Van Buuren & Snoei - Over de diagnostische eigenschappen van Audit Quality Indicators (‘21)
Samenvatting (uit het artikel)
In dit artikel wordt een raamwerk ontwikkeld voor de beoordeling van Audit Quality Indicators
(AQI’s) op opdrachtniveau. Dit raamwerk beschrijft de diagnostische eigenschappen van AQI’s
bestaande uit vier kenmerken van AQI-kwaliteit in combinatie met vier kwaliteitskenmerken van
informatie. Als we dit raamwerk op bruikbaarheid toetsen door het toe te passen op enkele in de
praktijk bekende AQI’s blijkt de informatiewaarde van sommige AQI-kwaliteitskenmerken te beperkt
te zijn om een goed beeld te geven van controlekwaliteit. De mate van vertrouwen van de beoogde
gebruikers in de controlekwaliteit wordt hierdoor niet extra versterkt en mogelijk zelfs geschaad.
Relevantie voor de praktijk
Accountantsorganisaties maken op verplichte of vrijwillige basis een transparantieverslag met
daarin vaak ook Audit Quality Indicators opgenomen. Met dit artikel proberen we ook een
handreiking te doen in het beoordelen welke inhoud en communicatie van Audit Quality Indicators
van belang is om het vertrouwen in de controle voor belanghebbenden te versterken.
Audit Quality Indicators als zoektocht naar relevante informatie
De (slechte) kwaliteit van de accountantscontrole is al jaren een discussie. Er is een
verwachtingskloof. Enerzijds verwacht het maatschappelijk verkeer meer van de accountant dan zij
kunnen en hoeven te leveren. Anderzijds leveren accountants vaak niet de verplichte kwaliteit doe
ze volgens de Standaarden zouden moeten leveren.
Meer inzicht in de geleverde controlekwaliteit is derhalve gewenst. Het meten blijft echter lastig.
Ondanks dat er veel raamwerken voor controlekwaliteit ontwikkeld zijn is er géén eenduidige
definiëring van controlekwaliteit en kunnen er dus ook geen goede Audit Quality Indicators (AQI’s)
ontwikkeld worden. Om deze objectief te kunnen bepalen is er wel een goede norm nodig.
Daarnaast is het belangrijk dat er relevante AQI’s opgesteld worden, deze dienen informatie te
verschaffen aan belanghebbenden en te meten zijn voor accountantskantoren.
Hoe beter de accountant anticipeert op deze behoeften, hoe groter de relevantie van de AQI voor
belanghebbenden zal zijn. Een dergelijke ontwikkeling verhoogt de relevantie en kan daardoor het
herstel in het vertrouwen in de controle bespoedigen.
Daarbij is van belang dat er een eenduidig raamwerk beschikbaar komt voor de beoordeling van de
kwaliteit en informatiewaarde van AQI’s. Vanuit dat raamwerk moet duidelijk worden in hoeverre
de AQI’s onderscheidend (diagnostisch) zijn voor de geleverde controlekwaliteit vanuit het
perspectief van de belanghebbenden.
Ontwerp van raamwerk van diagnostische eigenschappen voor AQI’s
In deze paragraaf beschrijven we de beoogde kwaliteitskenmerken van AQI’s en de beoordeling
daarvan op informatiewaarde om daarmee te komen tot een raamwerk van diagnostische
eigenschappen voor AQI’s in tabel 2.
Relatie tussen AQ en AQI’s
De bedoeling van de AQI’s is om belanghebbenden van de controle meer inzicht te geven in de
geleverde controlekwaliteit. De definiëring is vanuit het verleden opgesteld door de beroepsgroep
zonder dialoog met belanghebbenden. Hierdoor komen accountants vaak niet tegemoet aan de
(veranderende) eisen van de hen, hetgeen de verwachtingskloof niet ten goede komt. Zoals Van
Buuren in 2015 reeds betoogde is de relevantie voor gebruikers immers het belangrijkste voor een
goede controlekwaliteit.
Van Buuren stelt verder dat concrete definiëring van controlekwaliteit belangrijk is omdat het een
duidelijk vaktechnisch streefdoel geeft en de verwachtingen van gebruikers stuurt. Om de
, relevantie van de AQI’s op opdrachtniveau te bepalen, hanteren we als uitgangspunt de volgende
definitie van controlekwaliteit:
“De kwaliteit van een assurance-opdracht is de mate waarin voldoende en geschikte assurance-
informatie is verkregen om een conclusie tot uitdrukking te brengen om de mate van vertrouwen
van de beoogde gebruikers, niet zijnde de verantwoordelijke partij, in de uitkomst van de meting
of evaluatie van het onderzoeksobject ten opzichte van criteria zo veel mogelijk te versterken.”
Deze definitie is gebaseerd op art. 10 van het Stramien voor Assurance-opdrachten (2020), met
toevoeging van de vetgedrukte woorden. De vetgedrukte woorden creëren een continuüm van lage
tot hoge controlekwaliteit. Een continuüm impliceert dat er niet alleen sprake is van ‘goede’ of
‘slechte’ controlekwaliteit, maar dat er verschillende gradaties bestaan.
In dit artikel nemen we als uitgangspunt voor de bepaling van de diagnostische eigenschappen van
AQI’s de voornoemde definitie van controlekwaliteit op opdrachtniveau met de vier kenmerken van
controlekwaliteit (Van Buuren 2015). In tabel 1 is schematisch weergegeven wat de definities van
AQI-kwaliteit zijn, welke zijn afgeleid uit de genoemde kenmerken van controlekwaliteit.
Beoordeling van informatiewaarde van AQI’s
Informatie is nuttig als op basis daarvan een beslissing kan worden genomen. Het Stramien reikt
voor de beoordeling van het nut van informatie (de informatiewaarde) voor gebruikers van
jaarrekeningen vier kwalitatieve kenmerken aan, te weten: Begrijpelijkheid, Relevantie,
Betrouwbaarheid en Vergelijkbaarheid.
In dit onderzoek passen wij deze kwalitatieve kenmerken
toe om te beoordelen wat de informatiewaarde is van elk
van de kenmerken van AQI-kwaliteit. Wij achten het
toepassen van deze kenmerken van informatiewaarde
passend in deze setting, omdat de gedefinieerde AQI-
kwaliteit in ons onderzoek voortvloeit uit de kwaliteit van
een jaarrekeningcontrole op opdrachtniveau.
In overeenstemming met de kwalitatieve kenmerken van
informatie vanuit het Stramien hanteren we de volgende
definities van de informatiekenmerken:
Begrijpelijkheid: de mate waarin de totstandkoming en
inhoud van de AQI juist begrepen wordt;
Relevantie: de mate waarin de AQI nut heeft voor de
besluitvorming van de belanghebbenden op basis van de
AQI;
Betrouwbaarheid: de mate waarin de AQI vrij is van
wezenlijke onjuistheden en vooroordelen en getrouw
weergeeft wat zij bedoelt weer te geven;
Vergelijkbaarheid: de mate waarin de AQI goed
vergelijkbaar is in zowel tijd als tussen
controleopdrachten en accountantsorganisaties, waarbij
vaststelling op bestendige wijze geschiedt.
Vervolgens is het belangrijk dat de onderdelen van de AQI-kwaliteit juist beoordeeld worden. De
auteurs stellen tabel 2 voor. Om te bepalen hoe goed een AQI is in het onderscheid maken tussen de
verschillende niveaus van geleverde controlekwaliteit (oftewel om te bepalen hoe goed de
diagnostische kwaliteit van een AQI is), dient elk van de onderdelen in tabel 2 te worden gewogen.
Samenvatting (uit het artikel)
In dit artikel wordt een raamwerk ontwikkeld voor de beoordeling van Audit Quality Indicators
(AQI’s) op opdrachtniveau. Dit raamwerk beschrijft de diagnostische eigenschappen van AQI’s
bestaande uit vier kenmerken van AQI-kwaliteit in combinatie met vier kwaliteitskenmerken van
informatie. Als we dit raamwerk op bruikbaarheid toetsen door het toe te passen op enkele in de
praktijk bekende AQI’s blijkt de informatiewaarde van sommige AQI-kwaliteitskenmerken te beperkt
te zijn om een goed beeld te geven van controlekwaliteit. De mate van vertrouwen van de beoogde
gebruikers in de controlekwaliteit wordt hierdoor niet extra versterkt en mogelijk zelfs geschaad.
Relevantie voor de praktijk
Accountantsorganisaties maken op verplichte of vrijwillige basis een transparantieverslag met
daarin vaak ook Audit Quality Indicators opgenomen. Met dit artikel proberen we ook een
handreiking te doen in het beoordelen welke inhoud en communicatie van Audit Quality Indicators
van belang is om het vertrouwen in de controle voor belanghebbenden te versterken.
Audit Quality Indicators als zoektocht naar relevante informatie
De (slechte) kwaliteit van de accountantscontrole is al jaren een discussie. Er is een
verwachtingskloof. Enerzijds verwacht het maatschappelijk verkeer meer van de accountant dan zij
kunnen en hoeven te leveren. Anderzijds leveren accountants vaak niet de verplichte kwaliteit doe
ze volgens de Standaarden zouden moeten leveren.
Meer inzicht in de geleverde controlekwaliteit is derhalve gewenst. Het meten blijft echter lastig.
Ondanks dat er veel raamwerken voor controlekwaliteit ontwikkeld zijn is er géén eenduidige
definiëring van controlekwaliteit en kunnen er dus ook geen goede Audit Quality Indicators (AQI’s)
ontwikkeld worden. Om deze objectief te kunnen bepalen is er wel een goede norm nodig.
Daarnaast is het belangrijk dat er relevante AQI’s opgesteld worden, deze dienen informatie te
verschaffen aan belanghebbenden en te meten zijn voor accountantskantoren.
Hoe beter de accountant anticipeert op deze behoeften, hoe groter de relevantie van de AQI voor
belanghebbenden zal zijn. Een dergelijke ontwikkeling verhoogt de relevantie en kan daardoor het
herstel in het vertrouwen in de controle bespoedigen.
Daarbij is van belang dat er een eenduidig raamwerk beschikbaar komt voor de beoordeling van de
kwaliteit en informatiewaarde van AQI’s. Vanuit dat raamwerk moet duidelijk worden in hoeverre
de AQI’s onderscheidend (diagnostisch) zijn voor de geleverde controlekwaliteit vanuit het
perspectief van de belanghebbenden.
Ontwerp van raamwerk van diagnostische eigenschappen voor AQI’s
In deze paragraaf beschrijven we de beoogde kwaliteitskenmerken van AQI’s en de beoordeling
daarvan op informatiewaarde om daarmee te komen tot een raamwerk van diagnostische
eigenschappen voor AQI’s in tabel 2.
Relatie tussen AQ en AQI’s
De bedoeling van de AQI’s is om belanghebbenden van de controle meer inzicht te geven in de
geleverde controlekwaliteit. De definiëring is vanuit het verleden opgesteld door de beroepsgroep
zonder dialoog met belanghebbenden. Hierdoor komen accountants vaak niet tegemoet aan de
(veranderende) eisen van de hen, hetgeen de verwachtingskloof niet ten goede komt. Zoals Van
Buuren in 2015 reeds betoogde is de relevantie voor gebruikers immers het belangrijkste voor een
goede controlekwaliteit.
Van Buuren stelt verder dat concrete definiëring van controlekwaliteit belangrijk is omdat het een
duidelijk vaktechnisch streefdoel geeft en de verwachtingen van gebruikers stuurt. Om de
, relevantie van de AQI’s op opdrachtniveau te bepalen, hanteren we als uitgangspunt de volgende
definitie van controlekwaliteit:
“De kwaliteit van een assurance-opdracht is de mate waarin voldoende en geschikte assurance-
informatie is verkregen om een conclusie tot uitdrukking te brengen om de mate van vertrouwen
van de beoogde gebruikers, niet zijnde de verantwoordelijke partij, in de uitkomst van de meting
of evaluatie van het onderzoeksobject ten opzichte van criteria zo veel mogelijk te versterken.”
Deze definitie is gebaseerd op art. 10 van het Stramien voor Assurance-opdrachten (2020), met
toevoeging van de vetgedrukte woorden. De vetgedrukte woorden creëren een continuüm van lage
tot hoge controlekwaliteit. Een continuüm impliceert dat er niet alleen sprake is van ‘goede’ of
‘slechte’ controlekwaliteit, maar dat er verschillende gradaties bestaan.
In dit artikel nemen we als uitgangspunt voor de bepaling van de diagnostische eigenschappen van
AQI’s de voornoemde definitie van controlekwaliteit op opdrachtniveau met de vier kenmerken van
controlekwaliteit (Van Buuren 2015). In tabel 1 is schematisch weergegeven wat de definities van
AQI-kwaliteit zijn, welke zijn afgeleid uit de genoemde kenmerken van controlekwaliteit.
Beoordeling van informatiewaarde van AQI’s
Informatie is nuttig als op basis daarvan een beslissing kan worden genomen. Het Stramien reikt
voor de beoordeling van het nut van informatie (de informatiewaarde) voor gebruikers van
jaarrekeningen vier kwalitatieve kenmerken aan, te weten: Begrijpelijkheid, Relevantie,
Betrouwbaarheid en Vergelijkbaarheid.
In dit onderzoek passen wij deze kwalitatieve kenmerken
toe om te beoordelen wat de informatiewaarde is van elk
van de kenmerken van AQI-kwaliteit. Wij achten het
toepassen van deze kenmerken van informatiewaarde
passend in deze setting, omdat de gedefinieerde AQI-
kwaliteit in ons onderzoek voortvloeit uit de kwaliteit van
een jaarrekeningcontrole op opdrachtniveau.
In overeenstemming met de kwalitatieve kenmerken van
informatie vanuit het Stramien hanteren we de volgende
definities van de informatiekenmerken:
Begrijpelijkheid: de mate waarin de totstandkoming en
inhoud van de AQI juist begrepen wordt;
Relevantie: de mate waarin de AQI nut heeft voor de
besluitvorming van de belanghebbenden op basis van de
AQI;
Betrouwbaarheid: de mate waarin de AQI vrij is van
wezenlijke onjuistheden en vooroordelen en getrouw
weergeeft wat zij bedoelt weer te geven;
Vergelijkbaarheid: de mate waarin de AQI goed
vergelijkbaar is in zowel tijd als tussen
controleopdrachten en accountantsorganisaties, waarbij
vaststelling op bestendige wijze geschiedt.
Vervolgens is het belangrijk dat de onderdelen van de AQI-kwaliteit juist beoordeeld worden. De
auteurs stellen tabel 2 voor. Om te bepalen hoe goed een AQI is in het onderscheid maken tussen de
verschillende niveaus van geleverde controlekwaliteit (oftewel om te bepalen hoe goed de
diagnostische kwaliteit van een AQI is), dient elk van de onderdelen in tabel 2 te worden gewogen.
