Samenvatting Mens En Wereld 1.2 pabo hva

Mens en wereld: Aardrijkskunde
Hoorcollege 1; wat is aardrijkskunde?
De aardrijkskunde bestudeert de ruimtelijke spreiding en ruimtelijke
samenhang van relevante gelokaliseerde verschijnselen (op diverse
schaalniveaus)
 Gelokaliseerde verschijnselen: alle verschijnselen hebben een
bepaalde locatie/ ligging. (Bijvoorbeeld: berg- of dicht bevolkte
gebieden zoals weergegeven in de atlas)
 Spreiding: verschijnselen komen op verschillende plaatsen op aarde
voor. (Bijv. Spreiding berg of dichtbevolkte gebieden op aarde door
platentektoniek en vlakke kustgebieden)
 Samenhang: Er is sprake van interactie tussen verschijnselen. (Bijv.
berggebieden zijn dunbevolkt).

Er wordt binnen de aardrijkskunde onderscheid gemaakt tussen de:
Natuurkundige aardrijkskunde (fysische geografie), waarbij de
natuurlijke omgeving studieobject is, en sociale aardrijkskunde
(sociale geografie), waarbij de door de mens ingerichte omgeving
studieobject is (Al dan niet beïnvloed door de
natuurlijke omgeving)

De drie lijnen van de geografische kubus;
1. Horizontale lijn: de bestaansdimensies
(ruimtelijke bril)
2. Verticale lijn: bronnengebruik en onderzoek van
concreet naar abstract
3. Dieptelijn/ diagonale lijn: de geografische sinds
waarde (geografische vierslag)
Geografisch
besef
Wat leer je bij aardrijkskunde?
kennis en
geografisch
inzichten in geografische
wereldbeeld
ruimtelijke benadering
vraagstukken

1) Leerlingen verwerven een geografisch wereldbeeld (systematische
geografie)
; de Leerling verwerft parate kennis over de aarde op verschillende
schaalniveaus.
Bv; De leerling kent de opbouw van een stad hij kan op een
stadsplattegrond niet alleen aanwijzen waar het historisch stadscentrum
ligt, maar ook de verschillende type woonwijken onderscheiden en de
ligging van industrieterreinen verklaren.

2) Leerlingen verwerven kennis en inzicht in ruimtelijke vraagstukken
(toegepaste geografie).
Bv; De leerling leert hoe ontbossing t.b.v landbouw kan leiden tot
bodemerosie en verlies van landbouwgrond

, 3) Leerlingen leren de geografische benadering hanteren (methodische
kennis);
1. Geografische vragen kunnen stellen
2. Geografische werkwijzen kunnen hanteren
3. Met geografische informatie kunnen omgaan en een eenvoudig
geografisch onderzoek uitvoeren
(1) Leerlingen kunnen bij een foto geografische vragen stellen zoals
‘wat neem je waar? Waarom is het daar? waar heb je dat eerder
gezien? en wat betekent dat voor die mensen?
(2)De leerling kan het opwarmen van de aarde vanuit meerdere
dimensies (politiek, economisch, natuur en milieu, enz.) en op
verschillende ruimtelijke schaalniveaus beschrijven en
analyseren.
(3)Leerlingen kunnen atlassen en (digitale)kaarten als
informatiebron gebruiken.

Aardrijkskunde is multiperspectief; je krijgt een completer beeld door
verschijnselen te benaderen en te verklaren vanuit meerdere dimensies
(ook wel perspectieven of aspecten genoemd).

6 Dimensies die bepalend zijn voor de inrichting van de ruimte;
1) Economische dimensie
2) Sociale dimensie
3) Politieke dimensie
4) Culturele dimensie
5) Historische dimensie
6) Natuurlijke dimensie

Wat kan jij doen? Jij kan bijdragen aan het ontwikkelen van het geografisch
besef bij leerlingen door het toepassen van de volgende 4 handelingen;
 Waarnemen en beschrijven
 Verklaren
 Herkennen
 Waarderen

Hoorcollege 2: kaartvaardigheid
Kaart= een verkleinde en vereenvoudigde weergave van de werkelijkheid/
de wereld (of een deel daarvan) op een plat vlak.
Beeld van de kaartgebruiker wordt o.a. bepaald door:
 Ervaring met kaartgebruik
 Kaartinformatie zelf
 Specifieke interesse
 Kennis van het gekarteerde gebied

Waarom zijn kaarten onontbeerlijk bij aardrijkskunde onderwijs?
Kaartvaardigheid maakt deel uit van het geografisch besef, onderdeel
geografische benadering. Kaarten geven in één oogopslag informatie over
de ligging van ruimtelijke verschijnselen, patronen en processen.

, Kaarteigenschappen die leerlingen moeten begrijpen om een kaart te
kunnen lezen;
 Plat vlak (plattegrondsbesef); je ziet een bovenaanzicht
 Verkleining (schaal); je ziet een verkleining die uitgedrukt is in
schaal.
 Vereenvoudiging (generalisatie en symbolen); verschijnselen
moeten weggelaten worden. Er wordt vereenvoudigd in de vorm van
symbolen die in een legenda staan
 Oriëntatie; plaatsen goed terugvinden door een windroos of
coördinaten.

Kinderen moeten bij een gegeven opdracht kaarten selecteren, lezen,
analyseren en interpreteren en een eenvoudige kaart produceren.
Beelden die verkregen zijn door satellietbeelden selecteren, lezen,
analyseren en interpreteren.

 Thematische kaarten; kaart over een speciaal onderwerp
(klimaat, bevolkingsdichtheid etc.).
 Overzichtskaarten; kaart die zo nauwkeurig mogelijk de
werkelijkheid weergeeft
 Topografische kaart; zeer gedetailleerde (overzichts)kaart.
 Navigatiekaart; kaart om de weg te vinden voor scheepvaart,
weg- en luchttransport.
Onvergetelijk bij kaartlezen
- Legenda
- Situatiepijl; pijl die het
noorden aangeeft
- Windroos
- Schaal




Kleinschalige kaart Grootschalige kaart
Gebied wordt klein Gebied wordt groot
afgebeeld afgebeeld
Weinig details Veel details
Vaak verkleind Niet zo vaak verkleind
Groot schaalgetal Klein schaalgetal
Soms wordt er ook gebruik gemaakt van een schaalstokje. Voordeel; snelle
indruk van schaal. Nadeel; onnauwkeurig bij exact meten bij grote
afstanden.