Samenvatting Meer dan Onderwijs, Alkema Rianne Huijssoon
Samenvatting van het boek: Meer dan onderwijs, Alkema (2015).
Rianne Huijssoon
2022
Hoofdstuk 2 en 3 volledig, van H5 alleen 5.4 en 5.5
Inhoud
H2 Leerlingen leren kennen.........................................................................................................................................2
2.1 Inleiding ............................................................................................................................................................2
2.2 De beginsituatie van kinderen ..........................................................................................................................2
2.3 Ontwikkeling .....................................................................................................................................................4
2.4 Methoden voor het bepalen van de beginsituatie ............................................................................................6
H3 Hoe kinderen leren................................................................................................................................................7
3.2 Spel en verhalen ...............................................................................................................................................8
3.3 Onderzoek, informatie en games ....................................................................................................................11
3.4 Ontwikkelingsniveau en leren .........................................................................................................................11
3.5 Leren als proces ..............................................................................................................................................13
3.6 Hoe komt de mens aan kennis? Opvattingen over leren ................................................................................16
3.7 Concepten voor de basisschool ......................................................................................................................20
3.8 Leren en visie ..................................................................................................................................................21
5.4 De didactiek van leeromgevingen ..................................................................................................................22
H5 Het creëren van leeromgevingen.........................................................................................................................23
5.5 Voorbereiden...................................................................................................................................................23
1
, Samenvatting Meer dan Onderwijs, Alkema Rianne Huijssoon
H2 Leerlingen leren kennen
2.1 Inleiding
Als je inzicht hebt op de beginsituatie, bekijk dan het doel wat je wilt bereiken. Bij de keuze van doelen moet je
kijken naar vanuit welke visie op onderwijs je de doelen kiest en vanuit een kindbeeld. Zorg voor levensecht
onderwijs, waardoor ze voorbereid worden op de wereld. Je kan voor actualiteit kiezen, werken met thema's en
projecten of de inbreng van de kinderen gebruiken.
Kinderen worden gemotiveerd als je aansluit bij hun belevingswereld. Als je de leefwereld goed observeert kan je
een gesprek daarover starten met het kind. De ontwikkelingsleeftijd van het kind sluit aan bij hun belevingswereld.
4 tot 6 jaar leren spelenderwijs, zij doen volwassenen na en ontdekken de omgeving.
7 jaar, kinderen maken een cognitieve groei. Beseffen wat anderen van hen vinden.
Een ontwikkelingslijn is een proces dat is beschreven per ontwikkelingsgebied.
Ieder kind op de basisschool heeft zijn eigen leefwereld, ook wel de sociaal-culturele achtergrond genoemd.
2.2 De beginsituatie van kinderen
Om de kinderen iets te kunnen aanleren moet je kennis hebben van de niveau en de inhoud van de les, dat moet
aansluiten bij datgene wat ze al weten of beheersen. Dit zijn dus verschillende aspecten van de beginsituatie.
Kijk naar de lesmethode die ze gebruiken en de daarbij horende didactische werkvormen.
Een didactische werkvorm is de manier waarop de onderwijsleersituatie wordt ingericht (gesprek, denken-delen-
uitwisselen, opdracht).
Je verwacht een bepaalde beginsituatie waar je op in kunt spelen, de potentiële beginsituatie. De actuele
beginsituatie is de situatie die zich nu afspeelt. Er kan een verschil zijn m.b.t. de interesses van gister en vandaag.
Volgens Vygotsky geeft de actuele beginsituatie aan wat het kind nu kan. De toekomstige beginsituatie is wat het
kind aan het eind van deze les zal kunnen. Het toewerken naar een volgend niveau is de zone van de naaste
ontwikkeling. Om een beginsituatie te maken begin je met observeren. Als je de beginsituatiebepaling hebt gedaan
dan kijk je naar wat een realistisch doel is. De keuze voor een doel heeft te maken met de visie die je als leraar hebt
(afwachten-stimuleren, inbreng geven-niet, zelf sturen- sturing geven, leren van elkaar- leren van mij).
Het inrichten van het onderwijs is waarin kennis van het kind, de lesmethoden en eigen opvatting samenhangt.
Je maakt keuzes voor de organisatie. Daarbij kies je materiaal, de opstelling, kies je didactische werkvormen en maak
je afspraken. De activerende aanpak is waarbij de leraar de lesgever is maar ook de begeleider (stimuleren).
De sociaal-culturele omgeving (afkomst, opleiding) heeft invloed op de ontwikkeling van de kinderen.
Bij etnische verschillen gaat het om het behoren tot een bepaalde bevolkingsgroep. Kinderen
groeien nu op in een multi-etnische samenleving met veel verschillende groepen. Er zijn scholen met
een mono-etnische schoolbevolking waarbij 95% van een bepaalde afkomst is. Het is belangrijk dat
kinderen kennis hebben en kennismaken met verschillende achtergronden en culturen van
leeftijdgenoten. Een school voert een antidiscriminatiebeleid, omdat veel normen en waarden uit elkaar
staan door verschil in afkomst.
Bij sociale verschillen gaat het om het behoren tot een bepaalde maatschappelijke
groepering (artsen). De interesse en beroep van ouders heeft invloed op de (lees) ontwikkeling van het
kind.
Bij culturele verschillen kan het gaan om een thuiscultuur of een schoolcultuur. Goed contact is
belangrijk.
Manieren van opvoeden:
Functioneel opvoeden: de nadruk ligt op de vanzelfsprekende dagelijkse omgang met
kinderen. De niet-westerse culturen verschillen erg tussen laag en hoog opgeleiden ouders. Dat heeft te
maken met de sociaal-economische situatie waarin zij verkeren. Kinderen hebben hier een economische
waarden ze werken voor het inkomen van hun ouders.
Intentioneel opvoeden: hier is sprake van doelgericht en sturend optreden en reflectie op de
opvoeding. Dit komt vaak voor in westerse landen. Ouders hebben een opvoedingstaak.
2
Samenvatting van het boek: Meer dan onderwijs, Alkema (2015).
Rianne Huijssoon
2022
Hoofdstuk 2 en 3 volledig, van H5 alleen 5.4 en 5.5
Inhoud
H2 Leerlingen leren kennen.........................................................................................................................................2
2.1 Inleiding ............................................................................................................................................................2
2.2 De beginsituatie van kinderen ..........................................................................................................................2
2.3 Ontwikkeling .....................................................................................................................................................4
2.4 Methoden voor het bepalen van de beginsituatie ............................................................................................6
H3 Hoe kinderen leren................................................................................................................................................7
3.2 Spel en verhalen ...............................................................................................................................................8
3.3 Onderzoek, informatie en games ....................................................................................................................11
3.4 Ontwikkelingsniveau en leren .........................................................................................................................11
3.5 Leren als proces ..............................................................................................................................................13
3.6 Hoe komt de mens aan kennis? Opvattingen over leren ................................................................................16
3.7 Concepten voor de basisschool ......................................................................................................................20
3.8 Leren en visie ..................................................................................................................................................21
5.4 De didactiek van leeromgevingen ..................................................................................................................22
H5 Het creëren van leeromgevingen.........................................................................................................................23
5.5 Voorbereiden...................................................................................................................................................23
1
, Samenvatting Meer dan Onderwijs, Alkema Rianne Huijssoon
H2 Leerlingen leren kennen
2.1 Inleiding
Als je inzicht hebt op de beginsituatie, bekijk dan het doel wat je wilt bereiken. Bij de keuze van doelen moet je
kijken naar vanuit welke visie op onderwijs je de doelen kiest en vanuit een kindbeeld. Zorg voor levensecht
onderwijs, waardoor ze voorbereid worden op de wereld. Je kan voor actualiteit kiezen, werken met thema's en
projecten of de inbreng van de kinderen gebruiken.
Kinderen worden gemotiveerd als je aansluit bij hun belevingswereld. Als je de leefwereld goed observeert kan je
een gesprek daarover starten met het kind. De ontwikkelingsleeftijd van het kind sluit aan bij hun belevingswereld.
4 tot 6 jaar leren spelenderwijs, zij doen volwassenen na en ontdekken de omgeving.
7 jaar, kinderen maken een cognitieve groei. Beseffen wat anderen van hen vinden.
Een ontwikkelingslijn is een proces dat is beschreven per ontwikkelingsgebied.
Ieder kind op de basisschool heeft zijn eigen leefwereld, ook wel de sociaal-culturele achtergrond genoemd.
2.2 De beginsituatie van kinderen
Om de kinderen iets te kunnen aanleren moet je kennis hebben van de niveau en de inhoud van de les, dat moet
aansluiten bij datgene wat ze al weten of beheersen. Dit zijn dus verschillende aspecten van de beginsituatie.
Kijk naar de lesmethode die ze gebruiken en de daarbij horende didactische werkvormen.
Een didactische werkvorm is de manier waarop de onderwijsleersituatie wordt ingericht (gesprek, denken-delen-
uitwisselen, opdracht).
Je verwacht een bepaalde beginsituatie waar je op in kunt spelen, de potentiële beginsituatie. De actuele
beginsituatie is de situatie die zich nu afspeelt. Er kan een verschil zijn m.b.t. de interesses van gister en vandaag.
Volgens Vygotsky geeft de actuele beginsituatie aan wat het kind nu kan. De toekomstige beginsituatie is wat het
kind aan het eind van deze les zal kunnen. Het toewerken naar een volgend niveau is de zone van de naaste
ontwikkeling. Om een beginsituatie te maken begin je met observeren. Als je de beginsituatiebepaling hebt gedaan
dan kijk je naar wat een realistisch doel is. De keuze voor een doel heeft te maken met de visie die je als leraar hebt
(afwachten-stimuleren, inbreng geven-niet, zelf sturen- sturing geven, leren van elkaar- leren van mij).
Het inrichten van het onderwijs is waarin kennis van het kind, de lesmethoden en eigen opvatting samenhangt.
Je maakt keuzes voor de organisatie. Daarbij kies je materiaal, de opstelling, kies je didactische werkvormen en maak
je afspraken. De activerende aanpak is waarbij de leraar de lesgever is maar ook de begeleider (stimuleren).
De sociaal-culturele omgeving (afkomst, opleiding) heeft invloed op de ontwikkeling van de kinderen.
Bij etnische verschillen gaat het om het behoren tot een bepaalde bevolkingsgroep. Kinderen
groeien nu op in een multi-etnische samenleving met veel verschillende groepen. Er zijn scholen met
een mono-etnische schoolbevolking waarbij 95% van een bepaalde afkomst is. Het is belangrijk dat
kinderen kennis hebben en kennismaken met verschillende achtergronden en culturen van
leeftijdgenoten. Een school voert een antidiscriminatiebeleid, omdat veel normen en waarden uit elkaar
staan door verschil in afkomst.
Bij sociale verschillen gaat het om het behoren tot een bepaalde maatschappelijke
groepering (artsen). De interesse en beroep van ouders heeft invloed op de (lees) ontwikkeling van het
kind.
Bij culturele verschillen kan het gaan om een thuiscultuur of een schoolcultuur. Goed contact is
belangrijk.
Manieren van opvoeden:
Functioneel opvoeden: de nadruk ligt op de vanzelfsprekende dagelijkse omgang met
kinderen. De niet-westerse culturen verschillen erg tussen laag en hoog opgeleiden ouders. Dat heeft te
maken met de sociaal-economische situatie waarin zij verkeren. Kinderen hebben hier een economische
waarden ze werken voor het inkomen van hun ouders.
Intentioneel opvoeden: hier is sprake van doelgericht en sturend optreden en reflectie op de
opvoeding. Dit komt vaak voor in westerse landen. Ouders hebben een opvoedingstaak.
2
