Hoofdstuk 10 – Tijd van televisie en computer (1950-2000)
1. De koude Oorlog
Kenmerkend aspect:
De verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een
wapenwedloop en de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog
Koude oorlog: periode van vijandschap tussen de Verenigde Staten en de Sovjetunie (1945-1989)
Waarom vijandschap? -> keken anders naar inrichting maatschappij
Tegengestelde ideologieën
V.S. SU
Kapitalisme Communisme
Democratie Dictatuur
Vrije markteconomie Planeconomie
Vijandbeelden:
SU over VS: Westers imperialisme
-> ging over economisch imperialisme, volgens SU waren Amerikaanse bedrijven bezig zich over hele
wereld te vestigen en daarmee de wereld economisch afhankelijk van VS te maken.
VS over SU: Communistische wereldrevolutie
-> VS bang dat heel de wereld communistisch zou worden, oftewel onvrijheid
Blokvorming: tijdens de Koude Oorlog vormden zich twee vijandige ideologisch tegengestelde
blokken.
Aan ene kant in West-Europa de landen van de NAVO (en bondgenoot VS, democratie enz.)
Aan andere kant in Oost-Europa communisme en dictatuur.
-> grens ook wel ijzeren gordijn genoemd
Containmentpolitiek: uitbreiding van het communisme moet voorkomen worden door het in te
dammen. Gebeurt d.m.v. economische en militaire steun.
-> begint in EU, maar in 1949 wordt China communistisch (onafhankelijk van SU) & vanaf 1945
dekolonisatie in Zuidoost-Azië. VS moet nu containmentpolitiek uitbreiden.
Wapenwedloop: race om sterkste wapenarsenaal te krijgen.
-> vergrootte de kans op een atoomoorlog (moet koste wat kost voorkomen worden).
-> zorgt voor wederzijdse afschrikking.
~ Belangrijke conflicten in de Koude Oorlog:
Berlijn (1947-1989) -> na WO2 verdeeld onder geallieerden -> Westen: VS, Engeland,
Frankrijk & Oosten: Sovjetunie. West-Berlijn mocht absoluut niet in handen communisme
komen. Belangrijkste symbool: Berlijnse muur
Koreaoorlog (1950-1953) -> tussen communistisch noorden (gesteund door China en SU) &
democratisch/kapitalistisch zuiden (gesteund door VS) -
> koude oorlog want VS wel vechten tegen communisme, zonder direct oorlog te hebben
met SU
Cubacrisis (1962) -> was communistisch & bondgenoot SU. In 1962 kwam geheime dienst VS
erachter dat SU bezig was raketinstallatie neer te zetten op Cuba om VS aan te vallen.
-> veel dreigementen, net geen atoomoorlog
, Vietnamoorlog (1945-1973) -> al bezig sinds 1945, toen Ho Chi Minh (communist) leider
werd van nationalistisch verzet werd. Eerst waren Fransen bezig met strijden tegen Ho Chi
Minh, houden het niet vol, dus VS bemoeit ermee -> Amerikanen verliezen en trekken terug.
~ Het einde van de Koude Oorlog:
Wedloop was voor Sovjetunie niet vol te houden.
1985: nieuwe partijleider communistische partij en SU: Michail Gorbatsjov -> tijd voor iets anders,
pleit voor twee zaken:
1. Glasnost (openheid): alles moest openlijk besproken kunnen worden
2. Perestrojka (hervorming): verandering in economie en politiek om de SU gezonder te
maken.
Hervormingen van Gorbatsjov leiden tot meer vrijheid in Oost-Europa.
2. Dekolonisatie
Kenmerkend aspect:
De dekolonisatie die een eind maakte aan de westerse hegemonie in de wereld
Vanaf 1870: Modern Imperialisme
Vanaf 1919: Verzet tegen de westerse hegemonie
Vanaf 1945: Dekolonisatie -> Westerse koloniën worden onafhankelijk
Dekolonisatie verloopt in drie golven:
1. Zuidoost-Azië/ Midden-Oosten (1954-1953)
2. Afrika (1951-1980)
3. Caraïben (1965-1975)
Oorzaken voor de opkomst van de nationalistische bewegingen:
-> Zie 9. Verzet tegen het imperialisme
~ Oorzaken voor dekolonisatie na 1945:
WO2
Japan had laten zien dat westerse mogendheden te verslaan waren
Koude Oorlog
SU en VS wilden zoveel mogelijk bondgenoten
~ Gevolgen van de dekolonisatie voor de nieuwe naties:
Dictaturen en (burger)oorlogen (Politiek)
Economische overheersing en uitbuiting door het westen ( Economie)
3. Welvaart en cultuur
Kenmerkend aspect:
De toenemende westerse welvaart die vanaf de jaren 60 van de 20e eeuw aanleiding gaf tot
ingrijpende sociaal-culturele veranderingsprocessen
1945-1955: Wederopbouw
-> periode van economische schaarste
1. De koude Oorlog
Kenmerkend aspect:
De verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een
wapenwedloop en de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog
Koude oorlog: periode van vijandschap tussen de Verenigde Staten en de Sovjetunie (1945-1989)
Waarom vijandschap? -> keken anders naar inrichting maatschappij
Tegengestelde ideologieën
V.S. SU
Kapitalisme Communisme
Democratie Dictatuur
Vrije markteconomie Planeconomie
Vijandbeelden:
SU over VS: Westers imperialisme
-> ging over economisch imperialisme, volgens SU waren Amerikaanse bedrijven bezig zich over hele
wereld te vestigen en daarmee de wereld economisch afhankelijk van VS te maken.
VS over SU: Communistische wereldrevolutie
-> VS bang dat heel de wereld communistisch zou worden, oftewel onvrijheid
Blokvorming: tijdens de Koude Oorlog vormden zich twee vijandige ideologisch tegengestelde
blokken.
Aan ene kant in West-Europa de landen van de NAVO (en bondgenoot VS, democratie enz.)
Aan andere kant in Oost-Europa communisme en dictatuur.
-> grens ook wel ijzeren gordijn genoemd
Containmentpolitiek: uitbreiding van het communisme moet voorkomen worden door het in te
dammen. Gebeurt d.m.v. economische en militaire steun.
-> begint in EU, maar in 1949 wordt China communistisch (onafhankelijk van SU) & vanaf 1945
dekolonisatie in Zuidoost-Azië. VS moet nu containmentpolitiek uitbreiden.
Wapenwedloop: race om sterkste wapenarsenaal te krijgen.
-> vergrootte de kans op een atoomoorlog (moet koste wat kost voorkomen worden).
-> zorgt voor wederzijdse afschrikking.
~ Belangrijke conflicten in de Koude Oorlog:
Berlijn (1947-1989) -> na WO2 verdeeld onder geallieerden -> Westen: VS, Engeland,
Frankrijk & Oosten: Sovjetunie. West-Berlijn mocht absoluut niet in handen communisme
komen. Belangrijkste symbool: Berlijnse muur
Koreaoorlog (1950-1953) -> tussen communistisch noorden (gesteund door China en SU) &
democratisch/kapitalistisch zuiden (gesteund door VS) -
> koude oorlog want VS wel vechten tegen communisme, zonder direct oorlog te hebben
met SU
Cubacrisis (1962) -> was communistisch & bondgenoot SU. In 1962 kwam geheime dienst VS
erachter dat SU bezig was raketinstallatie neer te zetten op Cuba om VS aan te vallen.
-> veel dreigementen, net geen atoomoorlog
, Vietnamoorlog (1945-1973) -> al bezig sinds 1945, toen Ho Chi Minh (communist) leider
werd van nationalistisch verzet werd. Eerst waren Fransen bezig met strijden tegen Ho Chi
Minh, houden het niet vol, dus VS bemoeit ermee -> Amerikanen verliezen en trekken terug.
~ Het einde van de Koude Oorlog:
Wedloop was voor Sovjetunie niet vol te houden.
1985: nieuwe partijleider communistische partij en SU: Michail Gorbatsjov -> tijd voor iets anders,
pleit voor twee zaken:
1. Glasnost (openheid): alles moest openlijk besproken kunnen worden
2. Perestrojka (hervorming): verandering in economie en politiek om de SU gezonder te
maken.
Hervormingen van Gorbatsjov leiden tot meer vrijheid in Oost-Europa.
2. Dekolonisatie
Kenmerkend aspect:
De dekolonisatie die een eind maakte aan de westerse hegemonie in de wereld
Vanaf 1870: Modern Imperialisme
Vanaf 1919: Verzet tegen de westerse hegemonie
Vanaf 1945: Dekolonisatie -> Westerse koloniën worden onafhankelijk
Dekolonisatie verloopt in drie golven:
1. Zuidoost-Azië/ Midden-Oosten (1954-1953)
2. Afrika (1951-1980)
3. Caraïben (1965-1975)
Oorzaken voor de opkomst van de nationalistische bewegingen:
-> Zie 9. Verzet tegen het imperialisme
~ Oorzaken voor dekolonisatie na 1945:
WO2
Japan had laten zien dat westerse mogendheden te verslaan waren
Koude Oorlog
SU en VS wilden zoveel mogelijk bondgenoten
~ Gevolgen van de dekolonisatie voor de nieuwe naties:
Dictaturen en (burger)oorlogen (Politiek)
Economische overheersing en uitbuiting door het westen ( Economie)
3. Welvaart en cultuur
Kenmerkend aspect:
De toenemende westerse welvaart die vanaf de jaren 60 van de 20e eeuw aanleiding gaf tot
ingrijpende sociaal-culturele veranderingsprocessen
1945-1955: Wederopbouw
-> periode van economische schaarste
