Biologie samenvatting
Thema 2 Transport
§2.1 Transportsystemen
Geleedpotige hebben een open circulatiesysteem en een buisvormig hart. Andere diersoorten
hebben een bloedsomloop.
→ Bij een bloedsomloop is er sprake van een gesloten transportsysteem (dit is
effectiever).
Vissen hebben een enkelvoudige bloedsomloop.
→ Per omloop gaat het bloed 1x door het hart.
→ Vissen hebben 1 boezem en 1 kamer
→ boezem - kamer - kieuwen
Mensen hebben een dubbele bloedsomloop.
→ Het hart bestaat uit 2 gescheiden delen:
1. linkerharthelft
2. rechterharthelft
→ Er zijn 2 bloedsomlopen:
1. Kleine bloedsomloop:
- hart → longen → hart
2. Grote bloedsomloop:
- Hart → rest van het lichaam → hart
Bloedsomloop bij gewervelde dieren:
→ Amfibieën hebben 1 hartkamer
→ hart → longen en huid
→ deels afgesloten door harttussenschot
- bij ademen: bloed blijft gescheiden
- zonder ademen: bloed gaat door het hart heen
Embryonale bloedsomloop
→ Zuurstof en voedingsstoffen via placenta
→ Voor geboorte is er een opening tussen de rechter- en linkerboezem: het ovale
venster
→ Ductus arteriosus (ductus Botalli) = verbinding tussen de longslagader en de aorta.
→ Na geboorte wordt het ovale venster door druk gedicht.
§ 2.2 Het hart
Over het hart lopen 2 soorten bloedvaten:
1. Kransslagaders: aftakkingen aorta
→ voorzien hartspierweefsel van O2 + voeding
2. Kransaders:
→ CO2 + afvalstoffen worden afgevoerd
→ monden uit in rechterboezem
De harttussenwand scheidt beide harthelften
Rechterboezem → rechterkamer → longslagader → linkerboezem → linkerkamer →
aorta
, Hartkleppen: scheiden boezems en kamers
Halvemaanvormige kleppen: begin longslagader en aorta
Bij de werking van het hart zijn 3 fasen:
1. De samentrekking (systole)
2. Ontspanning (diastole)
3. De hartpauze
Met een stethoscoop zijn altijd 2 harttonen te horen:
1. Samentrekking kamers → toon: hartkleppen slaan dicht, dof geluid
2. Eind samentrekking kamers → toon: halvemaanvormige kleppen slaan dicht,
helder geluid
Als de hartkleppen niet goed sluiten is er een hartruis te horen.
De samentrekking komt door impulsen van de sinusknoop: gespecialiseerde cellen in de wand
van de rechterboezem.
Tussen de rechterboezem en -kamer liggen andere gespecialiseerde cellen → de
atriumventrikelknoop (AV-knoop). Vanuit daar loopt de bundel van His.
De impulsgeleiding in het hart kan worden gemeten en weergegeven in een elektrocardiogram
(ecg).
De hartslagfrequentie (hartritme) ligt aan de hoeveelheid impulsen die van de sinusknoop
komen.
→ De hoeveelheid impulsen hangt van verschillende factoren af, zoals activiteit en
gewicht.
De hoeveelheid bloed die per slag kan worden weggepompt door het hart is het slagvolume.
§2.3 Het bloedvatenstelsel
Er zijn 3 typen bloedvaten:
1. Slagaders (arteriën): weg van hart, naar organen.
→ bloed stroomt stootsgewijs
→ wanden: dik, stevig, elastisch, glad spierweefsel
→ liggen diep in het lichaam, zo zijn ze goed beschermd
→ in organen vertakken arteriolen (dunnere wand)
- glad spierweefsel, zo kunnen ze vernauwen (vasoconstrictie) of verwijden
(vasodilatatie)
2. Haarvaten (capillairen)
→ wand: 1 cellaag (stofwisseling)
→ haarvaten verenigen tot venulen
3. Aders (venen): bloed stroomt terug naar het hart
→ vereniging van venulen
→ wanden: dunner en minder elastisch
→ lagere bloeddruk
→ aderkleppen: zorgt dat bloed in 1 richting stroomt
→ minder diepe ligging
Door vernauwen/verwijden van haarvaten wordt de hoeveelheid bloed in een weefsel geregeld.
Thema 2 Transport
§2.1 Transportsystemen
Geleedpotige hebben een open circulatiesysteem en een buisvormig hart. Andere diersoorten
hebben een bloedsomloop.
→ Bij een bloedsomloop is er sprake van een gesloten transportsysteem (dit is
effectiever).
Vissen hebben een enkelvoudige bloedsomloop.
→ Per omloop gaat het bloed 1x door het hart.
→ Vissen hebben 1 boezem en 1 kamer
→ boezem - kamer - kieuwen
Mensen hebben een dubbele bloedsomloop.
→ Het hart bestaat uit 2 gescheiden delen:
1. linkerharthelft
2. rechterharthelft
→ Er zijn 2 bloedsomlopen:
1. Kleine bloedsomloop:
- hart → longen → hart
2. Grote bloedsomloop:
- Hart → rest van het lichaam → hart
Bloedsomloop bij gewervelde dieren:
→ Amfibieën hebben 1 hartkamer
→ hart → longen en huid
→ deels afgesloten door harttussenschot
- bij ademen: bloed blijft gescheiden
- zonder ademen: bloed gaat door het hart heen
Embryonale bloedsomloop
→ Zuurstof en voedingsstoffen via placenta
→ Voor geboorte is er een opening tussen de rechter- en linkerboezem: het ovale
venster
→ Ductus arteriosus (ductus Botalli) = verbinding tussen de longslagader en de aorta.
→ Na geboorte wordt het ovale venster door druk gedicht.
§ 2.2 Het hart
Over het hart lopen 2 soorten bloedvaten:
1. Kransslagaders: aftakkingen aorta
→ voorzien hartspierweefsel van O2 + voeding
2. Kransaders:
→ CO2 + afvalstoffen worden afgevoerd
→ monden uit in rechterboezem
De harttussenwand scheidt beide harthelften
Rechterboezem → rechterkamer → longslagader → linkerboezem → linkerkamer →
aorta
, Hartkleppen: scheiden boezems en kamers
Halvemaanvormige kleppen: begin longslagader en aorta
Bij de werking van het hart zijn 3 fasen:
1. De samentrekking (systole)
2. Ontspanning (diastole)
3. De hartpauze
Met een stethoscoop zijn altijd 2 harttonen te horen:
1. Samentrekking kamers → toon: hartkleppen slaan dicht, dof geluid
2. Eind samentrekking kamers → toon: halvemaanvormige kleppen slaan dicht,
helder geluid
Als de hartkleppen niet goed sluiten is er een hartruis te horen.
De samentrekking komt door impulsen van de sinusknoop: gespecialiseerde cellen in de wand
van de rechterboezem.
Tussen de rechterboezem en -kamer liggen andere gespecialiseerde cellen → de
atriumventrikelknoop (AV-knoop). Vanuit daar loopt de bundel van His.
De impulsgeleiding in het hart kan worden gemeten en weergegeven in een elektrocardiogram
(ecg).
De hartslagfrequentie (hartritme) ligt aan de hoeveelheid impulsen die van de sinusknoop
komen.
→ De hoeveelheid impulsen hangt van verschillende factoren af, zoals activiteit en
gewicht.
De hoeveelheid bloed die per slag kan worden weggepompt door het hart is het slagvolume.
§2.3 Het bloedvatenstelsel
Er zijn 3 typen bloedvaten:
1. Slagaders (arteriën): weg van hart, naar organen.
→ bloed stroomt stootsgewijs
→ wanden: dik, stevig, elastisch, glad spierweefsel
→ liggen diep in het lichaam, zo zijn ze goed beschermd
→ in organen vertakken arteriolen (dunnere wand)
- glad spierweefsel, zo kunnen ze vernauwen (vasoconstrictie) of verwijden
(vasodilatatie)
2. Haarvaten (capillairen)
→ wand: 1 cellaag (stofwisseling)
→ haarvaten verenigen tot venulen
3. Aders (venen): bloed stroomt terug naar het hart
→ vereniging van venulen
→ wanden: dunner en minder elastisch
→ lagere bloeddruk
→ aderkleppen: zorgt dat bloed in 1 richting stroomt
→ minder diepe ligging
Door vernauwen/verwijden van haarvaten wordt de hoeveelheid bloed in een weefsel geregeld.
