan interventie
Procesevaluatie
evalueert het proces: is de interventie verlopen zoals gepland. Doel: het tot stand
brengen van verandering in de interventie en/of bewustwording van de betrokkenen
bij het proces. (formatieve doelen genoemd). Criteria zijn niet perse ontleend aan
het doel, maar er kunnen ook morele, maatschappelijke of politieke maatstaven
genomen worden.
Bij procesevaluatie bestuderen we vaak met behulp van kwalitatieve methoden
interactieprocessen rondom programma’s.
Gecombineerde methoden
2
Rijksuniversiteit Groningen
Methoden en technieken
Begrippenlijst
Effectonderzoek in de gedragswetenschappen (Van Loon, vd Meulen en Minnaert)
Gedrag
alle activiteiten van een (menselijk) organisme, die waarneembaar of registreerbaar
zijn of tot waarneembare of registreerbare toestandswijzigingen leiden.
Gedragswetenschappen
rationele activiteiten van terzake deskundigen, gericht op overeenstemming, waarbij
met behulp van empirisch onderzoek zicht wordt verkregen op menselijk gedrag
Interventieprogramma
als het programma gebruikt wordt tijdens een hulpverlening, begeleiding of
trainingssituatie:
Effectiviteit
de mate waarin de hulp, zorg, ondersteuning of onderwijsplanning erin slaagt de
doelgroep positief te beïnvloeden, in lijn met de doelstellingen, en wel zodanig dat
alternatieve verklaringen uitgesloten zijn
Afhankelijkheid (dependence)
de mate waarin een functionele relatie tussen de onafhankelijke variabele (de
interventie) en de afhankelijke variabele (de uitkomst) bestaat
Specificiteit (specificity)
de mate waarin specifieke, identificeerbare dimensies van de interventies aan te
wijzen zijn, die een onderscheidbare relatie met de afhankelijke variabele bezitten
Bestaan van alternatieve verklaringen (spuiousness)
e mate waarin andere factoiren de interventie als bronnen van invloed op de
afhankelijke variabele optreden (hidden third factors)
Effectladder
Geeft indeling van effectiviteit
Van praktijkgestuurd effectonderzoek is bekend dat het op verschillende niveaus van
bewijskracht kan voorzien in kennis over de effectiviteit van interventies. Op de
zogeheten ‘effectladder’ wordt die bewijskracht in oplopende zin aangeduid als
descriptief, theoretisch, indicatief en causaal.
Effectieve interventies
interventieprogramma’s die een gemeten verbetering, corresponderend met de
vooropgestelde doelen, bewerkstelligen, waarbij de verbetering is toe te schrijven
aan de interventie en er zicht is op werkzame elementen ervan.
1
, SPO pre-master Orthopedagogiek – Neuropsychologie
Rijksuniversiteit Groningen
Resultaat (hangt nauw samen met effect)
meer neutrale term dan effect. Het is de uitkomst van een min of meer doelgerichte
handeling, proces of werking. De oorzaak en of de uitkomst bedoeld was ligt hier
open
Verandering (hangt nauw samen met effect)
sterk gerelateerd met ontwikkeling. Maar ook hier is de oorzaak open.
Doeltreffendheid (hangt nauw samen met effect)
is niet hetzelfde als effectiviteit, maar het behalen van doelen zou je wel als
voorwaarde voor effectiviteit kunnen zien.
Efficacy
interventie leidt onder bepaalde omstandigheden tot resultaten.
Effectiveness
de mate van positief effect in de weerbarstige praktijk.
Kosteneffectiviteit
de verhouding tussen de effecten en de kosten van een interventie.
Fundamenteel onderzoek
ontwikkelen en toetsen van theorieën voor de oplossing van kennisproblemen
Praktijkgericht onderzoek
het ontwikkelen, proberen en evalueren van oplossingen voor praktijkproblemen die
bestaan bij professionals buiten de wetenschap.
Effectonderzoek is praktijkgericht onderzoek.
Productevaluatie
evaluatie van een programma. Het doel is: stoppen of doorgaan. Dit soort doelen
worden ook wel summatief genoemd. De criteria op grond waarvan met een
interventie beoordeeld, zijn ontleend aan het doel van de interventie. We
verzamelen informatie over de input, het proces en de output.
Data vaak kwantitatief, vooral bij Goal based productevaluatie = de doelbereiking
wel toe te schrijven aan interventie
Procesevaluatie
evalueert het proces: is de interventie verlopen zoals gepland. Doel: het tot stand
brengen van verandering in de interventie en/of bewustwording van de betrokkenen
bij het proces. (formatieve doelen genoemd). Criteria zijn niet perse ontleend aan
het doel, maar er kunnen ook morele, maatschappelijke of politieke maatstaven
genomen worden.
Bij procesevaluatie bestuderen we vaak met behulp van kwalitatieve methoden
interactieprocessen rondom programma’s.
Gecombineerde methoden
2
