Samenvatting Gezondheidspsychologie VUB

Gezondheidspsychologie



H1: wat is gezondheid?
1. Wat is gezondheid? Veranderende perspectieven
Stone: eerst eens geraken over betekenis gezondheid en wijze om deze te meten

1.1 modellen van gezondheid en ziekte


1. biomedisch model ( diagnose –receptmodel )
- symptoom ziekte heeft onderliggende pathologie die hopelijk met medische interventie
kan worden genezen
- objectieve feiten
- directe causale relatie tussen ziekte, symptomen & aanpassing
- mechanische opvatting
- geen subjectiviteit of kwalitatieve aspecten
- reductionistisch ( niveau van de cellen)

2. biopsychosociaal model
- subjectieve kant toegevoegd
- sociale en culturele factoren toegevoegd
- toegepast in gezondheidspsychologie
- verbreding naar model waar interactie tussen biologische processen en psychologiesche
en sociale invloeden is opgenomen en interactie wordt geaccentueerd

3. dualisme ter discussie
- dualisten ( lichaam vs geest ) vs monisten ( eenheid )
- Freud: conversiehysterie  onbewuste geest

1.2 gedrag en gezondheid
Toename levensverwachtingen

 daling sterftecijfer
 vooruitgang medische technologie
 antibiotica
 meer kanker ( want mensen leven langer )

aard ziekten veranderd

geschiktheid om te werken, rol van zieke

Traditionele geneeskunde kan ons van alle ziekten genezen?




Pagina 1 van 132

, Gezondheidspsychologie


2. Individuele, culturele en leeftijdsgerelateerde perspectieven op
gezondheid
2.1 Lekentheorieën over gezondheid en ziekte
Bauman: wat is gezondheid?

- Een overwegend gevoel van welzijn  GEVOEL
- Afwezigheid van symptomen van ziekte  SYMPTOMEN
- Waargenomen in handelingen waartoe een lichamelijk gezond persoon in staat is 
PRESTATIES

Vaak op meer dan 1 manier over gezondheid denken.

Krause & Jay: onderzoek naar referentiekader waarvan mensen gebruik maken wanneer hen wordt
gevraagd de eigen gezondheidstoestand te beoordelen.

- Ouderen : gezondheidsproblemen
- Jongeren: gezondheidsgedrag

Sociale representaties van gezondheid

Herzlich: onderzoek ongestructureerde vraaggesprekken voor sociale representaties

- Gezondheid: toestand van evenwicht tussen de verschillende aspecten van een persoon
- Aspecten: lichamelijk, psychologisch, emotionel en sociaal welzijn
- Voor sommigen moeilijk om gezondheid te zien los van afwezigheid van ziekte

Verschil Bauman en Herzlich

- Respondenten Bauman zien gezondheid als toestand van zijn en handelen en minder van
hebben
- Bauman ernstig zieken, Herzlich niet-zieken

Onderzoek Blaxter:

- 15% kan niemand bedenken die heel gezond is
- 10 % kan niet beschrijven hoe het is om zich gezond te voelen ( vooral bij jonge mannen )

Categorieën van gezondheid van blaxter’s onderzoek: gezondheid als

 Niet ziek: geen symptomen, geen bezoek aan arts
 Bezitting: sterke familie, snel herstel
 Gedrag: vooral anderen, want zij sporten
 Lichamelijke fitheid en vitaliteit: mannen  fit voelen vrouwen  energiek voelen
 Psychosociaal welzijn: geestestoestand, in harmonie
 Functie: kunnen doen wat je wil wanneer je wil zonder belemmerd te worden




Pagina 2 van 132

, Gezondheidspsychologie


Definitie gezondheid van de WHO

- Duidelijke relatie tussen gedrag, levenswijze en gezondheid
- Toestand van fysiek, mentaal en sociaal welzien, niet louter afwezigheid van ziekte of
zwakte
- Positieve toestand
- Geen sociaaleconomische en culturele invloeden op de gezondheid

2.2 crossculturele perspectieven op gezondheid
‘normale’ gezondheid hangt af van politieke, economische en culturele klimaat van tijdperk. Bv.
Alcoholverslaving van juridisch en moreel probleem naar ziekte.

Wat in een bepaalde cultuur normaal is en wat als ziekte wordt beschouwd, kan heel uiteenlopende
consequenties hebben.

Collectivistisch ( Afrika ) vs Individualistisch ( Westen )

Nood aan onderscheid

- culturen met onafhankelijk zelf: uniekheid, autonomie individu, persoonlijk functioneren
- culturen met onderling afhankelijk zelf: behoren tot groep, verbindingen anderen, sociaal
functioneren

2.3 levensduur, ouder worden en aannamen over gezondheid
Psychologisch welzijn en sociale en emotionele gezondheid worden niet alleen door proces van
ouder worden beïnvloed, ook negatief beïnvloed door ziekte, invaliditeit en ziekenhuisopname

Kwart jongeren chronische aandoening, ouderen meer langdurige ziekten

Ontwikkelingstheorieën

Ontwikkelingsproces is functie van interactie tussen 3 factoren

- leren
- ervaring
- rijping

Erik Erikson: 8 belangrijke levensfasen die met betrekking tot verschillende dimensies verschilden

- cognitief en intellectueel functioneren
- taal- en communicatievaardigheden
- inzicht in ziekte
- gezondheidszorg en verzorgingsgedrag

Voor inroepen medische hulp is het noodzakelijk dat mensen inzicht hebben in symptomen en ziekte.

Piaget: cognitieve ontwikkeling in aantal elkaar opvolgende vaste stadia

- sensomotorische stadiom
- preoperatieve stadium


Pagina 3 van 132