Samenvatting Praktisch Burgerlijk Procesrecht (5e druk) - Cijfer 8.7

Burgerlijk Procesrecht - blok 3 SJD
Samenvatti ng

,1. Kennismaking
1.2 Functies van het burgerlijk procesrecht
Handhaven en beïnvloeden van materiële burgerlijke rechten en plichten
Het burgerlijk procesrecht verschaft een persoon bepaalde middelen om zijn burgerlijke rechten en
plichten te realiseren en te beïnvloeden.

Voorkomen van een gerechtelijke procedure (preventiefunctie)
Onder dreiging van een gerechtelijke procedure komen partijen nogal eens tot een oplossing buiten
de rechter om.

Voorkomen van eigenrichting
Doordat het burgerlijk procesrecht middelen tot handhaving van de civiele rechtsorde ter
beschikking stelt, wordt eigenrichting zo veel mogelijk voorkomen.

1.3 Bronnen van burgerlijk procesrecht




1.4 Algemene uitgangspunten
De uitgangspunten worden gevormd door algemene rechtsbeginselen en voorschriften voor
procedures. Ze zijn terug te vinden in Boek 1, titel 1, afdeling 3 RV (art. 19 t/m 30 Rv), art. 6 EVRM,
Gw en de Wet op algemene bepalingen.

Recht op rechtspraak en rechtsbijstand
Door iedereen moet een geschil kunnen worden voorgelegd aan een overheidsrechter en iedereen
heeft recht op juridische bijstand in een procedure (art. 17, 19 en 112 Gw).
Toegangsprincipe: iedereen moet toegang hebben tot de rechter en een rechtsbijstandverlener. Als
gevolg hiervan hebben minder draagkrachtigen in beginsel recht op gesubsidieerde rechtsbijstand.

Onafhankelijke en onpartijdige rechter
Indien een partij op gerechtvaardigde gronden twijfelt aan de onpartijdigheid van de rechter, kan die
partij een verzoek doen tot wraking van de rechter (art. 36 Rv). Is de rechter zelf van mening dat hij
in een bepaalde zaak niet onpartijdig kan zijn, dan kan hij verzoeken zich te vervangen door een
andere rechter (verschoning – art. 40 Rv).

Hoor en wederhoor
Beide partijen moeten in de gelegenheid worden gesteld om hun standpunten in een zaak naar voren
te brengen (art. 19 Rv). Beide partijen moeten evenveel gelegenheid krijgen om hun vorderingen en
verweren kenbaar te maken en over en weer op elkaar te reageren. Bovendien mag de rechter een

,oordeel dat in het nadeel is van een van de partijen niet baseren op stukken of andere informatie
waarover die partij zich niet voldoende heeft kunnen uitlaten.

Behandeling en beslissing binnen redelijke termijn (art. 20 lid 1 en 2 Rv)

Openbaarheid van zitting en uitspraak (art. 27 lid 1 Rv jo. art. 29 lid 1).

Motiveringsbeginsel (art. 30 Rv)

Geen rechtsweigering en volledige beslissing
De rechter dient in alle gevallen een beslissing te geven over het geschil dat aan hem is voorgelegd:
hij mag niet weigeren om een uitspraak te doen, aldus art. 26 Rv en art. 13 Wet algemene
bepalingen.
De eindbeslissing moet alle geschilpunten betreffen (art. 23 Rv).

Beginsel van partijautonomie
Het beginsel (art. 24 Rv) wil zeggen dat de grondslag voor de beslissing van de rechter wordt
gevormd door de stellingen van de procespartijen. De rechter oordeelt alleen over vorderingen,
verzoeken, verweren, stellingen en argumenten die de partijen aan hem voorleggen.

Ambtshalve aanvulling van rechtsgronden

, 2. Deelnemers aan het burgerlijk procesrecht
2.1 Procespartijen
2.1.1 Vertegenwoordiging van natuurlijke personen
Wanneer een natuurlijke persoon niet handelingsbekwaam (materiële procespartij) is (art. 3:32 BW),
moet hij worden vertegenwoordigd door een handelingsbekwame persoon die optreedt als zijn
wettelijk vertegenwoordiger (de formele procespartij).

2.1.2 Vertegenwoordiging van de rechtspersonen
Een rechtspersoon moet zich laten vertegenwoordigen door een natuurlijk persoon. De
rechtspersoon is zowel de materiële als de formele procespartij, tenzij de rechtspersoon
handelingsonbekwaam is (faillissement bv.)

2.1.3 Procederen uit groepsbelang of algemeen belang
Een vertegenwoordiger behartigt het belang van de partij die hij vertegenwoordigt. Het is echter ook
mogelijk dat een partij een procedure start vanwege een groepsbelang of een algemeen belang. De
eiser treedt in dit geval in de procedure op als belangenbehartiger voor dit collectieve belang.

2.2 Rechtsbijstandverleners
In een aantal gevallen moet een procespartij worden bijgestaan door een advocaat. In procedures
voor de kantonrechter (art. 79 lid 1 Rv) of bij een kortgedingprocedure (art. 255 lid 1 Rv) hoeft er
geen advocaat te zijn. In alle andere procedures wel (art. 79 lid 2 Rv).

Een advocaat die procedeert bij de Hoge Raad is de cassatieadvocaat.

In art. 80 lid 1 Rv staat dat een partij bij een zaak voor de kantonrechter zich kan laten bijstaan door
een gemachtigde. De rechter kan van de gemachtigde verlangen dat deze een schriftelijke volmacht
overlegt waaruit blijkt dat de gemachtigde bevoegd is om de desbetreffende partij in rechte te
vertegenwoordigen (art. 80 lid 2 Rv).

2.3 De gerechtsdeurwaarder
De officiële ambtstaken die de deurwaarder verricht, kunnen worden onderscheiden in drie
kerntaken:
 Het uitbrengen van exploten: een exploot is een schriftelijke aanzegging of mededeling van
de ene partij aan de andere, die door een gerechtsdeurwaarder wordt ondertekend en
uitgebracht.
 Het leggen van een conservatoir beslag: als er tussen partijen een geschil bestaat waarover
geprocedeerd wordt of gaat worden, is er vaak behoefte om het geld of de zaken waarover
het geschil bestaat veilig te stellen, zodat na afloop van een eventuele procedure niet alsnog
achter het net wordt gevist.
 Het ten uitvoer leggen van uitspraken van de rechter

2.4 De griffier en gerechtssecretaris
De griffie betreft de gerechtelijke administratieve ondersteuning van een bepaald gerecht.
Behalve administratieve ondersteuning kennen de gerechten diverse juridische ondersteuners.

2.5 De rechter
Het is de rechter die aan het einde van de procedure een uitspraak moet doen.