Algemene chemie (Prof. dr. Wouter Herrebout)
Hoofdstuk 10: gassen, eigenschappen en gedrag
Vaste stoffen: atomen, moleculen of ionen → sterk bij elkaar gehouden → behouden vast
volume en vaste vorm
Vloeistoffen: atomen of moleculen→ minder sterk bij elkaar gehouden→ behouden vast
volume maar veranderlijke vorm
Gassen: atomen of moleculen → weinig aantrekken tussen elkaar → deeltjes kunnen vrij
bewegen in een veranderlijk volume
Vermenging vindt plaats omdat individuele gasdeeltjes weinig interactie hebben met hun
buren, dus de chemische identiteit van die buren is niet relevant.
Gasmengsel:
● homogeen → overal hetzelfde van samenstelling → mengen altijd volledig
● samendrukbaar → bij uitoefenen van druk op gas → volume van het gas trekt in
verhouding samen
samendrukbaar en homogeen = gasdeeltjes liggen ver van elkaar (minder dan 1% van
volume = ingenomen door gasdeeltjes zelf + 99% = lege ruimte) weinig aantrekking tussen
de deeltjes
vaste stoffen en vloeistoffen vaak niet homogeen → vloeistoffen mengen vaak niet goed
bijna niet samendrukbaar
niet homogeen en niet samendrukbaar = deeltjes liggen dicht bij elkaar (ongeveer 70%
van volume = deeltjes)
Er zijn veel aantrekkingskrachten en afstotingskrachten tussen de deeltjes
Eén van de meest voor de hand liggende eigenschappen van gassen is dat ze een
meetbare druk uitoefenen op de wanden van hun houder.
Gassen zijn homogeen en samendrukbaar, mengsels en vloeistoffen zijn dit nauwelijks.
homogeen: de verschillende samenstellende deeltjes kunnen niet meer van elkaar
onderscheiden worden omdat ze perfect door
elkaar gemengd zijn. De deeltjes zijn uniform
verdeeld in het mengsel.
samendrukbaar: wanneer druk wordt
uitgeoefend, krimpt het volume van een gas
proportioneel. Vaste stoffen en vloeistoffen zijn
daarentegen bijna onsamendrukbaar.
De druk P van een gas is het gevolg van
botsingen van gasdeeltjes met
, de wanden van het vat waarin het gas zich bevindt:
Druk wordt gedefinieerd als een kracht uitgeoefend per oppervlakte-eenheid. Kracht wordt
op zijn beurt gedefinieerd als massa maal versnelling, wat op aarde meestal de versnelling
is als gevolg van de zwaartekracht, a = 9,81 m/s²
De atmosfeerdruk: is de lucht in de atmosfeer die drukt op het oppervlak van de aarde en
kan berekend worden door uit te gaan van een kolom lucht met massa 10300 kg die op 1,00
m² van het aardoppervlak drukt:
De atmosfeerdruk kan berekend worden met een kwikbarometer en is af te leiden uit de
hoogte van de kwikkolom (760 nm) en de dichtheid van kwik (1,35951 . 10^4 kg/m³)
→ barometer met lange dunne buis gevuld met kwik → gesloten aan 1 uiteinde →
omgedraaid in schaaltje met kwik → beetje kwik loopt van buis in schaaltje → tot
neergaande druk van kwik door zwaartekracht in buis = atmosfeerdruk op kwik in schaaltje
dat kwik in buis drukt
Druk atmosfeer = 101 000 Pa = 1010 hPa = 101 kPa
Gasdruk in container
→ container met gas → aan U-buis met kwik→ aan 1 uiteinde open → verschil in druk in
container en atmosfeerdruk = verschil in hoogte kwiklevel in de 2 armen van de U-buis
druk gas > atmosfeerdruk → kwiklevel = hoger in open arm
druk gas < atmosfeerdruk → kwiklevel = hoger in arm aan container
De gaswetten
De fysische eigenschappen van gassen kunnen worden beschreven adhv vier
grootheden: druk (P), temperatuur (T), volume (V) en aantal mol (n).
De relatie tussen deze 4 variabelen noemt men de gaswetten. Een gas waarvan het gedrag
precies de wetten volgt, wordt een ideaal gas genoemd.
De ideale gaswet is samengesteld uit 3 wetten: de wet van Boyle, de wet van Gay-Lussac
en de wet van Avogadro
Hoofdstuk 10: gassen, eigenschappen en gedrag
Vaste stoffen: atomen, moleculen of ionen → sterk bij elkaar gehouden → behouden vast
volume en vaste vorm
Vloeistoffen: atomen of moleculen→ minder sterk bij elkaar gehouden→ behouden vast
volume maar veranderlijke vorm
Gassen: atomen of moleculen → weinig aantrekken tussen elkaar → deeltjes kunnen vrij
bewegen in een veranderlijk volume
Vermenging vindt plaats omdat individuele gasdeeltjes weinig interactie hebben met hun
buren, dus de chemische identiteit van die buren is niet relevant.
Gasmengsel:
● homogeen → overal hetzelfde van samenstelling → mengen altijd volledig
● samendrukbaar → bij uitoefenen van druk op gas → volume van het gas trekt in
verhouding samen
samendrukbaar en homogeen = gasdeeltjes liggen ver van elkaar (minder dan 1% van
volume = ingenomen door gasdeeltjes zelf + 99% = lege ruimte) weinig aantrekking tussen
de deeltjes
vaste stoffen en vloeistoffen vaak niet homogeen → vloeistoffen mengen vaak niet goed
bijna niet samendrukbaar
niet homogeen en niet samendrukbaar = deeltjes liggen dicht bij elkaar (ongeveer 70%
van volume = deeltjes)
Er zijn veel aantrekkingskrachten en afstotingskrachten tussen de deeltjes
Eén van de meest voor de hand liggende eigenschappen van gassen is dat ze een
meetbare druk uitoefenen op de wanden van hun houder.
Gassen zijn homogeen en samendrukbaar, mengsels en vloeistoffen zijn dit nauwelijks.
homogeen: de verschillende samenstellende deeltjes kunnen niet meer van elkaar
onderscheiden worden omdat ze perfect door
elkaar gemengd zijn. De deeltjes zijn uniform
verdeeld in het mengsel.
samendrukbaar: wanneer druk wordt
uitgeoefend, krimpt het volume van een gas
proportioneel. Vaste stoffen en vloeistoffen zijn
daarentegen bijna onsamendrukbaar.
De druk P van een gas is het gevolg van
botsingen van gasdeeltjes met
, de wanden van het vat waarin het gas zich bevindt:
Druk wordt gedefinieerd als een kracht uitgeoefend per oppervlakte-eenheid. Kracht wordt
op zijn beurt gedefinieerd als massa maal versnelling, wat op aarde meestal de versnelling
is als gevolg van de zwaartekracht, a = 9,81 m/s²
De atmosfeerdruk: is de lucht in de atmosfeer die drukt op het oppervlak van de aarde en
kan berekend worden door uit te gaan van een kolom lucht met massa 10300 kg die op 1,00
m² van het aardoppervlak drukt:
De atmosfeerdruk kan berekend worden met een kwikbarometer en is af te leiden uit de
hoogte van de kwikkolom (760 nm) en de dichtheid van kwik (1,35951 . 10^4 kg/m³)
→ barometer met lange dunne buis gevuld met kwik → gesloten aan 1 uiteinde →
omgedraaid in schaaltje met kwik → beetje kwik loopt van buis in schaaltje → tot
neergaande druk van kwik door zwaartekracht in buis = atmosfeerdruk op kwik in schaaltje
dat kwik in buis drukt
Druk atmosfeer = 101 000 Pa = 1010 hPa = 101 kPa
Gasdruk in container
→ container met gas → aan U-buis met kwik→ aan 1 uiteinde open → verschil in druk in
container en atmosfeerdruk = verschil in hoogte kwiklevel in de 2 armen van de U-buis
druk gas > atmosfeerdruk → kwiklevel = hoger in open arm
druk gas < atmosfeerdruk → kwiklevel = hoger in arm aan container
De gaswetten
De fysische eigenschappen van gassen kunnen worden beschreven adhv vier
grootheden: druk (P), temperatuur (T), volume (V) en aantal mol (n).
De relatie tussen deze 4 variabelen noemt men de gaswetten. Een gas waarvan het gedrag
precies de wetten volgt, wordt een ideaal gas genoemd.
De ideale gaswet is samengesteld uit 3 wetten: de wet van Boyle, de wet van Gay-Lussac
en de wet van Avogadro
