Inhoudsopgave
18. Eerste hulp verlenen: de basis..........................................................................................................4
18.2 Eerste hulp verlenen.......................................................................................................................4
18.3 Basisregels eerste hulp...................................................................................................................6
Let op gevaar......................................................................................................................................6
Ga na wat er is gebeurd en wat het slachtoffer mankeert.................................................................6
Stel het slachtoffer gerust en zorg voor beschutting..........................................................................7
Zorg voor deskundige hulp.................................................................................................................7
Help het slachtoffer op de plaats waar hij ligt of zit...........................................................................7
18.4 Vitale functies.................................................................................................................................8
18.5 Stoornissen in het bewustzijn.......................................................................................................10
Oorzaken van bewusteloosheid........................................................................................................10
Het bewustzijn beoordelen..............................................................................................................10
18.6 Stoornissen in de ademhaling.......................................................................................................12
Oorzaken van ademhalingsstoornissen............................................................................................12
Controleren van de ademhaling.......................................................................................................12
Ademweg vrijmaken en vrijhouden..................................................................................................13
Ernstige verslikking...........................................................................................................................13
Eerste hulp bij volledige afsluiting van de luchtweg.........................................................................14
Ernstige verslikking bij zuigeling (tot 1 jaar).....................................................................................14
Astma-aanval....................................................................................................................................14
18.7 Circulatiestoornissen....................................................................................................................16
Eerste hulp bij zichtbaar bloedverlies...............................................................................................16
Shock................................................................................................................................................17
De verschijnselen van shock.............................................................................................................17
Eerste hulp bij shock.........................................................................................................................17
18.8 Stabiele zijligging..........................................................................................................................19
19.2 Eigenschappen van verbandmiddelen..........................................................................................20
Steriele en hydrofiele verbandmiddelen..........................................................................................20
Bijzondere soorten gazen en kompressen........................................................................................20
Zwachtels..........................................................................................................................................20
Watten..............................................................................................................................................21
Snelverbanden..................................................................................................................................21
Klevende verbandmiddelen..............................................................................................................22
19.3 Functie van verbandmiddelen......................................................................................................23
1
, Dekverband......................................................................................................................................23
Wonddrukverband...........................................................................................................................23
Drukverband.....................................................................................................................................23
Rust- en steungevend verband.........................................................................................................24
19.4 Andere hulpmiddelen...................................................................................................................25
Ontsmettingsmiddelen.....................................................................................................................25
Verbandklemmetjes, netverband en veiligheidsspelden..................................................................25
Verbandschaar..................................................................................................................................25
Isoleerdeken.....................................................................................................................................25
Blusdeken.........................................................................................................................................26
19.5 Verbandtechnieken......................................................................................................................27
19.6 Verbandtrommel..........................................................................................................................29
Goed gebruik van de verbandtrommel.............................................................................................29
Inhoud verbandtrommel..................................................................................................................29
20.2 Uitwendige verwondingen............................................................................................................31
Reinigen en ontsmetten van wonden...............................................................................................31
Bepalen welke eerste hulp nodig is..................................................................................................31
Naar een arts of niet?.......................................................................................................................32
Wanneer is het nodig een wond te hechten?...................................................................................32
20.3 Verschillende uitwendige verwondingen......................................................................................33
Schaafwond......................................................................................................................................33
Snijwond...........................................................................................................................................33
Bijtwonden en krabwonden.............................................................................................................34
Splinterverwonding..........................................................................................................................34
Blaar.................................................................................................................................................35
Brandwond.......................................................................................................................................35
Eerste hulp bij brandwonden...........................................................................................................36
Kinderen en brandwonden...............................................................................................................37
20.4 Inwendige verwonding.................................................................................................................39
Bepalen welke eerste hulp nodig is..................................................................................................39
20.5 Verschillende inwendige verwondingen.......................................................................................40
Blauwe plek......................................................................................................................................40
Buil....................................................................................................................................................40
beknelde vinger................................................................................................................................41
Verstuiking en kneuzing....................................................................................................................41
Ontwrichting.....................................................................................................................................42
2
, Botbreuk...........................................................................................................................................42
Hersenletsel......................................................................................................................................43
Hartstilstand.....................................................................................................................................44
Ongeval met elektriciteit..................................................................................................................44
20.6 overige letsels en verwondingen..................................................................................................46
Oogletsel...........................................................................................................................................46
Insectensteek....................................................................................................................................47
Neusbloeding....................................................................................................................................48
Tand door de lip en uitgeslagen tand...............................................................................................48
Flauwte.............................................................................................................................................49
Hyperventilatie.................................................................................................................................50
Oververhitting en zonnesteek...........................................................................................................50
Onderkoeling....................................................................................................................................51
20.7 Vreemde stoffen in het lichaam...................................................................................................53
stoffen in het oog.............................................................................................................................53
Stoffen in het oor..............................................................................................................................53
Stoffen in de neus.............................................................................................................................53
Stoffen in het spijsverteringskanaal..................................................................................................53
20.8 Vergiftiging...................................................................................................................................54
Vergiftiging voorkomen....................................................................................................................55
Eerste hulp bij vergiftigingen............................................................................................................55
20.9 Preventie van ongevallen.............................................................................................................57
Situaties veiliger maken....................................................................................................................57
Contact met bloed vermijden...........................................................................................................57
Contact met braaksel en diarree......................................................................................................58
3
, 18. Eerste hulp verlenen: de basis
18.2 Eerste hulp verlenen
Als je te maken krijgt met een ongeval op je werk, dan ben je er niet met alleen het verlenen
van de juiste eerste hulp. Er is veel meer nodig. Wat je moet kunnen en/of kennen is:
Situaties overzien
De aard en de ernst van het letsel inschatten
Prioriteiten stellen, wat moet er als eerste gebeuren en wat daarna
De juiste hulp verlenen
Improviseren
Problemen oplossen
Bij het verlenen van de eerste hulp moet je vaak improviseren. Dit betekent dat je moet
reageren op een onverwachte situatie. Bij een ongeval kunnen zich allerlei situaties
voordoen. Wat voor de ene situatie geldt, geldt niet voor een andere. Belangrijke vragen
zijn:
Wat is de aard van het ongeval?
Hoe ernstig is de situatie?
Zijn er andere cliënten aanwezig of niet?
Hoe reageren de andere cliënten? Reageren ze rustig of reageren ze angstig en
paniekerig?
Is er andere (deskundige) hulp aanwezig of niet? Moet je alles alleen doen, of kun je
taken verdelen?
Al heb je het idee dat je niets kunt doen, dit is zeker niet waar. Je kunt altijd iets doen,
namelijk: niet in paniek raken, je hoofd koel houden en rustig blijven. Dit is belangrijk, want
als je zelf rustig blijft is de kans kleiner dat kinderen, jongeren of hun ouders in paniek raken.
Bij paniek kunnen er nog meer ongelukken gebeuren of worden eerstehulpverleners
gehinderd. Als je rustig blijft kun je bovendien helder nadenken over wat de beste aanpak is.
Het gaat onder andere om de vraag : hoe zorg ik ervoor dat er zo snel mogelijk deskundige
hulp ter plaatse is?
Bij het verlenen van eerste hulp is het belangrijk alleen die hulp te verlenen die verantwoord
is. Wat verantwoord is, hangt af van:
De situatie
4
18. Eerste hulp verlenen: de basis..........................................................................................................4
18.2 Eerste hulp verlenen.......................................................................................................................4
18.3 Basisregels eerste hulp...................................................................................................................6
Let op gevaar......................................................................................................................................6
Ga na wat er is gebeurd en wat het slachtoffer mankeert.................................................................6
Stel het slachtoffer gerust en zorg voor beschutting..........................................................................7
Zorg voor deskundige hulp.................................................................................................................7
Help het slachtoffer op de plaats waar hij ligt of zit...........................................................................7
18.4 Vitale functies.................................................................................................................................8
18.5 Stoornissen in het bewustzijn.......................................................................................................10
Oorzaken van bewusteloosheid........................................................................................................10
Het bewustzijn beoordelen..............................................................................................................10
18.6 Stoornissen in de ademhaling.......................................................................................................12
Oorzaken van ademhalingsstoornissen............................................................................................12
Controleren van de ademhaling.......................................................................................................12
Ademweg vrijmaken en vrijhouden..................................................................................................13
Ernstige verslikking...........................................................................................................................13
Eerste hulp bij volledige afsluiting van de luchtweg.........................................................................14
Ernstige verslikking bij zuigeling (tot 1 jaar).....................................................................................14
Astma-aanval....................................................................................................................................14
18.7 Circulatiestoornissen....................................................................................................................16
Eerste hulp bij zichtbaar bloedverlies...............................................................................................16
Shock................................................................................................................................................17
De verschijnselen van shock.............................................................................................................17
Eerste hulp bij shock.........................................................................................................................17
18.8 Stabiele zijligging..........................................................................................................................19
19.2 Eigenschappen van verbandmiddelen..........................................................................................20
Steriele en hydrofiele verbandmiddelen..........................................................................................20
Bijzondere soorten gazen en kompressen........................................................................................20
Zwachtels..........................................................................................................................................20
Watten..............................................................................................................................................21
Snelverbanden..................................................................................................................................21
Klevende verbandmiddelen..............................................................................................................22
19.3 Functie van verbandmiddelen......................................................................................................23
1
, Dekverband......................................................................................................................................23
Wonddrukverband...........................................................................................................................23
Drukverband.....................................................................................................................................23
Rust- en steungevend verband.........................................................................................................24
19.4 Andere hulpmiddelen...................................................................................................................25
Ontsmettingsmiddelen.....................................................................................................................25
Verbandklemmetjes, netverband en veiligheidsspelden..................................................................25
Verbandschaar..................................................................................................................................25
Isoleerdeken.....................................................................................................................................25
Blusdeken.........................................................................................................................................26
19.5 Verbandtechnieken......................................................................................................................27
19.6 Verbandtrommel..........................................................................................................................29
Goed gebruik van de verbandtrommel.............................................................................................29
Inhoud verbandtrommel..................................................................................................................29
20.2 Uitwendige verwondingen............................................................................................................31
Reinigen en ontsmetten van wonden...............................................................................................31
Bepalen welke eerste hulp nodig is..................................................................................................31
Naar een arts of niet?.......................................................................................................................32
Wanneer is het nodig een wond te hechten?...................................................................................32
20.3 Verschillende uitwendige verwondingen......................................................................................33
Schaafwond......................................................................................................................................33
Snijwond...........................................................................................................................................33
Bijtwonden en krabwonden.............................................................................................................34
Splinterverwonding..........................................................................................................................34
Blaar.................................................................................................................................................35
Brandwond.......................................................................................................................................35
Eerste hulp bij brandwonden...........................................................................................................36
Kinderen en brandwonden...............................................................................................................37
20.4 Inwendige verwonding.................................................................................................................39
Bepalen welke eerste hulp nodig is..................................................................................................39
20.5 Verschillende inwendige verwondingen.......................................................................................40
Blauwe plek......................................................................................................................................40
Buil....................................................................................................................................................40
beknelde vinger................................................................................................................................41
Verstuiking en kneuzing....................................................................................................................41
Ontwrichting.....................................................................................................................................42
2
, Botbreuk...........................................................................................................................................42
Hersenletsel......................................................................................................................................43
Hartstilstand.....................................................................................................................................44
Ongeval met elektriciteit..................................................................................................................44
20.6 overige letsels en verwondingen..................................................................................................46
Oogletsel...........................................................................................................................................46
Insectensteek....................................................................................................................................47
Neusbloeding....................................................................................................................................48
Tand door de lip en uitgeslagen tand...............................................................................................48
Flauwte.............................................................................................................................................49
Hyperventilatie.................................................................................................................................50
Oververhitting en zonnesteek...........................................................................................................50
Onderkoeling....................................................................................................................................51
20.7 Vreemde stoffen in het lichaam...................................................................................................53
stoffen in het oog.............................................................................................................................53
Stoffen in het oor..............................................................................................................................53
Stoffen in de neus.............................................................................................................................53
Stoffen in het spijsverteringskanaal..................................................................................................53
20.8 Vergiftiging...................................................................................................................................54
Vergiftiging voorkomen....................................................................................................................55
Eerste hulp bij vergiftigingen............................................................................................................55
20.9 Preventie van ongevallen.............................................................................................................57
Situaties veiliger maken....................................................................................................................57
Contact met bloed vermijden...........................................................................................................57
Contact met braaksel en diarree......................................................................................................58
3
, 18. Eerste hulp verlenen: de basis
18.2 Eerste hulp verlenen
Als je te maken krijgt met een ongeval op je werk, dan ben je er niet met alleen het verlenen
van de juiste eerste hulp. Er is veel meer nodig. Wat je moet kunnen en/of kennen is:
Situaties overzien
De aard en de ernst van het letsel inschatten
Prioriteiten stellen, wat moet er als eerste gebeuren en wat daarna
De juiste hulp verlenen
Improviseren
Problemen oplossen
Bij het verlenen van de eerste hulp moet je vaak improviseren. Dit betekent dat je moet
reageren op een onverwachte situatie. Bij een ongeval kunnen zich allerlei situaties
voordoen. Wat voor de ene situatie geldt, geldt niet voor een andere. Belangrijke vragen
zijn:
Wat is de aard van het ongeval?
Hoe ernstig is de situatie?
Zijn er andere cliënten aanwezig of niet?
Hoe reageren de andere cliënten? Reageren ze rustig of reageren ze angstig en
paniekerig?
Is er andere (deskundige) hulp aanwezig of niet? Moet je alles alleen doen, of kun je
taken verdelen?
Al heb je het idee dat je niets kunt doen, dit is zeker niet waar. Je kunt altijd iets doen,
namelijk: niet in paniek raken, je hoofd koel houden en rustig blijven. Dit is belangrijk, want
als je zelf rustig blijft is de kans kleiner dat kinderen, jongeren of hun ouders in paniek raken.
Bij paniek kunnen er nog meer ongelukken gebeuren of worden eerstehulpverleners
gehinderd. Als je rustig blijft kun je bovendien helder nadenken over wat de beste aanpak is.
Het gaat onder andere om de vraag : hoe zorg ik ervoor dat er zo snel mogelijk deskundige
hulp ter plaatse is?
Bij het verlenen van eerste hulp is het belangrijk alleen die hulp te verlenen die verantwoord
is. Wat verantwoord is, hangt af van:
De situatie
4
