Biologie hoofdstuk 6
paragraaf 6.1
Tot voor kort gebruikten biologen twee criteria om vast te stellen of individuen tot dezelfde soort behoren:
overeenkomst in uiterlijke kenmerken en de mogelijkheid om vruchtbare nakomelingen te kunnen krijgen.
Tegenwoordig gebruiken biologen informatie uit DNA-onderzoek als aanvulling, om vast te stellen of twee
organismen tot dezelfde soort behoren. wetenschappelijke naam : die bestaat uit twee delen: de
geslachtsnaam (met een hoofdletter), gevolgd door de soortaanduiding (met een kleine letter). Dit is de
binominale naamgeving. Een ondersoort is meestal een geografisch afgescheiden groep soortgenoten met
iets afwijkende kenmerken. Geboeid door de taxonomie, de wetenschap die soorten indeelt in groepen,
heeft Linnaeus duizenden dieren en planten ingedeeld. Hij lette daarbij vooral op overeenkomstige
kenmerken, bij planten bijvoorbeeld op de bouw van hun voortplantingsorganen. De taxonomie plaatst
organismen bijeen in steeds grotere groepen: organismen → soorten → geslachten → families → orden →
klassen → afdelingen → rijken → domeinen. Door het fokken van dieren of het kweken van planten
ontstaan variaties, rassen. Linnaeus gebruikte als hoogste indelingsgroep het planten- en dierenrijk. Later is
daar het bacterierijk bij gekomen. Tegenwoordig gebruiken taxonomen domeinen als hoogste groep. Zij
onderscheiden drie domeinen, elk met een eigen type rRNA : de archaea, de bacteriën en de eukaryoten.
Archaea :
- prokaryoten, eencelligen zonder kernmembraan.
- Hun cirkelvormig DNA ligt los in de cel.
- De bouw van het celmembraan bij archaea wijkt af: het membraan bestaat uit een enkele laag
fosfolipiden met lange vetachtige (isopreen) staarten.
De celmembranen van bacteriecellen en eukaryote cellen hebben een dubbele laag fosfolipiden. Eukaryote
cellen hebben het DNA in een celkern. Biologen gebruiken DNA-onderzoek om tot een meer betrouwbare
indeling van soorten te komen. Zij analyseren genen voor eiwitten die in veel verschillende organismen
voorkomen, zoals het hemoglobinegen. Genen die met een constante snelheid muteren, vormen voor
biologen een moleculaire klok. hierdoor kunnen ze vaststellen welke soorten verwant zijn en hoelang die
soorten al op aarde aanwezig zijn. Soms kruisen verschillende soorten met elkaar en krijgen ze levensvatbare
nakomelingen: hybriden. Sommige diersoorten zoals het insect de wandelende tak, hebben vooral
ongeslachtelijke voortplanting. Vrouwtjes krijgen vruchtbare jongen zonder een paring. Het criterium van
vruchtbare nakomelingen, vervalt bij deze soorten.
Paragraaf 6.2
Elk jaar beschrijven biologen zo’n 18 000 nieuwe soorten. Een nieuwe soort ‘ontdekken’ betekent niet altijd
dat de soort nog niet beschreven is. populaties, groepen organismen van dezelfde soort in een bepaald
gebied. Om het aantal exemplaren van de populatie, de populatiegrootte, te bepalen kun je de dieren
tellen. Lastiger is het om de populatiegrootte van grote aantallen kleine organismen te bepalen. De
populatiegrootte schatten is dan een beter haalbare werkwijze. Dit kun je doen door :
1. Maak een schatting van de populatiegrootte in het gebied
2. Tel het aantal vierkante meters in het gebied en schat daarna de bedekkingsgraad.
levert geen exact aantal op, maar als je dit elk jaar blijft doen kun je zien of een groep krimpt of stabiel
blijft.
Je kunt ook de vangst-terugvangst methode gebruiken :
1. Biologen merken alle gevangen dieren (n1)
2. Biologen vangen opnieuw een aantal dieren (n2)
3. Daarvan is een deel gemerkt (n3)
4. N = (n1 x n2) / n3
Ook met behulp van DNA-onderzoek is informatie over de populatiegrootte te achterhalen. Uit de haren
isoleerden zij kleine stukjes repetitief DNA, DNA met een groot aantal herhalingen van dezelfde
paragraaf 6.1
Tot voor kort gebruikten biologen twee criteria om vast te stellen of individuen tot dezelfde soort behoren:
overeenkomst in uiterlijke kenmerken en de mogelijkheid om vruchtbare nakomelingen te kunnen krijgen.
Tegenwoordig gebruiken biologen informatie uit DNA-onderzoek als aanvulling, om vast te stellen of twee
organismen tot dezelfde soort behoren. wetenschappelijke naam : die bestaat uit twee delen: de
geslachtsnaam (met een hoofdletter), gevolgd door de soortaanduiding (met een kleine letter). Dit is de
binominale naamgeving. Een ondersoort is meestal een geografisch afgescheiden groep soortgenoten met
iets afwijkende kenmerken. Geboeid door de taxonomie, de wetenschap die soorten indeelt in groepen,
heeft Linnaeus duizenden dieren en planten ingedeeld. Hij lette daarbij vooral op overeenkomstige
kenmerken, bij planten bijvoorbeeld op de bouw van hun voortplantingsorganen. De taxonomie plaatst
organismen bijeen in steeds grotere groepen: organismen → soorten → geslachten → families → orden →
klassen → afdelingen → rijken → domeinen. Door het fokken van dieren of het kweken van planten
ontstaan variaties, rassen. Linnaeus gebruikte als hoogste indelingsgroep het planten- en dierenrijk. Later is
daar het bacterierijk bij gekomen. Tegenwoordig gebruiken taxonomen domeinen als hoogste groep. Zij
onderscheiden drie domeinen, elk met een eigen type rRNA : de archaea, de bacteriën en de eukaryoten.
Archaea :
- prokaryoten, eencelligen zonder kernmembraan.
- Hun cirkelvormig DNA ligt los in de cel.
- De bouw van het celmembraan bij archaea wijkt af: het membraan bestaat uit een enkele laag
fosfolipiden met lange vetachtige (isopreen) staarten.
De celmembranen van bacteriecellen en eukaryote cellen hebben een dubbele laag fosfolipiden. Eukaryote
cellen hebben het DNA in een celkern. Biologen gebruiken DNA-onderzoek om tot een meer betrouwbare
indeling van soorten te komen. Zij analyseren genen voor eiwitten die in veel verschillende organismen
voorkomen, zoals het hemoglobinegen. Genen die met een constante snelheid muteren, vormen voor
biologen een moleculaire klok. hierdoor kunnen ze vaststellen welke soorten verwant zijn en hoelang die
soorten al op aarde aanwezig zijn. Soms kruisen verschillende soorten met elkaar en krijgen ze levensvatbare
nakomelingen: hybriden. Sommige diersoorten zoals het insect de wandelende tak, hebben vooral
ongeslachtelijke voortplanting. Vrouwtjes krijgen vruchtbare jongen zonder een paring. Het criterium van
vruchtbare nakomelingen, vervalt bij deze soorten.
Paragraaf 6.2
Elk jaar beschrijven biologen zo’n 18 000 nieuwe soorten. Een nieuwe soort ‘ontdekken’ betekent niet altijd
dat de soort nog niet beschreven is. populaties, groepen organismen van dezelfde soort in een bepaald
gebied. Om het aantal exemplaren van de populatie, de populatiegrootte, te bepalen kun je de dieren
tellen. Lastiger is het om de populatiegrootte van grote aantallen kleine organismen te bepalen. De
populatiegrootte schatten is dan een beter haalbare werkwijze. Dit kun je doen door :
1. Maak een schatting van de populatiegrootte in het gebied
2. Tel het aantal vierkante meters in het gebied en schat daarna de bedekkingsgraad.
levert geen exact aantal op, maar als je dit elk jaar blijft doen kun je zien of een groep krimpt of stabiel
blijft.
Je kunt ook de vangst-terugvangst methode gebruiken :
1. Biologen merken alle gevangen dieren (n1)
2. Biologen vangen opnieuw een aantal dieren (n2)
3. Daarvan is een deel gemerkt (n3)
4. N = (n1 x n2) / n3
Ook met behulp van DNA-onderzoek is informatie over de populatiegrootte te achterhalen. Uit de haren
isoleerden zij kleine stukjes repetitief DNA, DNA met een groot aantal herhalingen van dezelfde
