Introductie IVK samenvatting colleges (lessen)

Introductie integrale veiligheidskunde les 1
Basisboek integrale veiligheid nodig bij die vak.

Leerdoelen:
- De student kan de verschillende actoren/partijen, die betrokken zijn bij een
veiligheidsvraagstuk, onderscheiden
- De student kan van diverse actoren/partijen die betrokken zijn bij een veiligheidsvraagstuk
minimaal 5 perspectieven en belangen benoemen en minimaal 5 disciplines relateren aan een
veiligheidsvraagstuk.
- De student kan een veiligheidsvraagstuk structureren aan de hand van de veiligheidsketen,
het netwerk in kwestie en aan de hand van de te onderscheiden veiligheidsdomeinen.
- De student kan de begrippen objectieve en subjectieve veiligheid onderscheiden en
toepassen op een concrete casus.
- De student kan een veiligheidsvraagstuk analyseren m.b.v. de PDCA-cyclus en/of de
beleidscyclus.
- De student kent van een aantal actuele veiligheidsvraagstukken de kernbegrippen en kan
deze toepassen op een concrete casus.


Wat is veiligheid?

 Effectieve bescherming van mensen tegen persoonlijk leed.
 Een persoonlijk gevoel in de samenleving.

Wat is onveiligheid?

 Gevoel van iemand waarbij diegene bang is dat er iets gevaarlijks gaat gebeuren.

Welke partners zijn betrokken bij veiligheid?

 AIVD
 Politie
 Boa
 Gemeente
 Brandweer
 Rijkswaterstaat
 Ambulance
 Burgers
 Marechaussee
 Douane
 Beveiliging (DKDB)

Bedenk verschillende situaties waarbij veiligheid in het geding is:

 Stijgende criminaliteit
 Terroristische aanslag
 Natuurrampen
 Tekort aan agenten etc. (Minder inzet)
 Gijzeling

Gevolgen van onveiligheid:

,  Mensen gaan zich roekeloos gedragen door paniek
 Doden
 Trauma’s
 Gewonden

Definitie Veiligheidsrisico:
Risico is de kans op een gebeurtenis die de veiligheid bedreigt maal de schadelijke effecten die daar
het gevolg van zijn.

Definitie van veiligheid:
Veiligheid betekent dat mensen effectief beschermd zijn tegen persoonlijk leed (tegen de aantasting
van hun lichamelijke en geestelijke integriteit) met uitzondering van leed door ziektes waarvan geen
directe uitwendige oorzaak bekend is.

Piramide van Maslow
1. Zelfrealisatie
2. Erkenning en waardering
3. Behoefte aan sociaal contact
4. Veiligheid en zekerheid
5. Lichamelijke behoeften

Twee vormen van definitie integraliteit:
1. Er zijn verschillende perspectieven op het aan te pakken probleem (meerduidig).
2. Er zijn verschillende actoren die met elkaar dienen samen te werken om het probleem zo
goed mogelijk aan te pakken (wederzijdse afhankelijkheid).

Veiligheidsproblemen plaatsen in perspectieven:
 Tijd  Elk veiligheidsprobleem maakt deel uit van een oorzaak-gevolgketen. Het volstaat niet
alleen te onderzoeken hoe het probleem is ontstaan. Minstens zo interessant is het te weten
waarom en waardoor de gebeurtenissen en incidenten die als problematisch worden gezien
zich blijven herhalen en wat de gevolgen hiervan zijn.
 Ruimte  Veiligheidsproblemen overschrijden vaak bestuurlijke grenzen (waterschap,
gemeente, provincie en rijk). De schaal waarop het probleem zich voordoet is daarom een
belangrijke factor bij het ontwikkelen van een integrale aanpak.
 Sociale netwerken  Samenwerking tussen personen en tussen organisaties die bereid en in
staat zijn informatie met elkaar te delen, is een belangrijk aspect van integrale veiligheid. De
netwerken die hieruit ontstaan, bieden in principe meer kans op succes dan de inzet van elke
persoon of organisatie afzonderlijk.
 Kennisgebied  Veiligheidsvraagstukken zijn complexer dan ze op het eerste gezicht lijken.
Daarom volstaat het niet om oplossingen te zoeken binnen één vakgebied (monodisciplinair).
In plaats hiervan is een multidisciplinaire aanpak nodig, waarbij kennis uit verschillende
vakgebieden wordt gecombineerd. Verbinden, samenwerken en multidisciplinariteit zijn
sleutelwoorden bij een eigentijdse invulling


Integrale veiligheid kortom:
De integrale veiligheidskundige is op zoek naar duurzame oplossingen voor hardnekkige,
weerbarstige problemen waarbij het niet mogelijk is één oorzaak aan te wijzen. Hij is geen specialist

, in een bepaalde discipline maar probeert meer als een generalist actoren uit verschillende disciplines
met elkaar te laten samenwerken aan een integrale oplossing.

Klaverblad:




Safety & security:
Safety = effectief mensen beschermen tegen gevaar.
Security = effectief sociale en technische systemen beschermen tegen gevaar.

Sociale Veiligheid:
Mate waarin mensen beschermd zijn en zich beschermd voelen tegen persoonlijk leed door
misdrijven, overtredingen en overlast door anderen

Fysieke veiligheid:
Mate waarin mensen zich beschermd zijn en zich beschermd voelen tegen persoonlijk leed door
ongevallen en tegen onheil van niet-menselijke oorsprong.

Objectieve & subjectieve veiligheid
- Objectieve veiligheid  gemeten niveau op een vooraf vastgestelde schaal van Veiligheid.
- Subjectieve veiligheid  de mate waarin mensen zich veilig voelen.

Paradoxen:
Veiligheid paradox:
- Naarmate de criminaliteit afneemt, neemt ook de tolerantie voor wat er gebeurt, af.
Ondanks dat het feitelijk veiliger wordt, voelen mensen zich steeds onveiliger.

Fear victimization paradox:
- diegene die criminaliteit het meest vrezen, lopen de minste risico’s: angst versus realiteit.


Introductie IVK blok 1 les 2

Waar komt het begrip veiligheidscultuur vandaan?
- Tjernobyl 1986
- Uit het ongevalsonderzoek ernaar wordt de term veiligheidscultuur voor het eerst gebruikt.

Veiligheidscultuur:
Een verklarende factor voor grote rampen maar ook voor alledaagse incidenten Aandacht voor de
veiligheidscultuur kan incidenten voorkomen.