Hoofdstuk 11 ABCDE-opvang van zwangeren, ouderen en kinderen
11.1 ABCDE-opvang van zwangeren
Tijdens de zwangerschap toename ademminuutvolume
Stijging teugvolume tgv hormonale veranderingen
Toename zuurstofverbruik
Volume en samenstelling bloed bij zwangeren:
- Plasmavolume neemt tijdens zwangerschap geleidelijk toe
- Rode bloedcellen neemt in mindere mate toe daling hematocriet (bloedarmoede)
- Witte bloedcellen neemt toe bloedings-/stollingstijd onveranderd
Urinewegstelsel bij zwangeren:
- Glomerulaire filtratiesnelheid en renale bloedstroom nemen toe tijdens zwangerschap
- Kreatinine- en serum-ureumspiegel dalen
- Fysiologische verwijding van nierbekkensysteem en ureters
Gastro-intestinaal systeem bij zwangeren:
- Maagontledigingstijd verlengd
- Darmen verplaatsen iets naar boven
Neurologisch systeem bij zwangeren:
- Eclampsie is een complicatie
o Stuipen
o Hypertensie
o Hyperreflexie
o Eiwitten in de urine
o Perifeer oedeem
Anatomische veranderingen tijdens de zwangerschap:
- Uterus stijgt boven de bekken uit
- Fundus komt lager te liggen
- Darmen naar boven gedrukt
Traumamechanismen bij zwangeren:
- Stomp trauma
o Buikwand, binnenste spierlaag van de uterus en vruchtwater beschermen foetus
- Penetrerend letsel
o Uterus beschermt andere buikorganen
Primary survey en opvang van zwangeren:
- Baarmoeder kan op de vena cava drukken en veneuze terugvloed naar het hart verminderen
↓ afname HMV
- Duurt lang voordat tekenen van hypovolemie worden vertoond
Linkerzijligging bij de zwangere patiënt middels manuele verplaatsing rol lakens/schuimblok onder
rechterlichaamshelft met 15 graden gedraaid
Beoordeling van de buik is zeer belangrijk tijdens de zwangerschap.
, Risiocofactoren voor foetale nood:
- Maternale hartfrequentie >110/minuut
- Aanwijzingen voor een placentaloslating
- Foetale hartfrequentie >160 of <120/minuut
- Geslingerd uit een auto of ander vervoersmiddel
- Directe aanrijdingen
In de primary survey eerst de moeder doorlopen en daarna de foetus.
- Na lichamelijk onderzoek dient de patiënt in linkerzijligging te worden gemonitord
- Consultatie van gynaecoloog voor foetus
- Continue foetale monitoring na primary survey
Secondary survey bij zwangeren:
- Bij onderzoek buik: aanwezigheid uteruscontracties, tetanische uterus
- Onderzoek perineum: aanwezigheid van vruchtwater, aanwezigheid dilatatie, aanwezigheid van
bloed
11.2 Primary survey en opvang van ouderen
Het verouderingsproces vermindert de fysiologische reserve waardoor compensatie lastig wordt.
- Chronische ziekten
- Langdurig gebruik van geneesmiddelen
ABCDE-methode bij ouderen:
A. Airway
o Bij aanspreken bedacht zijn op slechthorendheid/doofheid
o Verhoogde kans op verslikking
o Aanwezigheid van kunstgebitten
B. Breathing
o Verminderde kracht van ademhalingsspieren
o Longblaasjes kapot
C. Circulation
o Hoge bloeddruk
o Beperkte capaciteit om hartfrequentie te verhogen shock gemist
Verminderde gevoeligheid hart
Gebruik van medicatie
Afwijkende geleiding van prikkels door het hart
o Minder goed compenseren
o Verhoogde kans op fracturen
o Gebruik van antistolling bij bloedingen
D. Disability
o Verhoogde kans op veneuze hersenbloedingen
E. Exposure
o Gevoelig voor hypothermie
o VRS afnemen
11.3 Primary en secondary survey bij kinderen
11.1 ABCDE-opvang van zwangeren
Tijdens de zwangerschap toename ademminuutvolume
Stijging teugvolume tgv hormonale veranderingen
Toename zuurstofverbruik
Volume en samenstelling bloed bij zwangeren:
- Plasmavolume neemt tijdens zwangerschap geleidelijk toe
- Rode bloedcellen neemt in mindere mate toe daling hematocriet (bloedarmoede)
- Witte bloedcellen neemt toe bloedings-/stollingstijd onveranderd
Urinewegstelsel bij zwangeren:
- Glomerulaire filtratiesnelheid en renale bloedstroom nemen toe tijdens zwangerschap
- Kreatinine- en serum-ureumspiegel dalen
- Fysiologische verwijding van nierbekkensysteem en ureters
Gastro-intestinaal systeem bij zwangeren:
- Maagontledigingstijd verlengd
- Darmen verplaatsen iets naar boven
Neurologisch systeem bij zwangeren:
- Eclampsie is een complicatie
o Stuipen
o Hypertensie
o Hyperreflexie
o Eiwitten in de urine
o Perifeer oedeem
Anatomische veranderingen tijdens de zwangerschap:
- Uterus stijgt boven de bekken uit
- Fundus komt lager te liggen
- Darmen naar boven gedrukt
Traumamechanismen bij zwangeren:
- Stomp trauma
o Buikwand, binnenste spierlaag van de uterus en vruchtwater beschermen foetus
- Penetrerend letsel
o Uterus beschermt andere buikorganen
Primary survey en opvang van zwangeren:
- Baarmoeder kan op de vena cava drukken en veneuze terugvloed naar het hart verminderen
↓ afname HMV
- Duurt lang voordat tekenen van hypovolemie worden vertoond
Linkerzijligging bij de zwangere patiënt middels manuele verplaatsing rol lakens/schuimblok onder
rechterlichaamshelft met 15 graden gedraaid
Beoordeling van de buik is zeer belangrijk tijdens de zwangerschap.
, Risiocofactoren voor foetale nood:
- Maternale hartfrequentie >110/minuut
- Aanwijzingen voor een placentaloslating
- Foetale hartfrequentie >160 of <120/minuut
- Geslingerd uit een auto of ander vervoersmiddel
- Directe aanrijdingen
In de primary survey eerst de moeder doorlopen en daarna de foetus.
- Na lichamelijk onderzoek dient de patiënt in linkerzijligging te worden gemonitord
- Consultatie van gynaecoloog voor foetus
- Continue foetale monitoring na primary survey
Secondary survey bij zwangeren:
- Bij onderzoek buik: aanwezigheid uteruscontracties, tetanische uterus
- Onderzoek perineum: aanwezigheid van vruchtwater, aanwezigheid dilatatie, aanwezigheid van
bloed
11.2 Primary survey en opvang van ouderen
Het verouderingsproces vermindert de fysiologische reserve waardoor compensatie lastig wordt.
- Chronische ziekten
- Langdurig gebruik van geneesmiddelen
ABCDE-methode bij ouderen:
A. Airway
o Bij aanspreken bedacht zijn op slechthorendheid/doofheid
o Verhoogde kans op verslikking
o Aanwezigheid van kunstgebitten
B. Breathing
o Verminderde kracht van ademhalingsspieren
o Longblaasjes kapot
C. Circulation
o Hoge bloeddruk
o Beperkte capaciteit om hartfrequentie te verhogen shock gemist
Verminderde gevoeligheid hart
Gebruik van medicatie
Afwijkende geleiding van prikkels door het hart
o Minder goed compenseren
o Verhoogde kans op fracturen
o Gebruik van antistolling bij bloedingen
D. Disability
o Verhoogde kans op veneuze hersenbloedingen
E. Exposure
o Gevoelig voor hypothermie
o VRS afnemen
11.3 Primary en secondary survey bij kinderen
