Hoofdstuk 1 Waarom maatschappijleer?
De samenleving en jij
In een samenleving moet je rekening houden met mensen en regels.
Maatschappelijke problemen:
Er zijn maatschappelijke problemen en persoonlijke problemen.
Het is een maatschappelijk probleem als:
1. Het gevolgen heeft voor grote groepen in de samenleving.
2. Mensen tegengestelde opvattingen hebben over de oorzaken en mogelijke oplossingen.
3. Het veel aandacht krijgt in de media
4. Het alleen gemeenschappelijk kan worden opgelost, waardoor de overheid zich ermee
bezig moet houden.
Het is een persoonlijk probleem als alleen jij er last van hebt. Bijvoorbeeld als je last hebt van
je rug omdat je te hard hebt gesport.
Bij het zoeken naar oplossingen voor een maatschappelijk probleem moet er altijd rekening
worden gehouden met tegengestelde belangen en tegengestelde normen en waarden.
Deze zie je terug op de volgende terreinen:
- Politieke visie.
- Geloofs- of levensovertuiging.
- Maatschappelijke positie.
Voor een maatschappelijk probleem zijn vaak nieuwe wetten en regels nodig of een
aanpassing op de oude. Daarmee is het meteen een politiek probleem, omdat gekozen
politici de oplossingen moeten bedenken. Politici zoals ministers en tweede kamerleden
maken bij allerlei kwesties een afweging en kiezen dan voor een bepaalde oplossing. In veel
gevallen is dat een compromis (een oplossing waar beide partijen een beetje moeten
toegeven).
Maatschappijleer:
Bij maatschappijleer leer je hoe de Nederlandse samenleving in elkaar zit en hoe jij er zelf
onderdeel van bent. Bij dit vak leer je ook hoe je met argumenten je mening moet geven over
allerlei situaties en kwesties.
2 Basisconcepten en sleutelvragen:
Waarden en normen
Waarden= Uitgangspunten of principes die iemand belangrijk vindt
Normen= regels die vanuit een waarde voortkomen.
Als je eerlijkheid (waarde) belangrijk vindt, volgt daaruit dat je niet steelt en van andere
verwacht dat ze niet stelen (norm). Normen zijn regels over hoe je je op grond van een
bepaalde waarde hoort te gedragen.
Een norm is vaak een sociale verplichting die je wordt opgelegd door je omgeving. Je
controleert andere onbewust op de normen. Als je iemand corrigeert noemen we dit sociale
controle. Normen die niet geschreven staan = fatsoensnormen.
Belangen:
De waarden en normen van iemand hangen vaak samen met zijn belangen.
Een belang= het voordeel dat iemand ergens bij heeft. Vaak gaat het over een financieel voordeel.
Belangentegenstellingen staan vaak aan de basis van een maatschappelijk of politiek probleem.
, Macht:
Macht= Het vermogen om het gedrag van andere te beïnvloeden
Formele macht = officieel is vastgelegd in regels of wetten. Informele macht= niet
vastgelegd. Mensen kunnen macht uitoefenen als ze beschikken over machtsmiddelen=
middelen waarmee je het gedrag van anderen kunt beïnvloeden.
Voorbeelden hiervan zijn: kennis, spierkracht, geld, iemands functie of beroep,
overtuigingskracht en het aantal medestanders.
Wanneer een macht wordt geaccepteerd en erkent = gezag als gelegitimeerde macht.
Sociale ongelijkheid:
In onze maatschappij bestaat sociale ongelijkheid. Daarmee bedoelen we een ongelijke
verdeling van maatschappelijke kansen, inkomen, kennis en politieke macht.
Deze 3 terreinen laten de volgende grote verschillen zien:
- Maatschappelijke kansen
- Inkomen
- Politieke macht
Sociale cohesie:
Het basisconcept sociale cohesie geeft aan hoe sterk mensen zich verbonden voelen met
elkaar. In dorpen is de sociale cohesie beter dan in steden dit komt omdat in dorpen kent
iedereen elkaar en komen ze regelmatig bij elkaar over de vloer. Ook bijvoorbeeld een WK is
goed voor de sociale cohesie. Hierdoor gaan mensen voelen dat ze bij elkaar horen
(nederlanders). Discriminatie of racisme is niet goed voor de sociale cohesie, omdat het de
bevolking juist in groepen opsplitst en niet tot 1 groep laat voelen.
Analyseren van maatschappelijke vraagstukken:
Bij het analyseren van maatschappelijke vraagstukken krijg je hulp van het schema met
sleutelvragen.
Hoofdstuk 3 Wat is waar, wat is niet waar?
Betrouwbare informatie:
Als je wilt nagaan of de informatie betrouwbaar is stel jezelf de volgende vragen:
- Komt de informatie van een betrouwbare bron?
- Is er duidelijk onderscheid tussen feiten en meningen?
- Wordt het onderwerp van verschillende kanten bekeken?
Om erachter te komen of het van een betrouwbare bron komt moet je kijken naar wie het
heeft geschreven. Als bijvoorbeeld je vriend zegt dat een terrorist een trein heeft gekaapt is
het minder betrouwbaar dan als je het op het journaal hoort.
Feiten zijn objectief en geven aan hoe iets werkelijk is. Meningen zijn subjectief, ze geven
aan wat iemand ergens van vindt.
Het is ook belangrijk dat er bij een nieuwsbericht hoor en wederhoor is toegepast.
Dit betekent dat de verschillende betrokkenen zijn gehoord. Op het internet is het soms
moeilijk om erachter te komen of het een betrouwbare bron is omdat iedereen kan plaatsen
wat hij wil.
Communicatieruis:
Communicatie = het doorgeven van informatie. Daarbij is er spraak van een zender en 1 of
meer ontvangers. Als hiertussen iets mis gaat= communicatieruis. Als de zender de
De samenleving en jij
In een samenleving moet je rekening houden met mensen en regels.
Maatschappelijke problemen:
Er zijn maatschappelijke problemen en persoonlijke problemen.
Het is een maatschappelijk probleem als:
1. Het gevolgen heeft voor grote groepen in de samenleving.
2. Mensen tegengestelde opvattingen hebben over de oorzaken en mogelijke oplossingen.
3. Het veel aandacht krijgt in de media
4. Het alleen gemeenschappelijk kan worden opgelost, waardoor de overheid zich ermee
bezig moet houden.
Het is een persoonlijk probleem als alleen jij er last van hebt. Bijvoorbeeld als je last hebt van
je rug omdat je te hard hebt gesport.
Bij het zoeken naar oplossingen voor een maatschappelijk probleem moet er altijd rekening
worden gehouden met tegengestelde belangen en tegengestelde normen en waarden.
Deze zie je terug op de volgende terreinen:
- Politieke visie.
- Geloofs- of levensovertuiging.
- Maatschappelijke positie.
Voor een maatschappelijk probleem zijn vaak nieuwe wetten en regels nodig of een
aanpassing op de oude. Daarmee is het meteen een politiek probleem, omdat gekozen
politici de oplossingen moeten bedenken. Politici zoals ministers en tweede kamerleden
maken bij allerlei kwesties een afweging en kiezen dan voor een bepaalde oplossing. In veel
gevallen is dat een compromis (een oplossing waar beide partijen een beetje moeten
toegeven).
Maatschappijleer:
Bij maatschappijleer leer je hoe de Nederlandse samenleving in elkaar zit en hoe jij er zelf
onderdeel van bent. Bij dit vak leer je ook hoe je met argumenten je mening moet geven over
allerlei situaties en kwesties.
2 Basisconcepten en sleutelvragen:
Waarden en normen
Waarden= Uitgangspunten of principes die iemand belangrijk vindt
Normen= regels die vanuit een waarde voortkomen.
Als je eerlijkheid (waarde) belangrijk vindt, volgt daaruit dat je niet steelt en van andere
verwacht dat ze niet stelen (norm). Normen zijn regels over hoe je je op grond van een
bepaalde waarde hoort te gedragen.
Een norm is vaak een sociale verplichting die je wordt opgelegd door je omgeving. Je
controleert andere onbewust op de normen. Als je iemand corrigeert noemen we dit sociale
controle. Normen die niet geschreven staan = fatsoensnormen.
Belangen:
De waarden en normen van iemand hangen vaak samen met zijn belangen.
Een belang= het voordeel dat iemand ergens bij heeft. Vaak gaat het over een financieel voordeel.
Belangentegenstellingen staan vaak aan de basis van een maatschappelijk of politiek probleem.
, Macht:
Macht= Het vermogen om het gedrag van andere te beïnvloeden
Formele macht = officieel is vastgelegd in regels of wetten. Informele macht= niet
vastgelegd. Mensen kunnen macht uitoefenen als ze beschikken over machtsmiddelen=
middelen waarmee je het gedrag van anderen kunt beïnvloeden.
Voorbeelden hiervan zijn: kennis, spierkracht, geld, iemands functie of beroep,
overtuigingskracht en het aantal medestanders.
Wanneer een macht wordt geaccepteerd en erkent = gezag als gelegitimeerde macht.
Sociale ongelijkheid:
In onze maatschappij bestaat sociale ongelijkheid. Daarmee bedoelen we een ongelijke
verdeling van maatschappelijke kansen, inkomen, kennis en politieke macht.
Deze 3 terreinen laten de volgende grote verschillen zien:
- Maatschappelijke kansen
- Inkomen
- Politieke macht
Sociale cohesie:
Het basisconcept sociale cohesie geeft aan hoe sterk mensen zich verbonden voelen met
elkaar. In dorpen is de sociale cohesie beter dan in steden dit komt omdat in dorpen kent
iedereen elkaar en komen ze regelmatig bij elkaar over de vloer. Ook bijvoorbeeld een WK is
goed voor de sociale cohesie. Hierdoor gaan mensen voelen dat ze bij elkaar horen
(nederlanders). Discriminatie of racisme is niet goed voor de sociale cohesie, omdat het de
bevolking juist in groepen opsplitst en niet tot 1 groep laat voelen.
Analyseren van maatschappelijke vraagstukken:
Bij het analyseren van maatschappelijke vraagstukken krijg je hulp van het schema met
sleutelvragen.
Hoofdstuk 3 Wat is waar, wat is niet waar?
Betrouwbare informatie:
Als je wilt nagaan of de informatie betrouwbaar is stel jezelf de volgende vragen:
- Komt de informatie van een betrouwbare bron?
- Is er duidelijk onderscheid tussen feiten en meningen?
- Wordt het onderwerp van verschillende kanten bekeken?
Om erachter te komen of het van een betrouwbare bron komt moet je kijken naar wie het
heeft geschreven. Als bijvoorbeeld je vriend zegt dat een terrorist een trein heeft gekaapt is
het minder betrouwbaar dan als je het op het journaal hoort.
Feiten zijn objectief en geven aan hoe iets werkelijk is. Meningen zijn subjectief, ze geven
aan wat iemand ergens van vindt.
Het is ook belangrijk dat er bij een nieuwsbericht hoor en wederhoor is toegepast.
Dit betekent dat de verschillende betrokkenen zijn gehoord. Op het internet is het soms
moeilijk om erachter te komen of het een betrouwbare bron is omdat iedereen kan plaatsen
wat hij wil.
Communicatieruis:
Communicatie = het doorgeven van informatie. Daarbij is er spraak van een zender en 1 of
meer ontvangers. Als hiertussen iets mis gaat= communicatieruis. Als de zender de
