Basis van gedrag
Aandacht – lateralisatie vd hersenen
1. Aandacht?
Neuropsychologie= de wetenschap die de relatie legt tss gedrag en de hersenen
Klinische neuropsychologie= het werkgebied dat de relatie legt tussen gedragsproblematiek en hersenletsel.
Cognitieve functie= alle processen die betrokken zijn bij het opnemen en verwerken van informatie.
Aandacht is een zeer veelzijdig begrip, maar wel een
essentieel cognitieve functie (cognitieve piramide)
Wiliam James (1890): ‘everyone knows what attention is…’
Maar eigenlijk is dit een zeer complex gebeuren om te
definiëren, zowel om hier wetenschappelijk onderzoek
rond op te bouwen, als om te onderzoeken in de klinische
setting.
Centraal idee : “aandacht is het proces waarbij relevante
van niet-relevante informatie wordt onderscheiden”
Basis= goed werkende zintuigen
2. Model V Zomeren en Brouwer (1994)
= schematische indeling maar is zeker niet perfect
Ze baseren zich op basis v dimensies:
Selectiviteit
= waarvoor hebben we aandacht?
- Selectieve aandacht
- Gerichte aandacht
Intensiteit
= hoeveel aaandacht hebben we dan?
- Arousal
- Vigilantie
- Volgehouden aandacht
, 2.1. Selectiviteit
Ons info verwerkingssysteem heeft een beperkte capaciteit:
- Selectie van alle info die op ons afkomt is dus noodzakelijk
- Elk zintuig speelt hierbij een rol
a) Bottom-up controle
= stimulus gestuurde verwerking
-> een onbewuste, onwillekeurige, ongecontroleerde selectie
-> aandacht w passief gericht
-> vergt geen inspanning, gebeurt automatisch
Orientatiereactie= bij nieuwe, biologisch belangrijke of sterke stimuli
Habituatie is belangrijk: we worden ‘gewoon’ aan die nieuwe stimuli, waardoor er terug ruimte komt voor
nieuwe prikkels. Behalve voor prikkels met een uitgesproken emotionele waarde, pijnprikkels of irritatie
b) Top-down controle
= conceptueel gestuurde verwerking
-> bewuste, willekeurige, gecontroleerde selectie door de ‘intenties’ vd persoon
Verwachtingstheorie vd perceptie
= aan het geheelbeeld worden persoonlijke kenmerken toegevoegd, zoals leerprocessen, eraring, motivatie,
emoties, verwachting,…
-> aandacht w actief gericht
-> hier zeer belangrijke rol voor aandacht als executieve functie= bepaalde info w onderdrukt in het voordeel
vd geselecteerde info, voor dit proces heb je dus goed werkende executieve functie nodig
c) Wat zijn executieve functies?
= de functies die betrokken zijn bij zelfregulatie
Executieve functies bestaan uit:
- richten en vasthouden van de aandacht
- impulscontrole en zelfregulatie
- starten met activiteiten
- werkgeheugen
- mentale flexibiliteit
- plannen en organiseren
- selectie van efficiënte probleemoplossende strategieën
- zelfreflectie
Aandacht – lateralisatie vd hersenen
1. Aandacht?
Neuropsychologie= de wetenschap die de relatie legt tss gedrag en de hersenen
Klinische neuropsychologie= het werkgebied dat de relatie legt tussen gedragsproblematiek en hersenletsel.
Cognitieve functie= alle processen die betrokken zijn bij het opnemen en verwerken van informatie.
Aandacht is een zeer veelzijdig begrip, maar wel een
essentieel cognitieve functie (cognitieve piramide)
Wiliam James (1890): ‘everyone knows what attention is…’
Maar eigenlijk is dit een zeer complex gebeuren om te
definiëren, zowel om hier wetenschappelijk onderzoek
rond op te bouwen, als om te onderzoeken in de klinische
setting.
Centraal idee : “aandacht is het proces waarbij relevante
van niet-relevante informatie wordt onderscheiden”
Basis= goed werkende zintuigen
2. Model V Zomeren en Brouwer (1994)
= schematische indeling maar is zeker niet perfect
Ze baseren zich op basis v dimensies:
Selectiviteit
= waarvoor hebben we aandacht?
- Selectieve aandacht
- Gerichte aandacht
Intensiteit
= hoeveel aaandacht hebben we dan?
- Arousal
- Vigilantie
- Volgehouden aandacht
, 2.1. Selectiviteit
Ons info verwerkingssysteem heeft een beperkte capaciteit:
- Selectie van alle info die op ons afkomt is dus noodzakelijk
- Elk zintuig speelt hierbij een rol
a) Bottom-up controle
= stimulus gestuurde verwerking
-> een onbewuste, onwillekeurige, ongecontroleerde selectie
-> aandacht w passief gericht
-> vergt geen inspanning, gebeurt automatisch
Orientatiereactie= bij nieuwe, biologisch belangrijke of sterke stimuli
Habituatie is belangrijk: we worden ‘gewoon’ aan die nieuwe stimuli, waardoor er terug ruimte komt voor
nieuwe prikkels. Behalve voor prikkels met een uitgesproken emotionele waarde, pijnprikkels of irritatie
b) Top-down controle
= conceptueel gestuurde verwerking
-> bewuste, willekeurige, gecontroleerde selectie door de ‘intenties’ vd persoon
Verwachtingstheorie vd perceptie
= aan het geheelbeeld worden persoonlijke kenmerken toegevoegd, zoals leerprocessen, eraring, motivatie,
emoties, verwachting,…
-> aandacht w actief gericht
-> hier zeer belangrijke rol voor aandacht als executieve functie= bepaalde info w onderdrukt in het voordeel
vd geselecteerde info, voor dit proces heb je dus goed werkende executieve functie nodig
c) Wat zijn executieve functies?
= de functies die betrokken zijn bij zelfregulatie
Executieve functies bestaan uit:
- richten en vasthouden van de aandacht
- impulscontrole en zelfregulatie
- starten met activiteiten
- werkgeheugen
- mentale flexibiliteit
- plannen en organiseren
- selectie van efficiënte probleemoplossende strategieën
- zelfreflectie
