Samenvatting Examenvoorbereiding wetenschappen en techniek (2de semester)

Wetenschappen en techniek
1. De aarde in de ruimte
1.1 Eindterm en doelen
EINDTERM
- De leerlingenkunnen tonen hoe de aardeom de eigen as draait, welk
gevolg dit heeft voor het dag-en nachtritme in de eigen omgeving en
hoe de aarde, de zonen de maanten opzichte van elkaar bewegen;
DOELEN
- inzicht hebt in de bewegingen van de aarderond haar as en rond de
zon en de gevolgen hiervan
- inzicht hebt in de beweging van de maan rond de aarde en de
gevolgen hiervan
- inzicht hebben in de structuur van het zonnestelsel en de
belangrijkste kenmerken van de zon, de planeten met hun manen en
ringen, de kometen en meteoren.
- De belangrijkste realisaties van de ruimtevaart kent.
- Inziet hoe je bewegingen van de hemellichamen kan demonstreren
zodat de kinderen hier inzicht in verwerven
- Inziet elke werkvormen geschikt zijn om de verschillende doelen in de
lagere school te bereiken en welk didactisch materiaal je kan
gebruiken
-
1.2 Wat zit er zoal in het heelal?
FILMPJE




1.3 Ons zonnestelsel
1.3.1 onstaan
- 4,6 jaar geleden
- Melkweg
- Inerstellaire wolk (wolk van stof en gas) begon te roteren

GEVOLG
- Botsingen  grotere massa’s  grotere aantrekkingskracht 
bolvormig  planeten
- Wolk  platte schijf  centraal in roterende schijf enorme druk 
kernfusie  zon

De straling van deze fusie maakte het leven op de aarde mogelijk

,1.3.2 De zon
- ster van planetenstelsel
o daarom zonnestelsel
- licht = grootste energiebron
o snelheid: 300 000 km/s

1.3.3 Opbouw en inwendige structuur van de zon




1.3.4 Ontstaan en einde van de zon
1.3.4.1 ontstaan
- 5 miljard jaar geleden
- Kernfusie
- Hemellichaam (gewoon)
1.3.4.2 einde
- Leeft 10 miljoen jaar
- Als de waterstof op is
- Rode reus
o Groeit
- Witte dwerg
o Krimt

1.3.5 De planeten
1.3.5.1 beweging
- Draaien in eclipticavlak rond de zon
- Tegenwijzerzin (rond de zon)
1.3.5.2 soorten
- Binnenplaneten/ terristische aardse planeten
o 4 eerste planeten, dichste bij de zon
- Buitenplaneten/ gasreuzen
o 4 buitenste
1.3.5.3 Voorwaarden om een planeet te zijn
- Draaien in baan rond een ster
- Zwaar genoeg (ronde vorm)
- Baan is schoongeveegd
1.3.5.4Wat maakt het leven op aarde mogenlijk
- De perfecte afstand van de zon
- Atmosfeer

,1.3.5.5Kenmerken van ons zonnestelsel
- 8 planeten
o Zon
o Mercurius
 Bijnaam = de verschromelde
 Dichst bij de zon
 Inslagkraters
 Geen atmosfeer (temperatuursverschillen)
 Geen bergketens/maria = grote opp. Met vulkanisch
materiaal
o Venus
 Bijnaam = de gesluierde
 Dichte dampkring (60 km)
 Venus-dag (draaien rond as) duurt langer dan venus-
jaar (draaien rond zon)
 Hoge temperatuur (geen water en planten)
 Zonopkomst = westen
 Vulkanisch karakter
o Aarde
o Mars
 Bijnaam = de rode planeet
 Zandstormen
 Inslagkraters
 Lijkt op aarde (aswenteling)
 Ijle atmosfeer
 poolkappen
 2 manen (Phobos en Deimos
 Kouder
 Vulkanisme
 Ravijnen en crayons (water)
 Koud en droog
 Verzameling planetoïde (300.000) tussen baan van
mars en jupiter
o Jupiter
 Grootste
 Geringe dichtheid
 Ijle atmosfeer (vergelijkbaar met samenstelling zon)
 Sterk afgeplat (snelle rotatie)
 Geen vast opeervlak
 Verschillende gordels (patroon)
 Verschillende zones (patroon
 Grote rode vlek
 Veel manen
 Ring

o Sturnus

,  Bijnaam = de geringde planeet
 Galileo galileo met zijn telescoop
 Huygens met zijn telescoop
 Ringen
 2de grootste planeet
 Ook sterk afgeplat (rotatiesnelheid)
 Geen vast oppervlak
 Manen
o Titan groter dan mercurius
o Titan heeft atmosfeer
o Uranus
 2870 miljoen km van de zon
 Diameter 4 keer zo groot als aarde
 Ringen
 Rotatieas is over 95° gekanteld
o Neptunus
 4,5miljard km van de zon
 Diameter van 50.000 km
 Atmosfeer (dichte)
 Grote donkere vlek
 Witte draaikolken
 Inwendige energiebron
 3 ringen
 Manen (Triton vergelijkbaar met onze maan)
o Triton is overgebleven bij de volming van ons
zonnestelsel

- 3 dwergplaneten
o Pluto
o Eris
o Ceres

1.3.6 Afstand tot de zon
- Marie viert allerheiligen met Juf Stefanie uit namen

1.3.7 Meteorieten en kometen
1.3.7.1Kometen
- De kruiper gordel
- Bijnaam= vuile sneeuwballen, ijsdwergen
- Uit stabiele baan getrokken naar nieuwe baan rond zon
- Staart van de komeet = afgesmolte massa die door de zonnenwind
wordt weggeblazen

1.3.7.2Meteorieten
- Brokstukken van kometen
- Branden op in brandkring = vallende sterren
- Aardbaan en komeetbaan kruisen = Sterrenregen