Psychologie
Literatuur en hulpmiddelen
Verplicht
Artikelen op blackboard:
1. Verhofstadt-Denève, L., van Geert, P., & Vyt, A. (2003). Handboek
ontwikkelingspychologie, grondslagen en theorieën. Houten: Bohn, Stafleu,
Van Loghum, Hoofdstuk 3: paragraaf 3 en 4. Gedragspatronen: kwaliteit van
gehechtheid.
2. Feldman, R.S. (2009). Ontwikkelingspsychologie. Amsterdam: Pearson
Education Benelux, blz. 219-220 en 322-324. Theory of mind (baby’s, peuters
en kleuters).
3. Zimbardo, P.G., Weber, A.L., & Johnson, R.L. (2005). Psychologie, een inleiding.
Amsterdam: Pearson Education Benelux, blz. 119 - 122; 124 - 131; 134 - 139:
het eerste levensjaar t/m de kleutertijd, blz.147 - 150: volwassenheid
4. Rigter, J. (2002). Ontwikkelingspsychopathologie bij kinderen en jeugdigen.
Bussum: Uitgeverij Coutinho, Hoofdstuk 6. Voedings- en eetstoornissen bij het
jonge kind.
5. Verhulst, F.C. (2008). De ontwikkeling van het kind. Assen: Van Gorcum, blz.
116 - 121 en 125 – 133, Schoolkind, blz. 136 - 138 en 142 – 149, adolescentie.
6. Hubbs-Tait, L., Seacord Kennedy, T., Page, M.C., Topham, G.L., & Harrist, A.W.
(2008). Parental feeding practices predict authorative, authoritarian, and
permissive parenting styles. Journal of the American Dietetic Association, 108,
1154 – 1161.
7. Rolls, B.J., Engell, D., & Birch, L.L. (2000). Serving portion size influences 5-
year-old but not 3-year-old children’s food intakes. Research and Professional
Briefs, 100, 232 - 234.
8. Videon, T.M., & Manning, C.K. (2003). Influences on adolescent eating
patterns: the importance of family meals. Journal of Adolescent Health, 32,
365 -373.
Boek:
9. Zimbardo, P.G., Weber, A.L., & Johnson, R.L. (2005). Psychologie, de essentie.
Amsterdam: Pearson Education Benelux, paragraaf 9.1.1 t/m 9.1.5. (al eerder
in 1e en 2e jaar gebruikt)
Optioneel:
10. Zie mapje op blackboard
PSYCHOLOGIE BLOK 2.4 1
, Werkcollege 1
Tijdens dit werkcollege staat de ontwikkelingspsychologie centraal vanaf de
geboorte tot en met de kleutertijd, met daarbij speciale aandacht voor de sociaal-
emotionele ontwikkeling bij kinderen. Daarnaast wordt aandacht besteed aan de
ontwikkeling van smaak en voedselkeuze, (alledaagse) eetproblemen bij peuters
en kleuters en de behandeling daarvan.
Doelstellingen werkcollege 1
De student kan…
uitleggen welke reflexen een pasgeborene vertoont (vraag 1)
De reflexen helpen de zuigeling bij het vervullen van zij of haar eerste
levensbehoeften en vormen een biologische basis voor latere ontwikkeling. De
houdingsreflex zorgt er bijvoorbeeld voor dat een pasgeborene met steun kan
zitten en de grijpreflex zorgt ervoor dat de baby zich kan vastklampen. Deze
reflexen verschaffen een zekere ‘instinctieve’ kennis en de noodzakelijke
gereedschappen om te overleven. Ook hebben zuigelingen de neiging om
onaangename stimuli (harde geluiden, helder licht, sterke geuren en pijn) te
vermijden.
een beschrijving geven van de ontwikkeling van de zintuigen, de
taalontwikkeling, en de sociaal-emotionele ontwikkeling van geboorte
tot en met de kleutertijd (vraag 2)
Al vanaf het begin reageren zuigelingen al op stimulatie van hun zintuigen, ze
filteren en verwerken prikkels die hen aantrekken, interesseren of
verontrusten (bv zoeken naar een speen/borst om op te zuigen of bv de
reactie op (zoete) smaak). Vanaf het begin zoeken ze de omgeving af en
reageren op stemmen, beelden of geluiden.
Na ongeveer 18 maanden ontwikkelt de taalvaardigheid zich. Dit is een
periode van snelle, genetisch bepaalde groei en doorbouw op de bestaande
reflexen en instinctieve gedragingen. Ook ontwikkelt het kind in deze periode
nieuwe gedragingen. Rond het eerste jaar éénwoord stadium met enkele losse
woordjes. Bij het tweewoordstadium kunnen de kinderen de woorden en
betekenissen beter en meer uitdrukken. Bij telegramspraak gaan de kinderen
kleine zinnetjes vormen. Baby’s zijn van nature geneigd tot sociaal gedrag. Ze
reageren en leren maar sturen ook zelf boodschappen en kopieert het gedrag
van de moeder.
het verschil uitleggen tussen drie typen hechtingsgedragingen bij
kinderen (vraag 5)
- Type A-kinderen: hebben een angstig-vermijdende gehechtheid en zoeken
nooit echt de nabijheid van de ouder en geven over het algemeen weinig
aandacht aan de terugkeer va de ouder na een korte scheiding. Deze kinderen
lijken alleen maar oog te hebben voor speelgoed of zijn over het algemeen
apathisch.
- Typ B-kinderen: hebben een veilige gehechtheid. Zij lijven zich veilig voelen
bij een vertrouwenwekkende ouder, ook als zij zich even gestrest voelden
wanneer de ouder hen alleen of bij een vreemde gelaten had. Zij kunne hevig
gaan huilen als ze alleen gelaten worden, maar worden over het algemeen
PSYCHOLOGIE BLOK 2.4 2
Literatuur en hulpmiddelen
Verplicht
Artikelen op blackboard:
1. Verhofstadt-Denève, L., van Geert, P., & Vyt, A. (2003). Handboek
ontwikkelingspychologie, grondslagen en theorieën. Houten: Bohn, Stafleu,
Van Loghum, Hoofdstuk 3: paragraaf 3 en 4. Gedragspatronen: kwaliteit van
gehechtheid.
2. Feldman, R.S. (2009). Ontwikkelingspsychologie. Amsterdam: Pearson
Education Benelux, blz. 219-220 en 322-324. Theory of mind (baby’s, peuters
en kleuters).
3. Zimbardo, P.G., Weber, A.L., & Johnson, R.L. (2005). Psychologie, een inleiding.
Amsterdam: Pearson Education Benelux, blz. 119 - 122; 124 - 131; 134 - 139:
het eerste levensjaar t/m de kleutertijd, blz.147 - 150: volwassenheid
4. Rigter, J. (2002). Ontwikkelingspsychopathologie bij kinderen en jeugdigen.
Bussum: Uitgeverij Coutinho, Hoofdstuk 6. Voedings- en eetstoornissen bij het
jonge kind.
5. Verhulst, F.C. (2008). De ontwikkeling van het kind. Assen: Van Gorcum, blz.
116 - 121 en 125 – 133, Schoolkind, blz. 136 - 138 en 142 – 149, adolescentie.
6. Hubbs-Tait, L., Seacord Kennedy, T., Page, M.C., Topham, G.L., & Harrist, A.W.
(2008). Parental feeding practices predict authorative, authoritarian, and
permissive parenting styles. Journal of the American Dietetic Association, 108,
1154 – 1161.
7. Rolls, B.J., Engell, D., & Birch, L.L. (2000). Serving portion size influences 5-
year-old but not 3-year-old children’s food intakes. Research and Professional
Briefs, 100, 232 - 234.
8. Videon, T.M., & Manning, C.K. (2003). Influences on adolescent eating
patterns: the importance of family meals. Journal of Adolescent Health, 32,
365 -373.
Boek:
9. Zimbardo, P.G., Weber, A.L., & Johnson, R.L. (2005). Psychologie, de essentie.
Amsterdam: Pearson Education Benelux, paragraaf 9.1.1 t/m 9.1.5. (al eerder
in 1e en 2e jaar gebruikt)
Optioneel:
10. Zie mapje op blackboard
PSYCHOLOGIE BLOK 2.4 1
, Werkcollege 1
Tijdens dit werkcollege staat de ontwikkelingspsychologie centraal vanaf de
geboorte tot en met de kleutertijd, met daarbij speciale aandacht voor de sociaal-
emotionele ontwikkeling bij kinderen. Daarnaast wordt aandacht besteed aan de
ontwikkeling van smaak en voedselkeuze, (alledaagse) eetproblemen bij peuters
en kleuters en de behandeling daarvan.
Doelstellingen werkcollege 1
De student kan…
uitleggen welke reflexen een pasgeborene vertoont (vraag 1)
De reflexen helpen de zuigeling bij het vervullen van zij of haar eerste
levensbehoeften en vormen een biologische basis voor latere ontwikkeling. De
houdingsreflex zorgt er bijvoorbeeld voor dat een pasgeborene met steun kan
zitten en de grijpreflex zorgt ervoor dat de baby zich kan vastklampen. Deze
reflexen verschaffen een zekere ‘instinctieve’ kennis en de noodzakelijke
gereedschappen om te overleven. Ook hebben zuigelingen de neiging om
onaangename stimuli (harde geluiden, helder licht, sterke geuren en pijn) te
vermijden.
een beschrijving geven van de ontwikkeling van de zintuigen, de
taalontwikkeling, en de sociaal-emotionele ontwikkeling van geboorte
tot en met de kleutertijd (vraag 2)
Al vanaf het begin reageren zuigelingen al op stimulatie van hun zintuigen, ze
filteren en verwerken prikkels die hen aantrekken, interesseren of
verontrusten (bv zoeken naar een speen/borst om op te zuigen of bv de
reactie op (zoete) smaak). Vanaf het begin zoeken ze de omgeving af en
reageren op stemmen, beelden of geluiden.
Na ongeveer 18 maanden ontwikkelt de taalvaardigheid zich. Dit is een
periode van snelle, genetisch bepaalde groei en doorbouw op de bestaande
reflexen en instinctieve gedragingen. Ook ontwikkelt het kind in deze periode
nieuwe gedragingen. Rond het eerste jaar éénwoord stadium met enkele losse
woordjes. Bij het tweewoordstadium kunnen de kinderen de woorden en
betekenissen beter en meer uitdrukken. Bij telegramspraak gaan de kinderen
kleine zinnetjes vormen. Baby’s zijn van nature geneigd tot sociaal gedrag. Ze
reageren en leren maar sturen ook zelf boodschappen en kopieert het gedrag
van de moeder.
het verschil uitleggen tussen drie typen hechtingsgedragingen bij
kinderen (vraag 5)
- Type A-kinderen: hebben een angstig-vermijdende gehechtheid en zoeken
nooit echt de nabijheid van de ouder en geven over het algemeen weinig
aandacht aan de terugkeer va de ouder na een korte scheiding. Deze kinderen
lijken alleen maar oog te hebben voor speelgoed of zijn over het algemeen
apathisch.
- Typ B-kinderen: hebben een veilige gehechtheid. Zij lijven zich veilig voelen
bij een vertrouwenwekkende ouder, ook als zij zich even gestrest voelden
wanneer de ouder hen alleen of bij een vreemde gelaten had. Zij kunne hevig
gaan huilen als ze alleen gelaten worden, maar worden over het algemeen
PSYCHOLOGIE BLOK 2.4 2
