Begrippen/definities taal: diagnostiek
Taal: diagnostiek
1. Taalontwikkelingsstoornissen: indeling en definities
1.1 Wat is een taalontwikkelingsstoornis?
- Taalontwikkelings- Verborgen stoornis, niet zichtbaar
stoornis Verwerven van mondelinge taal opvallend trager en moeizamer
- ASHA definitie Significant tekort in de ontwikkeling en het gebruik van taal in al zijn modaliteiten
taalontwikkelings- Problemen met taalbegrip en/of taalproductie in de verschillende taaldomeinen
stoornis Mogelijk voor het leven
Symptomen kunnen veranderen doorheen de tijd
- significant tekort Niet tijdig behalen. van de taalmijlpalen
- 0-12 maanden Kind ontwikkelt (non-)verbale taalvoorwaarden:
- huilen, lachen en kraaien
- oogcontact
- spelen met lippen, spelen met stem
- steeds gevarieerder brabbelen
- imiteren, beurtnemen
- 12-18 maanden Begrijpt opdrachten met 2 woorden
Kan 1 of meer lichaamsdelen aanwijzen
Kan veel en gevarieerd brabbelen met af en toe herkenbaar woord
- 18-24 maanden Gebruikt 5 tot 10 woorden
- 2-2;6 jaar Begrijpt zinnen met 3 woorden
Gebruikt 2woord uitingen waarbij woordopbouw nog onvolledig is
- 2;6-3 jaar Gebruikt 3woord uitingen waardbij woordopbouw nog onvolledig is
- 3-3;6 jaar Gebruikt 3 tot 5 woorduitingen
Ongeveer helft van wat het zegt is verstaanbaar
- 3;6-4 jaar Kind vertelt spontaan wel eens een verhaal
50-70% van wat het zegt is verstaanbaar
- 4-5;6 jaar Kan verhaal navertellen adhv plaatjes
Gebruikt enkelvoudige zinnen waarbij nog problemen met meervoudsvormen en
vervoegen mogen bestaan
75-90% van wat het zegt is verstaanbaar
- >5;6 jaar Gebruikt goed gevormde, ook samengestelde zinnen
Goed verstaanbaar
Taalgebruik is concreet
1.2 Prevalentie van taalontwikkelingsstoornissen
- Prevalentie Hoeveel kinderen met een taalontwikkelingsstoornis er zijn op een bepaald moment
5-10% van de schoolgaande kinderen heeft een taalontwikkelingsstoornis
1.3 Indeling van taalontwikkelingsstoornissen
- Secundaire Gevolg van 1 of meerdere problemen in ander ontwikkelingsdomein
taalontwikkelingsstoornis
- Verstandelijke beperking IQ van 70 of minder
- IQ 50-70 Lichte, ontwikkelingsleeftijd 7-10 jaar
80% van de populatie
,- IQ 35-49 Matige, ontwikkelingsleeftijd 5-7 jaar
12% van de populatie
- IQ 20-34 Ernstige, ontwikkelingsleeftijd 2-5 jaar
7% van de populatie
- < 20 Diepe, ontwikkelingsleeftijd < 2 jaar
1% van de populatie
- Autismespectrumstoornis Aanhoudende tekorten in sociale communicatie en sociale interactie
ASS Beperkte, repetitieve patronen van gedrag, interesse of activiteiten
Kwalitatieve tekorten in verbale en non-verbale communicatie
Problemen op vlak van taalvorm:
- Afwijkende prosodie
- Grammaticale ontwikkeling
Problemen op vlak. van taalinhoud:
- Echolalie
- Atypische organisatie van lexicon
- Vasthangen aan letterlijke betekenis van taal
- Taalbegrip minder goed ontwikkeld
Problemen op vlak van taalgebruik:
- Begrijpen en gebruiken van non-verbale communicatie
- Stoornis in ontwikkeling van gedeelde aandacht
- Gesprek voeren
Ø Beurtnemen/ initiatief nemen
Ø Gesprek onderhouden of afronden
Ø Topic handhaving
Ø Gestoorde presuppositie
- Onmiddelijke echolalie Meteen herhalen van uiting van iemand anders
- uitgestelde echolalie Na een tijdje de uiting van iemand anders herhalen
- Selectief mutisme Kinderen spreken enkel in vertrouwde situaties, niet op school of in andere sociale
situaties
Weigering tot spreken duurt >= 6 maanden
Extreem angstig om te spreken
- Primaire Staat op zichtzelf; geen duidelijke verklaring voor taalachterstand
taalontwikkelingsstoornis Diagnose obv uitsluitingscriteria: aantonen dat achterstand niet het gevolg is van
problemen in andere ontwikkelingsdomeinen of onvoldoende taalaanbod
- DLD Developmental language disorder
- TOS Taalontwikkelingsstoornis
- Vertraagde Taalniveau van een jonger kind
taalontwikkeling Harmonisch profiel, gelijmatige uitval
Taalontwikkeling later op gang en trager verloop
Achterstand in te halen met juiste therapie
- Gestoorde Hardnekkig probleem
taalontwikkeling Disharmonisch profiel
Verder opsplitsen in:
- Ontwikkelingsdysfasie OD
- Kinderafasie
- Ontwikkelingsdysfasie Zeer harnekkige, aangeboren taalontwikkelingsstoornis
Therapieresistent
Blijvende problemen, ook op volwassen leeftijd
Hererogene groep met gevarieerde taalprofielen
Prevalentie 3%
, - Kinderafasie Strikt genomen geen taalontwikkelingsstoornis; wel zelfde beeld
Terugval in taalontwikkeling ten gevolge van een hersenletsel
Oorzaken:
- Hersentrauma
- CVA door hartafwijking
- Tumoren of infecties
- Enkel als taalgebieden in hersenen worden aangetast
SAMENGEVAT
Primaire taalontwikkelingsstoornis Secundaire taalontwikkelingsstoornis
Staat op zichzelf; geen duidelijke verklaring voor de Gevolg van 1 of meerdere problemen in een ander
taalachterstand ontwikkelingsdomein
- vertraagde taalontwikkeling - problemen in
- gestoorde taalontwikkeling Ø Sensorische ontwikkeling
Ø Ontwikkelingsdysfasie Ø Motorische ontwikkeling
Ø Kinderafasie Ø Cognitieve ontwikkeling
Ø Sociaal-emotionele ontwikkeling
1.4 Klinische classificatie van taalontwikkelingsstoornissen
- 2 subtypen Kinderen met taalproductiestoornis en een relatief goed taalbegrip
Kinderen met zowel taalproductie-als taalbegripsstoornis
- (Soms nog een 3de (Kinderen met relatief geïsoleerde fonologische stoornis
subtype)
1.5 Blootstellingsachterstand of taalontwikkelingsstoornis?
- Blootstellings- Tijdelijke achterstand in het Nederlands door een gebrek aan kwalitatief en
achterstand voldoende taalaanbod
- Taalontwikkelings- Uit zich in elke taal. De verschijningsvorm van de taalproblemen kunnen wel
stoornis verschillen van taal tot taal
1.6 Besluit
- Kinderen met TOS zijn kinderen met zeer zwakke taalvaardigheid
- Moeite met taal in alle modaliteiten en in alle talen
- Wij maken onderverdeling in primaire en secundaire taalontwikkelingsstoornissen
- Wij benoemen 2 subtypen die in de klinische praktijk vaak gebruikt worden:
Ø Kinderen met alleen taalproductiestoornis en relatief goed taalbegrip
Ø Kinderen met zowel taalproductie- als een taalbegripstoornis
2. Primaire taalontwikkelingsstoornissen (TOS)
Staan op zichzelf en zijn niet te verklaren vanuit problemen in een ander ontwikkelingsdomein
2.1 Oorzaken van TOS
- Genetische factoren Onderzoek naar familiaal voorkomen:
- Kinderen van ouders met TOS hebben hoger risico op ontwikkelen van TOS
Ø 20-40% vs 7%
Tweelingstudies
- TOS komt vaker voor bij eeniige tweelingen dan bij twee-eiige tweelingen
- uiteindelijk taalniveau van verschillen tussen de kinderen
Ø invloed van omgeving
Genstudies
- Nog in volle ontwikkeling
Ø 2 genen op chromosoom 7 die een rol spelen in ontwikkeling van TOS
- Omgevingsfactoren Hebben invloed op uiteindelijke taalvaardigheid
- Omgeving met rijk aalaanbod, extra stimulerende activiteiten, vroege
interventie: positieve invloed
Taal: diagnostiek
1. Taalontwikkelingsstoornissen: indeling en definities
1.1 Wat is een taalontwikkelingsstoornis?
- Taalontwikkelings- Verborgen stoornis, niet zichtbaar
stoornis Verwerven van mondelinge taal opvallend trager en moeizamer
- ASHA definitie Significant tekort in de ontwikkeling en het gebruik van taal in al zijn modaliteiten
taalontwikkelings- Problemen met taalbegrip en/of taalproductie in de verschillende taaldomeinen
stoornis Mogelijk voor het leven
Symptomen kunnen veranderen doorheen de tijd
- significant tekort Niet tijdig behalen. van de taalmijlpalen
- 0-12 maanden Kind ontwikkelt (non-)verbale taalvoorwaarden:
- huilen, lachen en kraaien
- oogcontact
- spelen met lippen, spelen met stem
- steeds gevarieerder brabbelen
- imiteren, beurtnemen
- 12-18 maanden Begrijpt opdrachten met 2 woorden
Kan 1 of meer lichaamsdelen aanwijzen
Kan veel en gevarieerd brabbelen met af en toe herkenbaar woord
- 18-24 maanden Gebruikt 5 tot 10 woorden
- 2-2;6 jaar Begrijpt zinnen met 3 woorden
Gebruikt 2woord uitingen waarbij woordopbouw nog onvolledig is
- 2;6-3 jaar Gebruikt 3woord uitingen waardbij woordopbouw nog onvolledig is
- 3-3;6 jaar Gebruikt 3 tot 5 woorduitingen
Ongeveer helft van wat het zegt is verstaanbaar
- 3;6-4 jaar Kind vertelt spontaan wel eens een verhaal
50-70% van wat het zegt is verstaanbaar
- 4-5;6 jaar Kan verhaal navertellen adhv plaatjes
Gebruikt enkelvoudige zinnen waarbij nog problemen met meervoudsvormen en
vervoegen mogen bestaan
75-90% van wat het zegt is verstaanbaar
- >5;6 jaar Gebruikt goed gevormde, ook samengestelde zinnen
Goed verstaanbaar
Taalgebruik is concreet
1.2 Prevalentie van taalontwikkelingsstoornissen
- Prevalentie Hoeveel kinderen met een taalontwikkelingsstoornis er zijn op een bepaald moment
5-10% van de schoolgaande kinderen heeft een taalontwikkelingsstoornis
1.3 Indeling van taalontwikkelingsstoornissen
- Secundaire Gevolg van 1 of meerdere problemen in ander ontwikkelingsdomein
taalontwikkelingsstoornis
- Verstandelijke beperking IQ van 70 of minder
- IQ 50-70 Lichte, ontwikkelingsleeftijd 7-10 jaar
80% van de populatie
,- IQ 35-49 Matige, ontwikkelingsleeftijd 5-7 jaar
12% van de populatie
- IQ 20-34 Ernstige, ontwikkelingsleeftijd 2-5 jaar
7% van de populatie
- < 20 Diepe, ontwikkelingsleeftijd < 2 jaar
1% van de populatie
- Autismespectrumstoornis Aanhoudende tekorten in sociale communicatie en sociale interactie
ASS Beperkte, repetitieve patronen van gedrag, interesse of activiteiten
Kwalitatieve tekorten in verbale en non-verbale communicatie
Problemen op vlak van taalvorm:
- Afwijkende prosodie
- Grammaticale ontwikkeling
Problemen op vlak. van taalinhoud:
- Echolalie
- Atypische organisatie van lexicon
- Vasthangen aan letterlijke betekenis van taal
- Taalbegrip minder goed ontwikkeld
Problemen op vlak van taalgebruik:
- Begrijpen en gebruiken van non-verbale communicatie
- Stoornis in ontwikkeling van gedeelde aandacht
- Gesprek voeren
Ø Beurtnemen/ initiatief nemen
Ø Gesprek onderhouden of afronden
Ø Topic handhaving
Ø Gestoorde presuppositie
- Onmiddelijke echolalie Meteen herhalen van uiting van iemand anders
- uitgestelde echolalie Na een tijdje de uiting van iemand anders herhalen
- Selectief mutisme Kinderen spreken enkel in vertrouwde situaties, niet op school of in andere sociale
situaties
Weigering tot spreken duurt >= 6 maanden
Extreem angstig om te spreken
- Primaire Staat op zichtzelf; geen duidelijke verklaring voor taalachterstand
taalontwikkelingsstoornis Diagnose obv uitsluitingscriteria: aantonen dat achterstand niet het gevolg is van
problemen in andere ontwikkelingsdomeinen of onvoldoende taalaanbod
- DLD Developmental language disorder
- TOS Taalontwikkelingsstoornis
- Vertraagde Taalniveau van een jonger kind
taalontwikkeling Harmonisch profiel, gelijmatige uitval
Taalontwikkeling later op gang en trager verloop
Achterstand in te halen met juiste therapie
- Gestoorde Hardnekkig probleem
taalontwikkeling Disharmonisch profiel
Verder opsplitsen in:
- Ontwikkelingsdysfasie OD
- Kinderafasie
- Ontwikkelingsdysfasie Zeer harnekkige, aangeboren taalontwikkelingsstoornis
Therapieresistent
Blijvende problemen, ook op volwassen leeftijd
Hererogene groep met gevarieerde taalprofielen
Prevalentie 3%
, - Kinderafasie Strikt genomen geen taalontwikkelingsstoornis; wel zelfde beeld
Terugval in taalontwikkeling ten gevolge van een hersenletsel
Oorzaken:
- Hersentrauma
- CVA door hartafwijking
- Tumoren of infecties
- Enkel als taalgebieden in hersenen worden aangetast
SAMENGEVAT
Primaire taalontwikkelingsstoornis Secundaire taalontwikkelingsstoornis
Staat op zichzelf; geen duidelijke verklaring voor de Gevolg van 1 of meerdere problemen in een ander
taalachterstand ontwikkelingsdomein
- vertraagde taalontwikkeling - problemen in
- gestoorde taalontwikkeling Ø Sensorische ontwikkeling
Ø Ontwikkelingsdysfasie Ø Motorische ontwikkeling
Ø Kinderafasie Ø Cognitieve ontwikkeling
Ø Sociaal-emotionele ontwikkeling
1.4 Klinische classificatie van taalontwikkelingsstoornissen
- 2 subtypen Kinderen met taalproductiestoornis en een relatief goed taalbegrip
Kinderen met zowel taalproductie-als taalbegripsstoornis
- (Soms nog een 3de (Kinderen met relatief geïsoleerde fonologische stoornis
subtype)
1.5 Blootstellingsachterstand of taalontwikkelingsstoornis?
- Blootstellings- Tijdelijke achterstand in het Nederlands door een gebrek aan kwalitatief en
achterstand voldoende taalaanbod
- Taalontwikkelings- Uit zich in elke taal. De verschijningsvorm van de taalproblemen kunnen wel
stoornis verschillen van taal tot taal
1.6 Besluit
- Kinderen met TOS zijn kinderen met zeer zwakke taalvaardigheid
- Moeite met taal in alle modaliteiten en in alle talen
- Wij maken onderverdeling in primaire en secundaire taalontwikkelingsstoornissen
- Wij benoemen 2 subtypen die in de klinische praktijk vaak gebruikt worden:
Ø Kinderen met alleen taalproductiestoornis en relatief goed taalbegrip
Ø Kinderen met zowel taalproductie- als een taalbegripstoornis
2. Primaire taalontwikkelingsstoornissen (TOS)
Staan op zichzelf en zijn niet te verklaren vanuit problemen in een ander ontwikkelingsdomein
2.1 Oorzaken van TOS
- Genetische factoren Onderzoek naar familiaal voorkomen:
- Kinderen van ouders met TOS hebben hoger risico op ontwikkelen van TOS
Ø 20-40% vs 7%
Tweelingstudies
- TOS komt vaker voor bij eeniige tweelingen dan bij twee-eiige tweelingen
- uiteindelijk taalniveau van verschillen tussen de kinderen
Ø invloed van omgeving
Genstudies
- Nog in volle ontwikkeling
Ø 2 genen op chromosoom 7 die een rol spelen in ontwikkeling van TOS
- Omgevingsfactoren Hebben invloed op uiteindelijke taalvaardigheid
- Omgeving met rijk aalaanbod, extra stimulerende activiteiten, vroege
interventie: positieve invloed
