Samenvatting Taal- en spraakontwikkeling

Taal- en spraakontwikkeling
H1: Inleiding
Taalverwerving in plaats van taalontwikkeling → het is niet altijd logisch dat de taal ontwikkeld wordt

Een vanzelfsprekend proces in te taalontwikkeling:

 Begin:
o Bij de geboorte, er wordt tegen een baby gepraat
 Eindigt:
o Nooit, je leert dagelijks (woorden) bij
o Basis afgerond rond 12 jaar → in staat om alle zinnen te maken
 Stappen in de ontwikkeling:
o Wenen
o Brabbelen
o 1 woord
o 2 woorden
o Korte zinnen
o Lange zinnen
 Enkelvoudige zinnen
 Samengestelde zinnen
 Onderschikking
 Nevenschikking
 Factoren die het proces beïnvloeden
o Pratende omgeving: kind leert wat het hoort
o Gehoorstoornis
o Mentale beperking




1

,1.1 Taalontwikkeling: een multidimensioneel
gebeuren




↳ een multifactorieel proces = voorbereidende processen tot het schijnbaar probleemloos leren
praten heeft heel wat basisvoorwaarden

 Interne voorwaarden: aangeboren of ontwikkelingskenmerken (bovenste en middelste
rij)
 Externe voorwaarden: kenmerken van de omgeving waarin het kind zich ontwikkeld
(onderste rij)



Externe modulariteiten

↳ taalaanbod groter maken bij een 2jarige kun je zeggen ‘grote vogel’ bij een 6jarige moet je dan al
‘arend’ zeggen




2

,1.2 Componenten van de taalontwikkeling
 Taalbegrip / taalontwikkeling
o Meer begrijpen(begrip), dan spreken (ontwikkeling)
 Vorm van taaluitingen
o Fonetiek/fonologie
 Klanken
 Tomaat/komaat
 Helikopter/helitopter
o Flexiemorfologie
 Woorden, verbuigingen en vervoegingen
 Ik loopte
o Syntaxis
 Zinnen
 De koffer staat van de auto open
 Betekenis van taaluitingen (semantiek – derivatie morfologie (=overextensie))
o Overextensie
 Opa da’s ook een opa eh
o Onderextensie
 Enkel mijn pop is een pop
o Neologismen
 Spiegelpapier/aluminiumfolie
o Flexiemorfologie
 Loop, lopen, loopte
o Derivatiemorfologie
 Boer, boerin, boerderij
 Gebruik van taaluitingen (pragmatiek)
o Hangt af tegen wie
 Was het mooi gisteren? Ja mooie film
 Kind opgepakt worden, kind handen omhoog
 Kind op trein tegen vreemde man: jij bent kaal
 Nadenken over taal (metalinguïstiek)
o Verklaring zoeken van een woord
 Boterham is niet boter en ham
o Correctie in taal
 Straks naar oma = we gaan nu vertrekken
 We gaan buiten vliegen, maar we zitten al buiten




3

, 1.3 Fasen in de taalontwikkeling
 Prelinguale fase (voortalige periode)
o 0 – 12 maand
o Eerste woordjes (9-18 maand)
 Vroeglinguale fase (vroegtalige periode)
o 1 – 2,5 jaar
o Woorden, zinnetjes
 Differentiatiefase
o 2,5 - 5jaar
o kleuterklas
 Voltooiingsfase
o 5 - 10/12jaar
o Volledig afronden van alle componenten

Neurobiologische aspecten van de taalontwikkeling
Tot 7 jaar: vorming van verschillende functionele systemen in het centrale zenuwstelsel

Bij pasgeborene: neuronen aantal gelijk, neuronen worden groter, meer axonen en dendrieten, meer
synapsen.

De toename is afhankelijk van de stimulatie → door deprivatie (afzondering) kan er een structureel
abnormaal hersensysteem opgebouwd worden.

Hersensystemen bij de opbouw van het taalsysteem
1) Het systeem van bewustzijnsregulatie
 Plaats: Mesencephalon
 Vermogen aandacht te vestigen en te houden

2) Het opname-verwerkingssysteem
 Plaats: 8ste deel van de hersenen
 Verzorgt opname, verwerking, evaluatie en opslag van informatie die van de buitenwereld op
ons afkomt
 8ste deel: primaire projectiegebieden van verschillende zintuigen, hierrond liggen
associatiegebieden

3) Het handelingssysteem
 Plaats: vooraan de hersenen
 Planning, structurering, regulering van het handelen




4