Onderzoek Pedagogisch handelen
2020-2021
STUDENT: ESTELLE PRONK
STUDENTNUMMER: 539411
KLAS: RABOFLEX21F
VAK: PEDAGOGISCH HANDELEN
DATUM: 4 APRIL 2021
DOCENT: LIEKE GORT
LEERCOACH:ROCKY VAN BEVERINGEN
1
,Voorwoord
Voor u ligt het onderzoek van de onderwijsmodule Pedagogisch handelen. In dit onderzoek staat de
volgende onderzoeksvraag centraal:
“Hoe kan een leerkracht door pedagogisch handelen zorgen voor een veilig pedagogisch klimaat
waarin tegemoetkomen wordt aan de drie basisbehoeften: relatie, competentie en autonomie?”
Om deze vraag te beantwoorden is er een theoretisch onderzoek en een praktijkonderzoek gedaan.
Het praktijkonderzoek heeft plaats gevonden in groep vier van de school Statenkwartier in Den Haag.
De leerkracht van groep vier heeft een interview gegeven en is geobserveerd door middel van een
observatieschema.
Op de titelpagina een foto van mij als pedagogisch medewerker in de kinderopvang. Na zeven jaar
ervaring als pedagogisch medewerker is het voor mij door dit onderzoek pas helemaal duidelijk
geworden wat een kind nodig heeft om zich optimaal te kunnen ontwikkelen, veel leesplezier.
2
,Inhoudsopgave
Voorwoord.............................................................................................................................................2
1. Inleiding..............................................................................................................................................4
1.1 Probleemstelling.......................................................................................................................4
1.2 Doel van het onderzoek............................................................................................................4
1.3 Hoofd- en deelvragen...............................................................................................................4
2. Theoretisch kader...............................................................................................................................5
2.1 Wat wordt er verstaan onder pedagogisch handelen?.............................................................5
2.2 Wat wordt er verstaan onder een veilig pedagogisch klimaat?................................................6
2.3 Wat wordt er verstaan onder de basisbehoeften relatie, competentie en autonomie?...........7
3. Onderzoeksmethode..........................................................................................................................8
4. Resultaten en analyse.........................................................................................................................9
5. Conclusie..........................................................................................................................................11
6. Ontwerpen.......................................................................................................................................12
7. Reflectie............................................................................................................................................13
Bronnenlijst..........................................................................................................................................14
Bijlage 1: Checklist peerfeedback observatieschema...........................................................................15
Bijlage 2: Checklist peerfeedback theoretisch kader............................................................................16
Bijlage 3: Ontwerp observatieschema..................................................................................................19
Bijlage 4: Uitgevoerde observatie.........................................................................................................20
Bijlage 5: Uitgewerkt interview............................................................................................................22
Bijlage 6: Zoekstrategie........................................................................................................................26
Bijlage 7: Verklaring vormvereisten......................................................................................................27
Bijlage 8: Verwijswijzer.........................................................................................................................28
Bijlage 8. De vreedzame school Lucas onderwijs..................................................................................30
3
, 1. Inleiding
Een veilig pedagogisch klimaat is een voorwaarde om goed te kunnen leren. Wanneer leerlingen zich
veilig en prettig voelen in de klas is dit bevorderlijk voor het leren en de motivatie. In dit onderzoek
staat de rol van de leerkracht, als opvoeder in de school, centraal.
1.1 Probleemstelling
Wat is het probleem?
Om leerlingen te laten leren moet er in de klas een veilig pedagogisch klimaat zijn. Omdat te kunnen
creëren moet je eerst weten wat er onder een veilig pedagogisch klimaat wordt verstaan en wat de
leerkracht kan doen om dit te bevorderen.
Wie heeft een probleem?
Als er geen veilig pedagogisch klimaat is dan hebben de leerlingen een probleem, want zij komen niet
tot leren en voelen zich niet veilig en prettig in de klas. De leerkracht heeft ook een probleem, want
hij/zij moet ervoor zorgen dat leerlingen tot leren komen. Als er niet wordt voldaan aan een
pedagogisch klimaat kunnen
Wanneer is het een probleem?
Het is een probleem als een leerkracht geen kennis heeft van een veilig pedagogisch klimaat en dus
niet weet hoe hij/zij dit moet creëren. Kinderen kunnen zich onveilig voelen in de klas wat invloed
heeft op de leerprestaties. Wanneer je als leerkracht geen rekening houdt met de basisbehoeften
kunnen er gedragsproblemen ontstaan.
Waar doet het probleem zich voor?
Het probleem doet zich voornamelijk voor in het klaslokaal.
1.2 Doel van het onderzoek
Door dit onderzoek weten we hoe een leraar een veilig pedagogisch klimaat kan creëren in de klas.
1.3 Hoofd- en deelvragen
De hoofdvraag van dit onderzoek luidt als volgt:
Hoe kan een leerkracht door pedagogisch handelen zorgen voor een veilig pedagogisch klimaat
waarin tegemoetgekomen wordt aan de drie basisbehoeften: relatie, competentie en autonomie?
Deelvragen literatuur:
1.Wat wordt er verstaan onder pedagogisch handelen?
2.Wat wordt er verstaan onder een veilig pedagogisch klimaat?
3.Wat wordt er verstaan onder de basisbehoeften relatie, competentie en autonomie?
Deelvragen praktijk:
4.Welke pedagogische handelingen gebruikt de leerkracht in de praktijk?
5.Welke middelen zet de leerkracht in om het pedagogisch klimaat te bevorderen?
6.Wat doet de leerkracht in de praktijk om tegemoet te komen aan de basisbehoeften van kinderen?
Allereerst wordt er middels literatuur gekeken naar wat er wordt verstaan onder pedagogisch
handelen, een veilig pedagogisch klimaat en de basisbehoeften relatie, competentie en autonomie.
Daarna wordt de onderzoeksmethode beschreven. Vervolgens worden de resultaten uit het
4
2020-2021
STUDENT: ESTELLE PRONK
STUDENTNUMMER: 539411
KLAS: RABOFLEX21F
VAK: PEDAGOGISCH HANDELEN
DATUM: 4 APRIL 2021
DOCENT: LIEKE GORT
LEERCOACH:ROCKY VAN BEVERINGEN
1
,Voorwoord
Voor u ligt het onderzoek van de onderwijsmodule Pedagogisch handelen. In dit onderzoek staat de
volgende onderzoeksvraag centraal:
“Hoe kan een leerkracht door pedagogisch handelen zorgen voor een veilig pedagogisch klimaat
waarin tegemoetkomen wordt aan de drie basisbehoeften: relatie, competentie en autonomie?”
Om deze vraag te beantwoorden is er een theoretisch onderzoek en een praktijkonderzoek gedaan.
Het praktijkonderzoek heeft plaats gevonden in groep vier van de school Statenkwartier in Den Haag.
De leerkracht van groep vier heeft een interview gegeven en is geobserveerd door middel van een
observatieschema.
Op de titelpagina een foto van mij als pedagogisch medewerker in de kinderopvang. Na zeven jaar
ervaring als pedagogisch medewerker is het voor mij door dit onderzoek pas helemaal duidelijk
geworden wat een kind nodig heeft om zich optimaal te kunnen ontwikkelen, veel leesplezier.
2
,Inhoudsopgave
Voorwoord.............................................................................................................................................2
1. Inleiding..............................................................................................................................................4
1.1 Probleemstelling.......................................................................................................................4
1.2 Doel van het onderzoek............................................................................................................4
1.3 Hoofd- en deelvragen...............................................................................................................4
2. Theoretisch kader...............................................................................................................................5
2.1 Wat wordt er verstaan onder pedagogisch handelen?.............................................................5
2.2 Wat wordt er verstaan onder een veilig pedagogisch klimaat?................................................6
2.3 Wat wordt er verstaan onder de basisbehoeften relatie, competentie en autonomie?...........7
3. Onderzoeksmethode..........................................................................................................................8
4. Resultaten en analyse.........................................................................................................................9
5. Conclusie..........................................................................................................................................11
6. Ontwerpen.......................................................................................................................................12
7. Reflectie............................................................................................................................................13
Bronnenlijst..........................................................................................................................................14
Bijlage 1: Checklist peerfeedback observatieschema...........................................................................15
Bijlage 2: Checklist peerfeedback theoretisch kader............................................................................16
Bijlage 3: Ontwerp observatieschema..................................................................................................19
Bijlage 4: Uitgevoerde observatie.........................................................................................................20
Bijlage 5: Uitgewerkt interview............................................................................................................22
Bijlage 6: Zoekstrategie........................................................................................................................26
Bijlage 7: Verklaring vormvereisten......................................................................................................27
Bijlage 8: Verwijswijzer.........................................................................................................................28
Bijlage 8. De vreedzame school Lucas onderwijs..................................................................................30
3
, 1. Inleiding
Een veilig pedagogisch klimaat is een voorwaarde om goed te kunnen leren. Wanneer leerlingen zich
veilig en prettig voelen in de klas is dit bevorderlijk voor het leren en de motivatie. In dit onderzoek
staat de rol van de leerkracht, als opvoeder in de school, centraal.
1.1 Probleemstelling
Wat is het probleem?
Om leerlingen te laten leren moet er in de klas een veilig pedagogisch klimaat zijn. Omdat te kunnen
creëren moet je eerst weten wat er onder een veilig pedagogisch klimaat wordt verstaan en wat de
leerkracht kan doen om dit te bevorderen.
Wie heeft een probleem?
Als er geen veilig pedagogisch klimaat is dan hebben de leerlingen een probleem, want zij komen niet
tot leren en voelen zich niet veilig en prettig in de klas. De leerkracht heeft ook een probleem, want
hij/zij moet ervoor zorgen dat leerlingen tot leren komen. Als er niet wordt voldaan aan een
pedagogisch klimaat kunnen
Wanneer is het een probleem?
Het is een probleem als een leerkracht geen kennis heeft van een veilig pedagogisch klimaat en dus
niet weet hoe hij/zij dit moet creëren. Kinderen kunnen zich onveilig voelen in de klas wat invloed
heeft op de leerprestaties. Wanneer je als leerkracht geen rekening houdt met de basisbehoeften
kunnen er gedragsproblemen ontstaan.
Waar doet het probleem zich voor?
Het probleem doet zich voornamelijk voor in het klaslokaal.
1.2 Doel van het onderzoek
Door dit onderzoek weten we hoe een leraar een veilig pedagogisch klimaat kan creëren in de klas.
1.3 Hoofd- en deelvragen
De hoofdvraag van dit onderzoek luidt als volgt:
Hoe kan een leerkracht door pedagogisch handelen zorgen voor een veilig pedagogisch klimaat
waarin tegemoetgekomen wordt aan de drie basisbehoeften: relatie, competentie en autonomie?
Deelvragen literatuur:
1.Wat wordt er verstaan onder pedagogisch handelen?
2.Wat wordt er verstaan onder een veilig pedagogisch klimaat?
3.Wat wordt er verstaan onder de basisbehoeften relatie, competentie en autonomie?
Deelvragen praktijk:
4.Welke pedagogische handelingen gebruikt de leerkracht in de praktijk?
5.Welke middelen zet de leerkracht in om het pedagogisch klimaat te bevorderen?
6.Wat doet de leerkracht in de praktijk om tegemoet te komen aan de basisbehoeften van kinderen?
Allereerst wordt er middels literatuur gekeken naar wat er wordt verstaan onder pedagogisch
handelen, een veilig pedagogisch klimaat en de basisbehoeften relatie, competentie en autonomie.
Daarna wordt de onderzoeksmethode beschreven. Vervolgens worden de resultaten uit het
4
