samenvatting Psychodiagnostiek 2 (fase 2, semester 1)

Psychodiagnostiek 2

Hoofdstuk 1. Uitgangspunten psychodiagnostisch procesmodel

Bronnen van de uitgangspunten
 sterkte punten van andere psychodiagnostische modellen
 relatie psychodiagnostiek en begeleiding/behandeling
 beleids- en maatschappelijke ontwikkelingen
 praktijkervaringen van PD-docenten
 onderzoek naar kwaliteit van psychodiagnostiek in de praktijk

Kwaliteit in de praktijk
 weinig systematiek, te veel infoverzameling
 vaak geen bruikbare adviezen
 focus te sterk enkel op de cliënt
 te weinig samenwerking

Uitgangspunt 1: de psychodiagnosticus handelt en denkt als een scientist-practitioner
 wetenschappelijke gerichtheid in de praktijk
 een professional in je werkveld (practitioner)
 evidence based (gebaseerd op wetenschap) (scientist)
 in je opzoekwerk, communicatie naar collega’s, adviezen, …
 obv de empirische cyclus en hypothese toetsend denken
 rekening houden met foutenbronnen
o vb: een kind zit niet stil  ADHD of moet hij naar het toilet?

Uitgangspunt 2: de psychodiagnosticus stelt de cliënt steeds centraal
 wat zijn de behoeften of vragen van de cliënt
 inleven in het perspectief en referentiekader van de cliënt
 rekening houden van zijn waarden en normen
 interventiegericht handelen
 niet zomaar een etiket plakken op mensen, het moet verder gaan dan dit
 hoe ondersteunen en kwaliteit van zijn leven verbeteren

Uitgangspunt 3: de psychodiagnosticus handelt en denkt interventiegericht
 advies op maat
 integratief beeld is geen doel maar een middel om interventie te verantwoorden
 verdere interventie is niet altijd nodig

Uitgangspunt 4: de psychodiagnosticus handelt en denkt systematisch
 stap voor stap werken en het model volgen
 nadenken of aanvullend onderzoek wel nodig is
 geen belangrijke stappen of informatie overslaan of vergeten
 verhoogt het reflecteren en doelgericht werken


Uitgangspunt 5: de psychodiagnosticus hanteert een transactioneel referentiekader
 cliënt én zijn omgeving staan centraal

1

,  we functioneren met ons gedrag in een bepaalde omgeving
 verbanden tussen KOP zijn belangrijk voor hypothesen en interventies
 transactineel referentiekader = klachten of problemen ontstaan omdat er onvoldoende
afstemming is tussen het individu en de omgeving
 er is geen goede wisselwerking
o vb: een verlegen meisje wordt wel of niet geaccepteerd in de klas, dit zorgt ervoor
dat het in de ene situatie wel matcht en in de andere situatie niet
o vb: een jongen die veel structuur nodig heeft krijgt dit wel of niet van de leerkracht




Uitgangspunt 6: de psychodiagnosticus werkt constructief samen met de cliënt en andere betrokkenen
 iedereen goed betrekken, ongeacht de leeftijden (ook kleuters)
 zo ruim mogelijk kijken wie je allemaal moet betrekken
 open communicatie en duidelijke afspraken
 cliënt heeft altijd het eerste en het laatste woord
 aftoetsen als ze tevreden zijn en of ze dit zo verwacht hadden
 betrokkenen zijn ervaringsdeskundigen

Uitgangspunt 7: de psychodiagnosticus handelt en denkt fair en cultuurbewust
 weten welke impact diagnostiek heeft op mensen
 mensen kunnen van andere etnische afkomst komen of kansarm zijn
 eventueel testen moeten aanpassen
 Wie zit voor ons? Wat is zijn geschiedenis? Zijn er beperkingen? Welke taal?

Uitgangspunt 8: de PD benut en versterkt de positieve aspecten van de cliënt en zijn omgeving
 van probleemgericht denken naar oplossingsgericht denken
 vraag naar wat er eigenlijk wél goed verloopt (beschermende factoren)
 deze positieve dingen integreren in je interventies
 cliënt gaat er positiever in staan

Uitgangspunt 9: het handelen van de psychodiagnosticus is steeds in lijn met de deontologische
code, wettelijke richtlijnen en ethische normen en waarden
 rechten en plichten cliënt uitleggen
 correct het dossier bijhouden
 beroepsgeheim respecteren
 respect voor de cliënt
 verantwoordelijkheid opnemen
 belang vertrouwensrelatie
 competentie

Voordelen psychodiagnostisch procesmodel
 breed inzicht en los van specifiek psychologisch denkkader
 systematisch, transparant, beredeneerd werken (kwaliteitsverhogend)

2

, fouten voorkomen (kwaliteitsverhogend)
 hogere betrokkenheid van de cliënt en omgeving (interventies)
 hogere tevredenheid van de cliënt




3

, Hoofdstuk 2. Psychodiagnostiek in theorie en praktijk

Thema 1. Clusteren en classificeren

Intake/vooronderzoek: VIB opstellen: informatie ordenen en clusteren, verbanden leggen,
hypothesen

Clusteren en classificeren
 belangrijk voor het opstellen van het voorlopig integratief beeld en vervolgens voor de
hypothesevorming en -toetsing
 overzichtelijke samenvatting van de info in de fase van aanmelding en intake
 verschillende mogelijkheden: schema, mindmap, functie-analyse, …
 twee hulpmiddelen: KOP-model en ICF-model

Ordenen en clusteren: mindmap (SPP)




2.1.1 KOP-model

KOP-model
 versterking van eerstelijns GGZorg: in vijf stappen van probleem naar oplossing
 het is een eenvoudig en gemakkelijk overdraagbaar werk(verklarings)model
o geeft inzicht aan de cliënt over de wisselwerking van verschillende factoren die
aanleiding geven tot klachten
 generiek, transdiagnostisch en gelaagd concept van persoonlijkheid (P): focus op ‘coping’
o P = coping, temperament, cognities
o enkel coping is redelijk makkelijk te veranderen, de andere niet zo
 empirische cyclus

Drie componenten
 K = klachten
o gedachten (cognities)
o gewaarwordingen (lichamelijk)
o gevoelens (emoties)
o gedrag (+ interpersoonlijke component)
 O = omstandigheden
 P = persoonlijke stijl of persoonlijkheid

Transactioneel referentiekader




4