samenvatting ontwikkelingspsychologie

DE COGNITIEVE ONTWIKKELING IN DE PEUTER- EN KLEUTERTIJD

DE INTELLECTUELE ONTWIKKELING

Hebben nog een hoge creativiteit en verbeeldingskracht, gebruiken steeds een genuanceerder taalgebruik en
het redeneren gaat vooruit


PIAGETS STADIUM VAN PREOPERATIONEEL DENKEN
Stappen in de pre-operationeel stadium
- Gebruik symbolisch denken groeit
- Vermogen om te redeneren ontstaat: georganiseerde, logische, formele mentale processen
- Gebruik ven begrip neemt toe

Relatie tss taal en gedachten
 Taal vloeit voort uit cognitieve vooruitgang
 Symboolgebruik is de kern van complexer taalgebruik: kunnen denken over heden en toekomst

Conservatie: leren dat uiterlijk bedriegt
- Conservatie: verandering in 1 dimensie is niet noodzakelijk verandering in een andere dimensie bv
glazen
- Centratie: focus op opvallende elementen leidt tot onnauwkeurigheid in het denken


- Onvolledig begrip van transformatie


- Egocentrisme: hebben andere gedachten, gevoelens of standpunten en zijn zich niet bewust van de
gevolgen van hun gedrag
- Ontstaan van intuïtief denken: voorbereiding op geavanceerde vormen van redeneren zoals
functionaliteit en identiteit


DE INFORMATIEVERWERKINGSTHEORIE VAN COGNITIEVE ONTWIKKELING
Het begrip van getallen in de peuter- en kleutertijd: kleuters tellen op een systematische en consequente
manier
Structuur en functie sensorisch geheugen
 Elke zintuig heeft zijn eigen zintuigelijk geheugen waar zijn info naartoe gaat voor het naar het
werkgeheugen gaat
- Visuele stimulatie -> iconisch geheugen
- Auditieve stimulatie -> episodisch geheugen
- Tactiele stimulatie -> tactiel sensorisch geheugen
- Olfactorische stimulatie (geur) -> olfactorisch sensorisch geheugen
- Smaakstimulatie -> smaak sensorisch geheugen

Structuur en functie werkgeheugen
 Bestaat uit subdelen en een centrale bestuurder die de aandacht richt
- Episodische buffer: info over gebeurtenissen
- Schetsboek: info over visueel beeld
- Fonologische lus: info over auditieve info
- Semantische buffer: woordbetekenissen, gaat over feiten


1

,Structuur en functie LTG
- Procedureel geheugen: weten hoe, info over motorische vaardigheden,
- Declaratief geheugen: weten wat
o Episodisch geheugen: gebeurtenissen en pers ervaringen
o Semantisch geheugen: info over taal, feiten en algemene kennis

Het geheugen: herinneringen aan het verleden
 Autobiografisch geheugen
 Scrips
 Kleuters zijn gevoeliger voor suggestie, oorzakelijke verbanden worden gesimplificeerd en minder
nauwkeurig binnen scrips

Vroege herinneringen
 Infantiele amnesie door ontbreken taalvaardigheden, zelfbewustzijn onvoldoende ontwikkeld en
afwezigheid complexe schema’s


VYGOTSKY’S VISIE OP COGNITIEVE ONTWIKKELING: OOG VOOR DE ROL VAN CULTUUR
 Bij cognitieve ontwikkeling staat de sociale en culturele wereld van kinderen centraal
 Leren cognitieve strategieën aan van volwassenen en leeftijdsgenoten

De zone van de naaste ontwikkeling en scaffolding: beginselen van cognitieve ontwikkeling
 Zonde naaste ontwikkeling: niveau waarop een kind een taak bijna, maar niet helemaal zelfstandig kan
begrijpen of uitvoeren

Scaffolding: ondersteunt bij leren en probleemoplossing die zelfstandigheid en groei bevordert, is helpend bij
het oplossen van probleem en bij de cognitieve ontw, gaat passende aanknopingspunten aanbieden

DE TAALONTWIKKELING


LINGUÏSTISCHE VOORUITGANG IN DE PEUTER- EN KLEUTERTIJD
 Elke maand verdubbeling van syntaxis
 Woordenschat neemt toe door fast mapping


EGOCENTRISCH TAALGEBRUIK
 Van egocentrisch naar sociaal taalgebruik, pragmatiek is belangrijk

DE INVLOED VAN SCHOOL EN MEDIA


VROEGE VORMEN VAN ONDERWIJS EN OPVANG
Verschillen in kwaliteit
 Doel: aanbieden van veilige en warme omgeving, focus op sociale en emotionele ontw en verschaffen
van intellectuele ontw

De effectiviteit van kinderopvang en vroege onderwijsprogramma’s
 Cognitieve voordelen: verbaal vaardiger, beter geheugen, meer begrijpen en hoger IQ
 Sociale voordelen: meer zelfvertrouwen, onafhankelijker en betere kennis over de wereld
 Nadelen: minder beleefd, minder meegaand, minder resect, competitiever, agressiever



2

, DE SOCIALE ONTWIKKELING EN DE PERSOONLIJKHEIDSONTWIKKELING IN DE PEUTER- EN
KLEUTERTIJD

EEN ANTWOORD OP DE VRAAG “WIE BEN IK?”


DE PERSOONLIJKHEIDSONTWIKKELING: CONFLICTEN OPLOSSEN
Erikson
 Stadium van autonomie VS-schaamte en twijfel.
o Zelfstandigheid als verkenning of twijfels over zichzelf, gebrek aan onafhankelijkheid
 Stadium van initiatief VS-schuldgevoel.
o Ontdekken van manieren om dingen in gang te zetten of schuldgevoel door gedrag en
gedachten


HET ZELFBEELD IN DE PEUTER- EN KLEUTERTIJD
 Neiging te overschatten
 Individualistisch georiënteerd of collectivistisch georiënteerd-> afh van cultuur waarin kleuter opgroeit


GENDERIDENTITEIT: HET ONTSTAAN VAN MANNELIJKHEID EN VROUWELIJKHEID
 Vanaf 2jaar geven zichzelf een label, jongen of meisje
 Hebben verwachtingen over gedrag van mannen en vrouwen

Biologische theorieën over genderverschillen
 Hormonale verschillen, verschillen in hersenstructuur en evolutionaire benadering (genderverschillen
zorgen voor overleving van de soort)

Psychoanalytische theorieën over genderverschillen
 Freud
o Peuters en kleuters in fallische fase: aandacht voor eigen geslachtsdelen.
o Einde fallische fase: oedispuscomplex en elektracomplex ->identificatie met de ouder van
hetzelfde geslacht -> overnemen van genderattitudes.

De sociale leertheorie over genderverschillen: leren door te observeren en directe communicatie
Examenvraag: geef de verschillende verklaringen voor het verschil binnen de geslachten:
 Biologische verklaring.
 Psychoanalytische verklaring.
 Sociale leertheorie.

De cognitieve theorie over genderverschillen: willen identiteit ontwikkelen, dit zorgt voor genderidentiteit en
daar heb je genderschema’s voor nodig, vanaf 4-5j genderconstantie



VRIENDEN EN FAMILIE: HET SOCIALE LEVEN VAN PEUTERS EN KLEUTERS

Vanaf 3j ontstaan er vriendschappen


DE REGELS V/H SPEL
Doelspel: ontwikkelen op cognitief, motorisch en sociaal niveau

3