S. Talboom (docent)
Bijzondere overeenkomsten
1. INLEIDING
• benoemde overeenkomsten
» koop
» ruil
» huur
» aanneming
» lening
» bewaargeving + sekwester
» kanscontracten
» lastgeving
» dading
• onbenoemde contracten
» leasing
» franchising
» factoring
» bezetting ter bede
bijzondere overeenkomst = bijzondere rechtsregels
indien nt = algemene rechtsregels verbintenissenrecht
→ gemeenschappelijke bedoeling partijen (art. 1156 oud BW)
→ verenigbaarheid contractuele bepalingen met wettelijke toepassingsvoorwaarden
van gekozen rechtsfiguur (= juridische term + hieraan gekoppelde rechtsregels)
→ meerdere rechtsfiguren?
• gezamenlijke toepassing rechtsregels
• voorrang rechtsfiguur (openbare orde, dwingend recht, accesorium sequitur principale)
• overeenkomst sui generis = eigen rechtsregels
1
,S. Talboom (docent)
2. GEMENE KOOP
= wilsovereenstemming tussen partijen omtrent
§ eigendomsoverdracht zaak
§ betaling geldprijs
2.1. KENEMERKEN
• onder bezwarende titel (art. 1134)
• wederkerig
• consensueel (≠ zakelijk, plechtig)
• een zaak (≠ dienst)
2.2. CONSTUTIEVE BESTANDDELEN
§ eigendomsoverdracht
principe: vanaf totstandkoming koop ongeacht levering/betaling
uitzonderingen:
» contractueel overeengekomen afwijking
» omwille aard zaak (vb. 1585 oud, 1587 oud)
vb. na weging appelen
» alternatieve koop (vanaf keuze)
» toekomstige zaak (vanaf bestaan)
vb. kunstwerk, standbeeldje markt
opschortende voorwaarde:
koop bestaat maar pas uitvoerbaar bij vervulling voorwaarde
belang:
» overdracht eigendom incl. alle zakelijke rechten (alles wat eraan kleeft)
vb. mobilhome op stuk grond, commerciële garantie, hypotheek
» overdracht risico ook al bevindt het goed zich nog bij de verkoper
behoudens: - contractuele afwijking (vb. eigendomsvoorbehoud)
- opschortende voorwaarde (risico over bij vervulling, art. 1181)
Opgelet! Verkoper kan enkel eigen zaak verkopen (of opdracht krijgen van eigenaar om
zaak te verkopen), anders kan koper nietigheid van de koop eisen (art. 1599)
§ betaling prijs
» in geld (zaken ruilen is gn koop)
» vrij overeen te komen
» bepaald/bepaalbaar (toekomstige prijs = verifieerbaar)
» informatieplicht t.o.v. consumenten (bescherming consument)
» ernstig (prijsbewimpeling)
» soms prijsreglementering door overheid (vb. benzineprijzen)
» toevoeging door partijen (aanvullend recht)
2
,S. Talboom (docent)
2.3. GELDIGHEIDSVOORWAARDEN
§ bekwaamheid
principe: iedereen als koper/verkoper
uitzonderingen:
» minderjarigen
» onbekwaam verklaard door vrederechter
» wettelijke uitzonderingen (art. 1596-1597 oud)
§ voorwerp
» moet (kunnen) bestaan (art. 1601)
eventueel toekomstige zaak (uitz. nalatenschap)
» in handel
» bepaald/bepaalbaar (a.h.v. elementen overeenkomst, art. 1129)
§ toestemming
» over essentiële + substantiële elementen overeenkomst:
eigendomsoverdracht zaak + betaling prijs (+ eventueel elem. partijen)
» zonder wilsgebreken: dwaling, bedrog, benadeling (verbintenissenrecht)
» eventueel door aanvaarding aanbod tot kopen/verkopen
eenzijdige verbintenis: aankoop- of verkoopoptie (= belofte)
wilsovereenstemming als optie wordt gelicht door wederpartij
voorkooprecht: recht van voorrang om te kopen
als verkoper koopovereenkomst afsluit met derde (koper)
= krachtens wet/overeenkomst
voorkeurrecht: recht van voorrang om te kopen
van zodra verkoper de beslissing neemt om goed te koop te stellen
≠ veronderstelling effectieve verkoop derde
3
, S. Talboom (docent)
2.4. VORMVEREISTEN
= principe: vormvrij (consensualisme: art. 1583)
contractuele afwijkingen mogelijk
bewijs:
§ > €3500 = schriftelijk bewijs
§ ondernemers: vrij bewijs !
publiciteit ten aanzien van derden (art. 1165)
= belang voor rechtsfeiten t.o.v. derden
§ onroerende goederen: (art. 2. Hyp.W.)
overschrijving authentieke akte/vonnis/onderhandse akte
= erkend in rechte/voor notaris
§ roerende goederen:
door bezit ter goeder trouw (art. 1141 + 2270)
§ alle goederen: verkrijgende verjaring (art. 2279)
2.5. AANTAL SPECIFIEKE KOOPSOVEREENKOMSTEN
§ onroerende goederen
- authentieke akte = enkel voor tegenstelbaarheid
- verplichte vermeldingen in verkoopakte
§ openbare verkoping
- vrijwillig of gedwongen
- fysiek of online
- rouwkoop: koper laat na volledige koopprijs te betalen
→ herveiling + nadelige gevolgen (art. 1600)
§ overdracht schuldvordering
behandeld onder punt 3.2
§ commandverklaring
= voorziene clausule bij totstandkoming koop (art. 1590 Ger.W.)
→ na afsluiten koop andere koper aanduiden (wenst onbekend te blijven)
4
Bijzondere overeenkomsten
1. INLEIDING
• benoemde overeenkomsten
» koop
» ruil
» huur
» aanneming
» lening
» bewaargeving + sekwester
» kanscontracten
» lastgeving
» dading
• onbenoemde contracten
» leasing
» franchising
» factoring
» bezetting ter bede
bijzondere overeenkomst = bijzondere rechtsregels
indien nt = algemene rechtsregels verbintenissenrecht
→ gemeenschappelijke bedoeling partijen (art. 1156 oud BW)
→ verenigbaarheid contractuele bepalingen met wettelijke toepassingsvoorwaarden
van gekozen rechtsfiguur (= juridische term + hieraan gekoppelde rechtsregels)
→ meerdere rechtsfiguren?
• gezamenlijke toepassing rechtsregels
• voorrang rechtsfiguur (openbare orde, dwingend recht, accesorium sequitur principale)
• overeenkomst sui generis = eigen rechtsregels
1
,S. Talboom (docent)
2. GEMENE KOOP
= wilsovereenstemming tussen partijen omtrent
§ eigendomsoverdracht zaak
§ betaling geldprijs
2.1. KENEMERKEN
• onder bezwarende titel (art. 1134)
• wederkerig
• consensueel (≠ zakelijk, plechtig)
• een zaak (≠ dienst)
2.2. CONSTUTIEVE BESTANDDELEN
§ eigendomsoverdracht
principe: vanaf totstandkoming koop ongeacht levering/betaling
uitzonderingen:
» contractueel overeengekomen afwijking
» omwille aard zaak (vb. 1585 oud, 1587 oud)
vb. na weging appelen
» alternatieve koop (vanaf keuze)
» toekomstige zaak (vanaf bestaan)
vb. kunstwerk, standbeeldje markt
opschortende voorwaarde:
koop bestaat maar pas uitvoerbaar bij vervulling voorwaarde
belang:
» overdracht eigendom incl. alle zakelijke rechten (alles wat eraan kleeft)
vb. mobilhome op stuk grond, commerciële garantie, hypotheek
» overdracht risico ook al bevindt het goed zich nog bij de verkoper
behoudens: - contractuele afwijking (vb. eigendomsvoorbehoud)
- opschortende voorwaarde (risico over bij vervulling, art. 1181)
Opgelet! Verkoper kan enkel eigen zaak verkopen (of opdracht krijgen van eigenaar om
zaak te verkopen), anders kan koper nietigheid van de koop eisen (art. 1599)
§ betaling prijs
» in geld (zaken ruilen is gn koop)
» vrij overeen te komen
» bepaald/bepaalbaar (toekomstige prijs = verifieerbaar)
» informatieplicht t.o.v. consumenten (bescherming consument)
» ernstig (prijsbewimpeling)
» soms prijsreglementering door overheid (vb. benzineprijzen)
» toevoeging door partijen (aanvullend recht)
2
,S. Talboom (docent)
2.3. GELDIGHEIDSVOORWAARDEN
§ bekwaamheid
principe: iedereen als koper/verkoper
uitzonderingen:
» minderjarigen
» onbekwaam verklaard door vrederechter
» wettelijke uitzonderingen (art. 1596-1597 oud)
§ voorwerp
» moet (kunnen) bestaan (art. 1601)
eventueel toekomstige zaak (uitz. nalatenschap)
» in handel
» bepaald/bepaalbaar (a.h.v. elementen overeenkomst, art. 1129)
§ toestemming
» over essentiële + substantiële elementen overeenkomst:
eigendomsoverdracht zaak + betaling prijs (+ eventueel elem. partijen)
» zonder wilsgebreken: dwaling, bedrog, benadeling (verbintenissenrecht)
» eventueel door aanvaarding aanbod tot kopen/verkopen
eenzijdige verbintenis: aankoop- of verkoopoptie (= belofte)
wilsovereenstemming als optie wordt gelicht door wederpartij
voorkooprecht: recht van voorrang om te kopen
als verkoper koopovereenkomst afsluit met derde (koper)
= krachtens wet/overeenkomst
voorkeurrecht: recht van voorrang om te kopen
van zodra verkoper de beslissing neemt om goed te koop te stellen
≠ veronderstelling effectieve verkoop derde
3
, S. Talboom (docent)
2.4. VORMVEREISTEN
= principe: vormvrij (consensualisme: art. 1583)
contractuele afwijkingen mogelijk
bewijs:
§ > €3500 = schriftelijk bewijs
§ ondernemers: vrij bewijs !
publiciteit ten aanzien van derden (art. 1165)
= belang voor rechtsfeiten t.o.v. derden
§ onroerende goederen: (art. 2. Hyp.W.)
overschrijving authentieke akte/vonnis/onderhandse akte
= erkend in rechte/voor notaris
§ roerende goederen:
door bezit ter goeder trouw (art. 1141 + 2270)
§ alle goederen: verkrijgende verjaring (art. 2279)
2.5. AANTAL SPECIFIEKE KOOPSOVEREENKOMSTEN
§ onroerende goederen
- authentieke akte = enkel voor tegenstelbaarheid
- verplichte vermeldingen in verkoopakte
§ openbare verkoping
- vrijwillig of gedwongen
- fysiek of online
- rouwkoop: koper laat na volledige koopprijs te betalen
→ herveiling + nadelige gevolgen (art. 1600)
§ overdracht schuldvordering
behandeld onder punt 3.2
§ commandverklaring
= voorziene clausule bij totstandkoming koop (art. 1590 Ger.W.)
→ na afsluiten koop andere koper aanduiden (wenst onbekend te blijven)
4
