Samenvatting ontwikkelingspsychologie LCC & GP

Ontwikkelingspsychologie UPvA jaar 1
Alex Verlinden

College 1

LCC 1 The Study of Human Development
Developmental science: onderzoeksveld wat zich focust op kinderen kun fysieke, intellectuele,
sociale en emotionele ontwikkeling
 wordt steeds meer internationaal en interdisciplinair

Perioden van ontwikkeling: prenatale periode, infancy, vroege kindertijd, middel kindertijd,
adolescentie
Domeinen van ontwikkeling: sociaal, emotioneel, cognitief, fysiek
Contexten van ontwikkeling: oa fysieke omgeving, culturele normen en waarden en familie en peers

Historische overtuigingen over kinderen en kindertijd hebben effect op het leven van kinderen
 Middeleeuwen: kinderen zijn miniatuurvolwassenen
 preformationisme: volwassen capaciteiten/verlangens/interesses/emoties zijn al
aanwezig in vroege kindertijd
 kinderen geen onderwijs/geen speciaal speelgoed/vaak alleen gelaten
 Protestantse reformatie
 kinderen worden geboren met zonden die weg kunnen door gehoorzaamheid aan
autoriteit
 Begin 1900 kinderen hebben een zondevol en rebelse natuur: masturbatie en duimzuigen zijn
‘dangerous pleasures’
 Industriële revolutie
 Van werken op platteland naar werken in fabriek of naar school
 Geboortecijfer flink omlaag
 Kindersterftecijfer flink omlaag
 Opkomst van ontwikkelingswetenschappen
 Factories Inquiries Comittee in England deed onderzoek of 12 uur werken voor een
kind wel kon (het begin van ‘hé is dit wel ok?’, ook al was de conclusie ja)
 Charles Darwins Origin of Species bracht fundamentele veranderingen over de
opvattingen van kind ontwikkeling te weeg: studie van menselijke ontwikkeling is
cruciaal voor het begrijpen van menselijke evolutie
 William Preyer schreef het eerste boek over kind ontwikkeling
 Hij had strenge regels voor observeren: had veel invloed op ontwikkelingswetenschap
 Hij probeerde sequences of behavior te identificeren (hoe komt het ene gedrag voort
uit het andere gedrag)
 Hij was geïnteresseerd in hoe omgeving en biologische factoren de ontwikkeling
beïnvloedden
 Baldwin kwam met de 1e stage theorie

Hoofdkwesties van ontwikkelingswetenschappen
 Bronnen van ontwikkeling: wat stuurt ontwikkeling?
 Plasticiteit: in hoeverre en onder welke condities is ontwikkeling veranderbaar?
 Sensitieve periode: een tijd in de ontwikkeling van een organisme waarin een
bepaalde ervaring een bijzonder groot effect heeft
 Continuïteit/discontinuïteit: geleidelijke verandering of periodes met snelle verandering
(developmental stages)?
 Continuïteit: kwantitatieve verandering // Discontinuïteit: kwalitatieve verandering
 Individuele verschillen: wat maakt jou uniek en zijn dat blijvende verschillen?

,Ontwikkelingstheorieën
 Belangrijke verschillen tussen benaderingen
 Domeinen die worden onderzocht
 Onderzoeksmethoden die zijn gebruikt
 Centrale kwesties die worden geadresseerd (van de 4 hierboven)

4 Grand Theories
Psychodynamische theorieën
 Theorieën die de invloed van universele biologische driften en individuele ervaringen op
ontwikkeling en de ontwikkelingsfasen onderzoeken
 Freud
 Alle biologische driften hebben 1 doel: overleven en voortplanten
 Gedrag gemotiveerd door fundamentele seks drift
 Psychoseksuele fases: elke fase conflict tussen verlangen en buitenwereld, hoe je deze
conflicten oplost bepalen je persoonlijkheid
 Persoonlijkheid bestaat ui 3 mentale structuren:
1. Id: biologische driften
2. Ego: rationele component
3. Superego: geweten
 Erikson
 Sociale- en culturele factoren als drijfveer van ontwikkeling
 Ontwikkeling gaat het hele leven door (eindigt niet bij adolescentie)
 Belangrijkste uitdaging: zoektocht naar identiteit
 Oplossen van bepaalde taken tijdens bepaalde fases

,Behaviorisme
 Ontwikkeling als resultaat van leerprocessen en veranderingen in gedrag als resultaat van
gevormde associaties tussen gedrag en consequenties
 Reinforcements en straffen
 Thorndike
 Law of effect: gedrag met een positief effect wordt waarschijnlijk herhaald
 Watson: ‘maakt niet uit wie of wat je bent, door leerprocessen kan je álles worden’

Constructivistische theorie
 Cognitieve ontwikkeling ontstaat doordat kinderen actief een beeld van de werkelijkheid
construeren, gebaseerd op hun eigen ervaringen met de wereld
 Piaget (grondlegger)
 Verschillende ontwikkelingsfase van de cognitie
 Ontwikkeling kan worden versneld of vertraagd door omgeving
 Assimilatie, accommodatie, equilibrium (later meer)
 Constructivistische benadering: de processen van verandering in ontwikkeling zijn
universeel

Socioculturele theorie
 Vygotsky (grondlegger)
 Niet alleen biologische en sociale factoren maar ook culturele factoren beïnvloeden
ontwikkeling
 Zone of proximal development (ZPD): het gat tussen wat kinderen zelf kunnen
bereiken en wat kinderen kunnen bereiken wanneer ze met een meer competent
individu interacten

Moderne theorieën
 Evolutionaire theorieën: verklaren hoe menselijk gedrag bijdraagt aan het overleven van de
soort en kijken hoe de evolutie individuele ontwikkeling beïnvloedt
 Ethologie: interdisciplinaire wetenschap die de biologische en evolutionaire
fundamenten van gedrag onderzoekt
 Sociale leertheorieën: behavioristische benadering maar dan dat er geleerd wordt door
observatie en sociale interacties
 Informatie-processing theorieën: cognitieve ontwikkeling wat betreft efficiënte
informatieverwerkingsprocessen
 Systeem theorieën: ontwikkeling als complex geheel van aparte delen, onderzocht wordt hoe
deze delen zijn georganiseerd, interacten en veranderen
 Dynamische systeem theorie: nieuwe complexe systemen ontstaan vanuit de
interactie tussen minder complexe delen
 Ecologische systeem theorie: focust op de organisatie en interactie tussen de
verschillende omgevingscontexten waarin kinderen opgroeien
 Bronfenbrenner:
1. Microsysteem: directe contacten/invloeden
2. Mesosysteem: interactie tussen de verschillende systemen
3. Exosysteem: indirecte contacten/invloeden
4. Macrosysteem: maatschappij/cultuur
5. Chronosysteem: tijd/wereld gebeurtenissen

Methoden van onderzoek
 Verschillen in doel van onderzoek
 Basic: verkrijgen van meer/bredere kennis
 Applied: kennis verkrijgen die helpt bij het oplossen van een specifiek probleem
 Action: verkrijgen van kennis om een sociale beleidsbeslissing te maken
 Ze overlappen elkaar echter vaak
 Criteria voor ontwikkelingsonderzoek

,  Objectiviteit
 Betrouwbaarheid
 Repliceerbaarheid
 Validiteit
 Methoden voor data verzamelen
 Natuurlijke observatie: observatie van het gedrag in een alledaagse setting
 Ethnografie: studie van de organisatie van gedrag veroorzaakt door bepaalde
cultuur
 Experiment: interventie wordt aangeboden
 Klinisch interview: interview waarbij elke vraag afhangt van het voorgaande
antwoord (eigenlijk een gesprek dus)
 Onderzoeksontwerpen




 Ethische standaards
 In de smiezen gehouden door de IRB’s
 Fundamentele richtlijnen:
 Freedom of harm
 Informed consent
 Confidentiality


GP 1: Endogene, exogene en constructivistische theorieën
Losse begrippen:
Phylogenese: ontwikkeling van een soort
Ontogenese: ontwikkeling van een individu

Endogene theorie verklaart ontwikkeling als resultaat van voornamelijk interne invloeden. De
biologische blueprint is niet vatbaar voor de omgevingscondities. Voorbeelden: Freud en Erikson.
Exogene theorie verklaart ontwikkeling als resultaat van specifieke externe invloeden. De biologische
blueprint is volledig te vormen door de omgeving. Voorbeelden: Skinner en Bandura.
Constructivistische theorie onderzoekt de loop en wezenlijkheid van ontwikkeling. Gaat ervan uit
dat ontwikkeling een synthese is van vooruitstrevende organisatie en reorganisatie. Deze organisaties
zijn opgebouwd uit interacties met de omgeving.

Aantekeningen HC 1