Melissa Amandels 2de Bach. Pedagogische Wetenschappen
Neuropedagogiek
Doelstelling
- Basiskennis methoden om hersenen in beeld te brengen
- Reflecteren over ethische aspecten
- Kijken naar de cognitieve neurowetenschappen -> het humane
- Hersengebieden aanduiden en lokaliseren ten opzichte van andere delen
Opbouw lessen
Deel 1: cognitieve neurowetenschappen
- Methoden van onderzoek in cognitieve neurowetenschappen
- Basisinzichten
Deel 2: thema’s uit de neuropedagogiek
- Het lezende brein
- Het rekenende brein
- Het lerende brein; executieve functies
- Het emotionele brein
- Het sociale brein
- Plasticiteit en de rol van omgeving
Deel 3: mogelijkheden en grenzen
- Mogelijkheden en grenzen van de neuropedagogiek
- Neuromythes
- Neuro-ethiek
Praktijk ook!
- Dummy scanner
Begrippenlijst en studielijst in de studiewijzer! (afdrukken)
Examen:
- Gesloten vragen en open vragen
o Stellingen, beargumenteren
o Componenten kunnen vergelijken
1
,Melissa Amandels 2de Bach. Pedagogische Wetenschappen
Les 1: INLEIDING – KENNIS TESTEN
- We gebruiken maar 10% van onze hersenen
o Niet waar
o De manier waarop we hersenen representeren = misleidend
o Niet kijken naar activiteit, maar kijken naar verschillen in activiteit!
▪ De ene conditie vs. de andere conditie
- Het regelmatig inoefenen van bepaalde cognitieve vaardigheden verandert de structuur van de
hersenen
o Waar
o Witte stof, grijze stof deze kunnen veranderen
o De hersenen zijn heel plastisch
- Verschillen in de dominante hersenhelft kunnen prestaties in leren verklaren
o Neuromythe! Dus niet waar
o Zien we later
- Leerproblemen die het gevolg zin van een verstoorde hersenontwikkeling kunnen niet
geremedieerd worden in onderwijs
o Niet waar
o Gelinkt aan het feit dat de structuur van de hersenen kan veranderen
o Probleem kan je niet wegnemen
- De hersenen zijn volledig ontwikkeld zodra leerlingen naar de middelbare school gaan
o Niet waar
o Rond de leeftijd van 25 zijn de hersenen zo goed als volledig ontwikkeld (einde van de
anatomische ontwikkeling)
WAAROM NEUROPEDAGOGIEK?
- Neurologische verklaringen voor ontwikkelingsstoornissen zijn niet nieuw
o Minimal brain dysfunction
o Dyslexie
o Dyscalculia
- Doorbraak door niet invasieve methode -> niet zo lang geleden
o Hersenen in kaart brengen op een niet invasieve manier -> niet wachten tot iemand
dood is bv
o Magnetic Resonance Imaging = MRI = manier om de hersenen in kaart te brengen
- Niet alleen bij patiënten, maar ook bij gezonde populaties kan men gaan kijken naar de hersenen
en naar de actieve hersendelen bij het uitvoeren van een bepaalde vaardigheid
o Vb: mensen met schade aan het Brocca gebied, Wernicke
- Brug tussen de neurowetenschappen en de pedagogiek
o Een gedeelde focus op het leren maakt deze brug mogelijk
2
,Melissa Amandels 2de Bach. Pedagogische Wetenschappen
- Kennisexplosie onder begeleiding van cognitieve neurowetenschappen
o Met de niet invasieve methode!
- Ontstaan van een nieuw wetenschapsdomein
- Publieke en maatschappelijke interesse in het ‘brein’
o ‘Brain man op zoek naar een beter brein voor Otto Jan Ham’ = aan te raden programma
o ‘tips voor een beter brein’ -> artikels
- Organisatie van het secundair onderwijs
o Veel capaciteiten, maar leerlingen kunnen het nog niet sturen
o Oriënteringsnota: studiekeuze uitstellen!
o Moet school later starten? -> Amerika geslaagd onderzoek = niet representatief voor ons
- Een exploratie in Vlaanderen
o Interesse in de werking van de hersenen = hoog bij leerkrachten en CLB-medewerkers
o Inzichten op het brein hebben duidelijke implicaties voor de onderwijspraktijk ->
duidelijke verschillen tussen leerkracht en CLB-medewerker
▪ Bij CLB hebben ze meer met problemen te maken -> neuropedagogiek kan hier
meer op inspelen, biologische oorzaken zoeken, interventies organiseren
- Misbruik en over-interpretatie
o Mythes; denk aan Nintendo-spel ‘brain training’
o Vaak gebaseerd op zaken uit de neurowetenschap die wel kloppen
BELANG VAN OPLEIDING EN VORMING (LANGS BEIDE KANTEN)
- Verhouding: Neurowetenschappen <-> pedagogiek
o Optimisme (optimisten)
o Scepticisme (sceptici)
- Royal society rapport
o Veel mensen samengebracht, professionals en patiënten
o Belang van neurowetenschappen aangekaart in het rapport
o Wat is de betekenis voor het onderwijs en het levenslang leren?
- Optimisme
o Neurowetenschappen = de gouden graal
o NeuroWetenschap -> pedagogische praktijk
o Evidence-based werken
o Neuro = harde evidentie
▪ Individuele hersenscan zal ons vertellen of een ontwikkeling snel of traag gaat
▪ Wenselijk?
o Biologische interventies
▪ Hersenstimulatie wordt nog niet toegepast, maar kan een mogelijkse betere
verbinding in de hersenen tot stand brengen (de standaard)
3
, Melissa Amandels 2de Bach. Pedagogische Wetenschappen
- Scepticisme
o Directe toepassing van NeuroWetenschappelijke-resultaten niet mogelijk
o Geen rekening met complexiteit van opvoeding en vorming
o ‘wat is’ <-> wat moet zijn
o Ecologische validiteit verzamelde gegevens
o Gevaar voor misvattingen
o Toepassing enkel via tussenstap
- Gematigde positie
o NW gaan de pedagogiek niet overnemen
o Raakvlakken mogelijk
- Kruispunt van drie wetenschappen
o Neurowetenschappen - brain
o Psychologie - mind
o Pedagogiek – education
➔ Kennis uit het ene domein is niet belangrijker dan kennis uit het andere domein
MOGELIJKHEDEN VAN DE NEUROPEDAGOGIEK
- Biologische factoren bepalen ook hoe we leren
o Verschillen en gelijkenissen
o Genetische bepaaldheid is meer in het ene hersengebied dan in het andere
o Onze hersenen zijn niet ongelimiteerd plastisch
▪ Er is een zekere biologische bepaaldheid ook
- Omgeving -> hersenen
o Wat we leren en wat we doen (de omgeving) heeft een effect op de hersenen
o Plasticiteit van de hersenen = experiene-dependent neuroplasticy
▪ Gevoelige periodes
• De ene periode gaat makkelijker dan de andere periode
• Buiten deze periode is plasticiteit nog steeds mogelijk, maar het gaat iets
minder makkelijk
4
Neuropedagogiek
Doelstelling
- Basiskennis methoden om hersenen in beeld te brengen
- Reflecteren over ethische aspecten
- Kijken naar de cognitieve neurowetenschappen -> het humane
- Hersengebieden aanduiden en lokaliseren ten opzichte van andere delen
Opbouw lessen
Deel 1: cognitieve neurowetenschappen
- Methoden van onderzoek in cognitieve neurowetenschappen
- Basisinzichten
Deel 2: thema’s uit de neuropedagogiek
- Het lezende brein
- Het rekenende brein
- Het lerende brein; executieve functies
- Het emotionele brein
- Het sociale brein
- Plasticiteit en de rol van omgeving
Deel 3: mogelijkheden en grenzen
- Mogelijkheden en grenzen van de neuropedagogiek
- Neuromythes
- Neuro-ethiek
Praktijk ook!
- Dummy scanner
Begrippenlijst en studielijst in de studiewijzer! (afdrukken)
Examen:
- Gesloten vragen en open vragen
o Stellingen, beargumenteren
o Componenten kunnen vergelijken
1
,Melissa Amandels 2de Bach. Pedagogische Wetenschappen
Les 1: INLEIDING – KENNIS TESTEN
- We gebruiken maar 10% van onze hersenen
o Niet waar
o De manier waarop we hersenen representeren = misleidend
o Niet kijken naar activiteit, maar kijken naar verschillen in activiteit!
▪ De ene conditie vs. de andere conditie
- Het regelmatig inoefenen van bepaalde cognitieve vaardigheden verandert de structuur van de
hersenen
o Waar
o Witte stof, grijze stof deze kunnen veranderen
o De hersenen zijn heel plastisch
- Verschillen in de dominante hersenhelft kunnen prestaties in leren verklaren
o Neuromythe! Dus niet waar
o Zien we later
- Leerproblemen die het gevolg zin van een verstoorde hersenontwikkeling kunnen niet
geremedieerd worden in onderwijs
o Niet waar
o Gelinkt aan het feit dat de structuur van de hersenen kan veranderen
o Probleem kan je niet wegnemen
- De hersenen zijn volledig ontwikkeld zodra leerlingen naar de middelbare school gaan
o Niet waar
o Rond de leeftijd van 25 zijn de hersenen zo goed als volledig ontwikkeld (einde van de
anatomische ontwikkeling)
WAAROM NEUROPEDAGOGIEK?
- Neurologische verklaringen voor ontwikkelingsstoornissen zijn niet nieuw
o Minimal brain dysfunction
o Dyslexie
o Dyscalculia
- Doorbraak door niet invasieve methode -> niet zo lang geleden
o Hersenen in kaart brengen op een niet invasieve manier -> niet wachten tot iemand
dood is bv
o Magnetic Resonance Imaging = MRI = manier om de hersenen in kaart te brengen
- Niet alleen bij patiënten, maar ook bij gezonde populaties kan men gaan kijken naar de hersenen
en naar de actieve hersendelen bij het uitvoeren van een bepaalde vaardigheid
o Vb: mensen met schade aan het Brocca gebied, Wernicke
- Brug tussen de neurowetenschappen en de pedagogiek
o Een gedeelde focus op het leren maakt deze brug mogelijk
2
,Melissa Amandels 2de Bach. Pedagogische Wetenschappen
- Kennisexplosie onder begeleiding van cognitieve neurowetenschappen
o Met de niet invasieve methode!
- Ontstaan van een nieuw wetenschapsdomein
- Publieke en maatschappelijke interesse in het ‘brein’
o ‘Brain man op zoek naar een beter brein voor Otto Jan Ham’ = aan te raden programma
o ‘tips voor een beter brein’ -> artikels
- Organisatie van het secundair onderwijs
o Veel capaciteiten, maar leerlingen kunnen het nog niet sturen
o Oriënteringsnota: studiekeuze uitstellen!
o Moet school later starten? -> Amerika geslaagd onderzoek = niet representatief voor ons
- Een exploratie in Vlaanderen
o Interesse in de werking van de hersenen = hoog bij leerkrachten en CLB-medewerkers
o Inzichten op het brein hebben duidelijke implicaties voor de onderwijspraktijk ->
duidelijke verschillen tussen leerkracht en CLB-medewerker
▪ Bij CLB hebben ze meer met problemen te maken -> neuropedagogiek kan hier
meer op inspelen, biologische oorzaken zoeken, interventies organiseren
- Misbruik en over-interpretatie
o Mythes; denk aan Nintendo-spel ‘brain training’
o Vaak gebaseerd op zaken uit de neurowetenschap die wel kloppen
BELANG VAN OPLEIDING EN VORMING (LANGS BEIDE KANTEN)
- Verhouding: Neurowetenschappen <-> pedagogiek
o Optimisme (optimisten)
o Scepticisme (sceptici)
- Royal society rapport
o Veel mensen samengebracht, professionals en patiënten
o Belang van neurowetenschappen aangekaart in het rapport
o Wat is de betekenis voor het onderwijs en het levenslang leren?
- Optimisme
o Neurowetenschappen = de gouden graal
o NeuroWetenschap -> pedagogische praktijk
o Evidence-based werken
o Neuro = harde evidentie
▪ Individuele hersenscan zal ons vertellen of een ontwikkeling snel of traag gaat
▪ Wenselijk?
o Biologische interventies
▪ Hersenstimulatie wordt nog niet toegepast, maar kan een mogelijkse betere
verbinding in de hersenen tot stand brengen (de standaard)
3
, Melissa Amandels 2de Bach. Pedagogische Wetenschappen
- Scepticisme
o Directe toepassing van NeuroWetenschappelijke-resultaten niet mogelijk
o Geen rekening met complexiteit van opvoeding en vorming
o ‘wat is’ <-> wat moet zijn
o Ecologische validiteit verzamelde gegevens
o Gevaar voor misvattingen
o Toepassing enkel via tussenstap
- Gematigde positie
o NW gaan de pedagogiek niet overnemen
o Raakvlakken mogelijk
- Kruispunt van drie wetenschappen
o Neurowetenschappen - brain
o Psychologie - mind
o Pedagogiek – education
➔ Kennis uit het ene domein is niet belangrijker dan kennis uit het andere domein
MOGELIJKHEDEN VAN DE NEUROPEDAGOGIEK
- Biologische factoren bepalen ook hoe we leren
o Verschillen en gelijkenissen
o Genetische bepaaldheid is meer in het ene hersengebied dan in het andere
o Onze hersenen zijn niet ongelimiteerd plastisch
▪ Er is een zekere biologische bepaaldheid ook
- Omgeving -> hersenen
o Wat we leren en wat we doen (de omgeving) heeft een effect op de hersenen
o Plasticiteit van de hersenen = experiene-dependent neuroplasticy
▪ Gevoelige periodes
• De ene periode gaat makkelijker dan de andere periode
• Buiten deze periode is plasticiteit nog steeds mogelijk, maar het gaat iets
minder makkelijk
4
