Samenvatting Taal: Diagnostiek

Taal: diagnostiek bij kinderen
Hoofdstuk 1: taalontwikkelingsstoornissen: indeling & definities

1. Wat is een taalontwikkelingsstoornis?
 Verborgen, niet zichtbaar  taalstoornis = minder herkenbaar dan andere
stoornissen
 Langzamere & moeizamere verwerving van mondelinge taal

Definitie
Door ASHA (American Speech-Language-hearing association)
 Significant tekort* in de ontwikkeling en het gebruik van taal in al zijn
modaliteiten
o Modaliteiten: fonologie, semantiek, morfologie, syntaxis, pragmatiek
 Problemen met taalbegrip en/of taalproductie in de verschillende
taaldomeinen
 Mogelijk voor heel het leven
 Symptomen kunnen veranderen doorheen de tijd

*Significant tekort
= niet tijdig behalen van taalmijlpalen
 Kennis van normale taalontwikkeling is cruciaal
 Leidraad: de Geresiveerde Minimum Spreeknormen
o Beschrijven de mijlpalen in de taalontwikkeling die op een bepaalde
leeftijd bereikt moeten zijn
 Tijdig behalen van mijlpaal betekent niet dat het kind geen
taalontwikkelingsstoornis kan hebben !!




= tabel met minimale
spreeknormen




1

, 1.2. Prevalentie van taalontwikkelingsstoornissen
= geeft aan hoeveel kinderen met een taalontwikkelingsstoornis er zijn op een
bepaald moment
 5-10% van schoolgaande kinderen heeft een taalontwikkelingsstoornis

We kennen vaker personen met dyslexie dan met een TOS maar de
prevalentiecijfers zijn wel ongeveer hetzelfde
Waarom?
- TOS is een verborgen stoornis
- Men heeft nog niet zo veel kennis over TOS zoals bij dyslexie


1.3. Indeling van taalontwikkelingsstoornissen
Opgedeeld in primaire & secundaire taalontwikkelingsstoornissen
Primaire taalontwikkelingsstoornis Secundaire taalontwikkelingsstoornis
Staat op zichzelf; geen duidelijke Gevolg van één of meerdere problemen
verklaring voor de taalachterstand in een ander ontwikkelingsdomein


1.3.1. Primaire taalontwikkelingsstoornissen
Synoniemen:
 Taalachterstand
 Specifieke taalontwikkelingsstoornis
 Ernstige Spraak-en taalMoeilijkheden (ESM)
 Specific Language Impairment (SLI)
 Internationaal: Developmental Language Disorder (DLD)
 Nationaal: Taalontwikkelingsstoornis (TOS)

2 belangrijke aspecten:
1. Er is een achterstand in de taalverwerving
2. Er is geen duidelijke verklaring voor deze achterstand




2

,  Diagnose wordt gesteld obv uitsluitingscriteria
o Aantonen dat achterstand niet het gevolg is van problemen in andere
ontwikkelingsdomeinen of onvoldoende taalaanbod
 Comorbiteit1 mogelijk
 Prevalentie: 7%
 Verhouding jongen VS meisje: 3/1 (komt 3x meer voor bij jongens dan bij meisjes)
 KAN blijvend zijn

TOS wordt opgedeeld in:
 Vertraagde taalontwikkeling
 Gestoorde taalontwikkeling

1.3.1.1. Vertraagde taalontwikkeling (VTO)
 50% heeft een probleem van voorbijgaande aard
 Taalniveau komt overeen met een jonger kind
 Harmonisch profiel  gelijkmatige uitval van alle taaldomeinen
 Taalontwikkeling komt later op gang & heeft een trager verloop
 Achterstand inhalen met juiste therapie
 Geen duidelijke oorzaak

1.3.1.2. Gestoorde taalontwikkeling
 50% heeft een probleem van niet voorbijgaande aard
 Hebben een hardnekkiger probleem
 Taalgebruik bevat kenmerken die niet in een bepaalde fase van het
taalverwervingsproces thuishoren
 Disharmonisch profiel  gestoord
 Oorzaak: aangeboren (ontwikkelingsdysfasie), verworven (kinderdysfasie)

Expresief: alles wat een kind uit
Receptief: alles van het taalbegrip, wat begrijpt hij?


2 groepen van gestoorde taalontwikkeling:
1. Kinderafasie
= gevolg van hersenletsel  taalgebieden in hersenen worden beschadigd
 Verworven kinderafasie  op het moment dat hun taal in volle
ontwikkeling is, geraakt deze verstoord
 Horen eig niet bij primaire taalontwikkelingsstoornissen MAAR
vertonen dezelfde kenmerken als TOS
 Oorzaak:
o hersentrauma na val op hoofd of verkeersongeluk (bv. CVA,
bloeding)
o tumoren of infecties (bv. hersenvliesontsteking)
o cerebrovasculaire aandoening (trombose of bloeding)
2. Ontwikkelingsdysfasie (OD)
1
= het tegelijkertijd voorkomen van 2 of meer aandoeningen of stoornissen bij één
persoon

3

, = aangeboren en geen duidelijk aantoonbaar hersenletsel
 Therapie helpt, maar het raakt nooit opgelost
 Prevalentie: 3%
 Aangeboren taalontwikkelingsstoornis
 Blijvende problemen, ook op volwassen leeftijd
 Taalproblemen op vlak van taalbegrip en/of taalproductie
 Taalcomponenten kunnen aangetast zijn
o Kan wel evolueren doorheen de tijd
o Bv. een kleuter heeft moeite met uitspraak en woordenschat,
in de lagere school heeft het kind problemen met vertellen van
een verhaal of voeren van een gesprek



1.3.2. Secundaire taalontwikkelingsstoornissen
Hierbij nooit de naam TOS gebruiken!!!
= de taalontwikkelingsstoornis is het gevolg van een ander probleem
De impact van de problemen is niet altijd even groot, zeker niet als ze geïsoleerd
voorkomen




1.3.2.1. Problemen in de sensorische ontwikkeling
Gehoorverlies
 Permanent gehoorverlies: slechts bij 0,1% van de kinderen
o Deze kinderen ondervinden bijna altijd problemen in hun spraak- en
taalontwikkeling
 Nood aan hulpmiddelen om beter te horen (bv. hoorapparaat, CI)
 Extra stimulatie bij ontwikkeling spraak en taal




Factoren die de taalontw. mee bepalen bij gehoorstoornissen (door Cleary):

4