Hoofdstuk 1 De Prenatale Periode
Dit hoofdstuk behandelt de volgende thema’s:
1. de lichamelijke en motorische ontwikkeling;
2. de ontwikkeling van het brein;
3. de reflexen;
4. het ontstaan van het menselijk leven en het bewust zijn;
5. de invloed van de omgeving van de ongeboren mens.
1.1 De Lichamelijke Ontwikkeling
Als je de lichamelijke ontwikkeling van de mens bekijkt, kun je onderscheid maken tussen de
ontwikkeling van het specifieke individu (ontogenese) en de ontwikkeling van de soort
(fylogenese).
De (prenatale) ontwikkeling van de mens is afhankelijk van de onderstaande factoren
1. Groei → toename van cellen, lengte en gewicht
2. Rijping → in staat zijn om nieuwe functies te vervullen, er is een lichamelijk
proces
3. Leren → het verwerven van kennis, een blijvende verandering in wat iemand kan
of weet op grond van ervaring
Het eerste trimester (0-10 weken) bestaat uit twee periodes: 1) innesteling → germinale
fase; 2) celdeling van de zygote → ontwikkelen van centrale zenuwstelsel, ogen,
hart, oren, tanden en externe genitaliën. Gericht op vorming van de hersenen.
Na twaalf weken is de structurele uitbouw van het organisme volledig en spreek je van foetus
In het tweede trimester (derde tot zevende maand) gaat de foetus bewegingen maken. In deze
maanden ontwikkelen zich de reflexen en zintuigen. Ontstaan zenuwverbinding tussen hersenen
In het derde trimester is er sprake van gewichtstoename. Vanwege zijn toenemende omvang gaat
hij een vastere positie innemen. Voltooien groei
1.3 Visies Op Het Prenatale Bewustzijn
Visies over de ontwikkeling van het menselijk bewustzijn:
- Leertheoretische of behavioristische visie: er wordt vanuit gegaan dat de mens na de
geboorte een onbeschreven blad is en wordt bepaald door leerervaringen.
- Biologische visie: interne of erfelijke factoren bepalen de mens
- Omgevingspsychologische visie: de mens wordt bepaald door de wisselwerking tussen
sociale en de ruimtelijke/materiële omgeving
- Psychoanalytische visie: biologische aanleg en opvoeding ervaringen in de eerste
levensjaren zijn belangrijke factor en bepalend voor persoonlijkheid.
- Humanistische visie: individuele belevingen, de ruimte voor zelfontplooiing en de eigen
verantwoordelijkheid zijn bepalende factoren
- Bio-ecologische visie: naarmate een kind meer in aanraking komt met invloeden van
buiten, geeft het zelfbewuste vorm aan zijn of haar ontwikkeling
1.4 De Omgeving Van Het Embryo En De Foetus
Middelen die van buiten komen en een schadelijk invloed hebben op de prenatale onwikkeling,
noem je teratogenenfactoren:
● alcohol- en/of drugsgebruik → FAS, foetus kan stoppen met ademen,
wiegendood;
, ● medicijngebruik → ernstige lichamelijke afwijkingen embryo, ontbrekende
ledematen;
● ondervoeding → neurologische afwijkingen bij kind, effect op ontwikkeling
hersenen;
● chemicaliën en stralingsgevaar → afwijking centrale zenuwstelsel, vergiftiging;
● ongelukken → verwondingen moeder wordt door vruchtwater opgevangen, kan
leiden tot vroeggeboorte of beschadiging van de foetus;
● infecties → foetus kan worden besmet, geestelijke achterstand, blindheid en
doofheid;
● psychische ziekten → geestelijke ziektes;
● zware stress → effect op gedrag baby’s;
● leeftijd aanstaande moeder → kans op vroeggeboortes, psychische problemen,
verhoogde kans op chromosoomafwijkingen;
● leeftijd aanstaande vader → psychische ontwikkeling, depressiviteit, lichtere
baby’s;
● een te kleine moederkoek of placenta.
Hoofdstuk 2 De Geboorte En De Eerste Zes Maanden
Dit hoofdstuk behandelt de volgende thema’s:
1. de geboorte als biologisch proces;
2. lichamelijke groei, de rijping en de ontwikkeling van de motoriek;
3. leerervaringen gedurende de eerste zes maanden;
4. de taalontwikkeling;
5. visies op de pasgeborene;
6. het hechtingsproces.
2.3 De Ontwikkeling Van Het Leren
Leren kun je definiëren als een informatieverwerkingsproces dat leidt tot het vormen van
geheugen. Er ontstaan verbindingen tussen nieuwe en bestaande informatie in het zenuwstelsel.
De eerste leerervaringen doet de baby op via zijn zintuigen.
Horen → de pasgeborene reageert gedurende eerste zes maanden vooral met zijn
gehoor op prikkels. Met hun gehoor kunnen ze alle klanken onderscheiden.
Zien → Baby’s hebben de neiging om naar gezichten te kijken en kan gezichten
onderscheiden. Na vier maanden kan de baby onderscheid maken tussen mensen en
voorwerpen
Ruiken → Vanaf de geboorte reageert de baby op de geur van de moederborst; zo kan
hij zich oriënteren op het voedsel.
Voelen en proeven → De baby is erg gevoelig door de zenuwuiteinden. Baby’s kunnen
onderscheid maken in zoete en zoute smaken. De mond is het kenorgaan van de
pasgeborene, het is een belangrijk tastorgaan.
Motoriek →
● De oriëntatieregel → als er iets opvallends gebeurt, richt de baby zijn
waarneming en aandacht op die gebeurtenis.
● De onderzoeksregel → als de baby iets ziet of voelt, gaat hij of zij het
onderzoeken met zijn ogen of handen.
● De regel van het scannen → als de baby een voorwerp volgt en dat voorwerp
verandert, gaat hij of zij met zijn ogen zoeken waar dit voorwerp is gebleven, of
waar het opnieuw zal verschijnen.
Dit hoofdstuk behandelt de volgende thema’s:
1. de lichamelijke en motorische ontwikkeling;
2. de ontwikkeling van het brein;
3. de reflexen;
4. het ontstaan van het menselijk leven en het bewust zijn;
5. de invloed van de omgeving van de ongeboren mens.
1.1 De Lichamelijke Ontwikkeling
Als je de lichamelijke ontwikkeling van de mens bekijkt, kun je onderscheid maken tussen de
ontwikkeling van het specifieke individu (ontogenese) en de ontwikkeling van de soort
(fylogenese).
De (prenatale) ontwikkeling van de mens is afhankelijk van de onderstaande factoren
1. Groei → toename van cellen, lengte en gewicht
2. Rijping → in staat zijn om nieuwe functies te vervullen, er is een lichamelijk
proces
3. Leren → het verwerven van kennis, een blijvende verandering in wat iemand kan
of weet op grond van ervaring
Het eerste trimester (0-10 weken) bestaat uit twee periodes: 1) innesteling → germinale
fase; 2) celdeling van de zygote → ontwikkelen van centrale zenuwstelsel, ogen,
hart, oren, tanden en externe genitaliën. Gericht op vorming van de hersenen.
Na twaalf weken is de structurele uitbouw van het organisme volledig en spreek je van foetus
In het tweede trimester (derde tot zevende maand) gaat de foetus bewegingen maken. In deze
maanden ontwikkelen zich de reflexen en zintuigen. Ontstaan zenuwverbinding tussen hersenen
In het derde trimester is er sprake van gewichtstoename. Vanwege zijn toenemende omvang gaat
hij een vastere positie innemen. Voltooien groei
1.3 Visies Op Het Prenatale Bewustzijn
Visies over de ontwikkeling van het menselijk bewustzijn:
- Leertheoretische of behavioristische visie: er wordt vanuit gegaan dat de mens na de
geboorte een onbeschreven blad is en wordt bepaald door leerervaringen.
- Biologische visie: interne of erfelijke factoren bepalen de mens
- Omgevingspsychologische visie: de mens wordt bepaald door de wisselwerking tussen
sociale en de ruimtelijke/materiële omgeving
- Psychoanalytische visie: biologische aanleg en opvoeding ervaringen in de eerste
levensjaren zijn belangrijke factor en bepalend voor persoonlijkheid.
- Humanistische visie: individuele belevingen, de ruimte voor zelfontplooiing en de eigen
verantwoordelijkheid zijn bepalende factoren
- Bio-ecologische visie: naarmate een kind meer in aanraking komt met invloeden van
buiten, geeft het zelfbewuste vorm aan zijn of haar ontwikkeling
1.4 De Omgeving Van Het Embryo En De Foetus
Middelen die van buiten komen en een schadelijk invloed hebben op de prenatale onwikkeling,
noem je teratogenenfactoren:
● alcohol- en/of drugsgebruik → FAS, foetus kan stoppen met ademen,
wiegendood;
, ● medicijngebruik → ernstige lichamelijke afwijkingen embryo, ontbrekende
ledematen;
● ondervoeding → neurologische afwijkingen bij kind, effect op ontwikkeling
hersenen;
● chemicaliën en stralingsgevaar → afwijking centrale zenuwstelsel, vergiftiging;
● ongelukken → verwondingen moeder wordt door vruchtwater opgevangen, kan
leiden tot vroeggeboorte of beschadiging van de foetus;
● infecties → foetus kan worden besmet, geestelijke achterstand, blindheid en
doofheid;
● psychische ziekten → geestelijke ziektes;
● zware stress → effect op gedrag baby’s;
● leeftijd aanstaande moeder → kans op vroeggeboortes, psychische problemen,
verhoogde kans op chromosoomafwijkingen;
● leeftijd aanstaande vader → psychische ontwikkeling, depressiviteit, lichtere
baby’s;
● een te kleine moederkoek of placenta.
Hoofdstuk 2 De Geboorte En De Eerste Zes Maanden
Dit hoofdstuk behandelt de volgende thema’s:
1. de geboorte als biologisch proces;
2. lichamelijke groei, de rijping en de ontwikkeling van de motoriek;
3. leerervaringen gedurende de eerste zes maanden;
4. de taalontwikkeling;
5. visies op de pasgeborene;
6. het hechtingsproces.
2.3 De Ontwikkeling Van Het Leren
Leren kun je definiëren als een informatieverwerkingsproces dat leidt tot het vormen van
geheugen. Er ontstaan verbindingen tussen nieuwe en bestaande informatie in het zenuwstelsel.
De eerste leerervaringen doet de baby op via zijn zintuigen.
Horen → de pasgeborene reageert gedurende eerste zes maanden vooral met zijn
gehoor op prikkels. Met hun gehoor kunnen ze alle klanken onderscheiden.
Zien → Baby’s hebben de neiging om naar gezichten te kijken en kan gezichten
onderscheiden. Na vier maanden kan de baby onderscheid maken tussen mensen en
voorwerpen
Ruiken → Vanaf de geboorte reageert de baby op de geur van de moederborst; zo kan
hij zich oriënteren op het voedsel.
Voelen en proeven → De baby is erg gevoelig door de zenuwuiteinden. Baby’s kunnen
onderscheid maken in zoete en zoute smaken. De mond is het kenorgaan van de
pasgeborene, het is een belangrijk tastorgaan.
Motoriek →
● De oriëntatieregel → als er iets opvallends gebeurt, richt de baby zijn
waarneming en aandacht op die gebeurtenis.
● De onderzoeksregel → als de baby iets ziet of voelt, gaat hij of zij het
onderzoeken met zijn ogen of handen.
● De regel van het scannen → als de baby een voorwerp volgt en dat voorwerp
verandert, gaat hij of zij met zijn ogen zoeken waar dit voorwerp is gebleven, of
waar het opnieuw zal verschijnen.
