Arbeidspsychologie samenvatting van de Lectures + Literatuur

Hoorcollege 1
1. Introductie
2. Wat is AO psychologie?
3. Arbeidspsychologie in historisch perspectief
4. Veranderingen in werk

1. Introductie
Opbouw van de hoorcolleges:




2. Wat is Arbeidspsychologie?
Arbeidspsychologie houdt zich bezig met menselijk gedrag in de context van werk & organisatie.

Het beroepsveld bevat 3 deelgebieden:
1. Organisatiepsychologie: richt zich op het gedrag an medewerkers in relatie ot elkaar en tot
het grotere systeem dat men de organisatie noemt.
2. Personeelspsychologie: richt zich op het verband tussen een persoon en de organisatie, in
het bijzonder; de totstandbrenging van een arbeidsverhouding, de ontwikeling en de
beindiging (instroom > doorstroom > uitstroom).
3. Arbeidspsychologie: richt zich op het taakontwerp, fouten en ongelukken tijdens het werk,
vermoeidheid en welzijn, prestaties en arbeidsregelingen.

3. Arbeidspsychologie in historisch perspectief
Wat verstaan we onder werk?
= gecoördineerde, doelgerichte activiteiten die uitgevoerd worden in ruil voor iets (meestal geld).

Functies van werk:
- Structuur
- Sociaal contact
- Gezamenlijk doel
- Identiteit, status
- Regelmatige activiteit

“Werkenden” zijn over het algemeen beter af dan werklozen.

,Geschiedenis
Taylorisme
= Mensen zijn lui en dom.

Oplossing voor luiheid:
- Maak taken zo simpel mogelijk
- Stel vast wat de beste manier is om de taak
uit te voeren
- Train arbeiders tot ze die manier beheersen
- Laat ze niet nadenken over de uitvoering
- Selecteer de beste werknemer vor een bepaalde taak

Oplossing voor domheid:
- Veel controle
- Prestatie / stukloon (loon gebaseerd op je prestaties / aantal stuks)

Human Relations beweging
= Er moeten niet alleen uitvoerende, maar ook controlerende en voorbereidende taken zijn. Daarbij
moet je werken omdat je plezier hebt in je werk.

Hawthorne experimenten > bij betere sociale condities zal de arbeidsprestatie hoger zijn.

Tegenwoordig
Positieve psychologie & sustainable performance (= streven naar goede prestaties gecombineerd met
aandacht voor gezondheid en welzijn).

4. Veranderingen in werk
Veranderingen rondom werk
1. De aard van het werk
- Groei van de dienstensector
- Door technologische ontwikkelingen zij veel functies geautomatiseerd
- Groei van zogenaamde kenniswerkers
Gevolg: meer cognitieve & emotionele belasting en minder fysieke belasting

2. De samenstelling van de beroepsbevolking
Meer diversiteit;
- Meer vrouwen
- Meer ouderen
- Meer niet-westerse allochtonen

3. Flexibiliteit van werken
- Flexibel in tijd
- Flexibel in plaats
- Mbv moderne ICT

4. Organisaties zijn veranderd
- Globalisering
- Snelle ontwikkelingen in de ICT

, Hoorcollege 2
1. Job Characteristics Model (JBM)
2. Job Demand Control Model (JDC-Model)
3. Vitaminemodel
4. Effort Reward Imbalance Model (ERI Model)
5. Job Demand-Resources Model
6. Demand-Induced Strain Compensation (DISC Model)

1. Job Characteristics Model (JBM)
= Het idee dat de taak zelf de sleutel is voor de motivatie van de werknemers. Hierbij zijn 5
kenmerken van het werk belangrijk.




Skill-varieteit: Mate van verscheidenheid aan taken, bj hele diverse taken kun je meer van je eigen
skills inzetten dan bij eentonig werk.
Taakidentiteit: Mate waarin je een duidelijk eindproduct maakt; maak je de hele auto of enkel de
voordeuren?
Taakbelangrijkheid: Mate waarin het werk invloed heeft op anderen (zowel intern als extern).

Autonomie: Vrijehid om het werk uit te voeren en plannen zoal je dat zelf graag wilt. Dit leidt tot een
hoger verantwoordelijkheidsgevoel.

Feedback: Mate waarin feedbacj geboden wordt (op werkresultaten, geen interpersoonlijke
feedback).

Formule om baan-motivatievermogen te berekenen: (1+2+3/3) + 4 + 5
 4 en 5 staan los, deze worden gezien als “belangrijker” en leveren een grotere bijdrage.

2. Job Demand Control Model (JDC-Model)
= De relatie tussen twee psychosociale werkkenmerken en de gezondheid + motvatie van
werknemers.