Loes Steenberghs
Academiejaar 2020 - 2021
,Inhoud
College 1 – Inleiding & Wat is filosofie ............................................................................................................................................................................................................... 4
1. Wat is filosofie? ............................................................................................................................................................................................................................................ 4
2. Filosofie en haar anderen: wetenschap, kunst en religie .......................................................................................................................................................................... 5
3. Maakt filosofie vooruitgang? ....................................................................................................................................................................................................................... 6
4. Methodes en deeldomeinen ......................................................................................................................................................................................................................... 7
College 2 – Over mechanisering van het wereldbeeld ....................................................................................................................................................................................... 9
1. Het Organon van Aristoteles ...................................................................................................................................................................................................................... 9
2. Over oorzaken: teleologie .......................................................................................................................................................................................................................... 10
3. Mechanisering in de moderniteit .............................................................................................................................................................................................................. 12
4. Wat zegt dit over de wereld? Realisme en pragmatische interpretaties van de wetenschap ................................................................................................................ 13
5. Mechanisering in de biologie..................................................................................................................................................................................................................... 13
College 3 – Over het autonome subject ............................................................................................................................................................................................................. 15
1. Terugkoppeling naar vorige les: mechanisering ...................................................................................................................................................................................... 15
2. (On)macht & (wan)hoop ............................................................................................................................................................................................................................ 15
3. Autonomie .................................................................................................................................................................................................................................................. 17
4. Oorsprong van zelfcontrole: biolopolitiek ................................................................................................................................................................................................. 18
5. Internalisering van het gewenste gedrag ................................................................................................................................................................................................. 19
6. Thanatopolotiek ......................................................................................................................................................................................................................................... 20
College 4 – Over de wetenschappelijke methode.............................................................................................................................................................................................. 22
1. Wat is wetenschap? En waarom er filosofisch over praten? .................................................................................................................................................................... 22
2. Logisch positivisme en het probleem van inductie .................................................................................................................................................................................. 24
3. Falsifeerbaarheid: Karl Popper ................................................................................................................................................................................................................ 25
4. Wetenschappelijke paradigma’s: Thomas Kuhn ...................................................................................................................................................................................... 26
5. Anti-Realisme in de wetenschap............................................................................................................................................................................................................... 27
College 5 – Over lichaam en geest .................................................................................................................................................................................................................... 29
1. Het dualisme van geest en lichaam .......................................................................................................................................................................................................... 29
, 2. Reductionisme ........................................................................................................................................................................................................................................... 31
3. Voorbij het reductionisme? ....................................................................................................................................................................................................................... 33
4. Persoonsidentiteit...................................................................................................................................................................................................................................... 35
College 6 – Over ziekte en verbetering ............................................................................................................................................................................................................. 37
1. Medicalisering ........................................................................................................................................................................................................................................... 37
2. Wat is een ziekte? ...................................................................................................................................................................................................................................... 38
3. Toepassing: Is obesitas een ziekte?........................................................................................................................................................................................................... 40
4. Enhancement (= verbetering) ................................................................................................................................................................................................................... 40
5. Biomedisch onderzoek ............................................................................................................................................................................................................................... 42
College 7 – Over de waarde van het leven ........................................................................................................................................................................................................ 43
1. De waardigheid van de mens en de waarde van zijn leven ..................................................................................................................................................................... 43
2. De vernederingen van de mens ................................................................................................................................................................................................................. 46
3. Anti – natalisme (1): beter om niet geboren te worden? .......................................................................................................................................................................... 48
4. Zelfmoord ................................................................................................................................................................................................................................................... 50
5. Anti-natalisme (2): beter dat anderen niet geboren worden? .................................................................................................................................................................. 50
College 8 – Over de waarde van waarheid ....................................................................................................................................................................................................... 52
1. Post truth (politics).................................................................................................................................................................................................................................... 52
2. Terugkoppeling autonomie ....................................................................................................................................................................................................................... 54
3. Nobele leugen ............................................................................................................................................................................................................................................ 54
4. Maakbaarheid van nobele leugens ........................................................................................................................................................................................................... 56
College 9 – Over seksualiteit en gender ........................................................................................................................................................................................................... 58
1. De vrouw in de lange filosofische geschiedenis ........................................................................................................................................................................................ 58
2. Psychoanalyse en het sekseverschil ......................................................................................................................................................................................................... 59
3. Sekse en gender ......................................................................................................................................................................................................................................... 60
4. Het Westen, patriarchaal? ........................................................................................................................................................................................................................ 62
5. Spanning binnen het feminisme: over trans- en intersectionaliteit ....................................................................................................................................................... 64
, ANTROPOLOGISCHE THEMA’S IN DE HEDENDAAGSE FILOSOFIE
COLLEGE 1 – INLEIDING & WAT IS FILOSOFIE
1. WAT IS FILOSOFIE?
• Wanneer men afstand neemt van het onmiddelijke, een stap terugzet van wat men doet, dan wordt men filosoof
WIE BEGRIP BETEKENIS
Filosofie De filosofie is een radicaal – kritische reflectie die het bekende vreemd en het vreemde
bekend maakt.
Radicaal Lat. Radix = wortel, verwijst naar grondig, fundamenteel en diepgravend. Het gaat tot in de
diepte.
➔ In de filosofie: extreme, ongehoorde & immorele standpunten innemen om de
consequenties te doordenken. Dat maakt filosofie radicaal.
Kritisch • Onderscheid maken en inzien dat er belangrijke verschillen zijn tussen bepaalde dingen & de
zaken terug op de juiste plaats plaatst.
• Niet zo maar een stelling aanvaarden omw van het lange gebruik, maar bewust bekijken.
• ! Niet altijd zo: Thomas van Aquino → Bijbel = bron van autoriteit, René Descartes &
Immanuel Kant → natuurwetenschap is zeer betrouwbaar.
Volgens definitie: vele filosofen geen filosoof
Conceptuele ∞ kritisch
analyse Groot begrip in kleinere begrippen opdelen en zo analyseren.