AJ 2021-2022
Organisatie van de veiligheidssector
Enya Vanwalleghem
VIVES Kortrijk
Examen: 10 januari 2022
,Inhoud
HOOFDSTUK 1: Het staatsbegrip................................................................................................................... 1
HOOFDSTUK 2: Internationale veiligheidspartners (VN, NAVO, EU)..............................................................4
HOOFDSTUK 3: Staatsstructuur van België: de overheid...............................................................................7
HOOFDSTUK 4: Welzijns- en veiligheidsbeleid (plannen)...........................................................................10
HOOFDSTUK 5: Lokale veiligheid................................................................................................................. 11
HOOFDSTUK 6: Sociale zekerheid............................................................................................................... 13
HOOFDSTUK 7: Welzijnszorg....................................................................................................................... 15
HOOFDSTUK 8: Gezondheidszorg................................................................................................................ 20
HOOFDSTUK 9: Onderwijs en leren............................................................................................................. 21
HOOFDSTUK 10: De politie.......................................................................................................................... 22
HOOFDSTUK 11: Bijzondere inspectiediensten...........................................................................................26
HOOFDSTUK 12: Civiele veiligheid............................................................................................................... 28
HOOFDSTUK 13: Justitie.............................................................................................................................. 31
HOOFDSTUK 14: Private veiligheid.............................................................................................................. 32
NEARPOD.................................................................................................................................................... 34
HOOFDSTUK 1: Het staatsbegrip
‘Staatssoevereiniteit’ en spanningsveld met internationaal bestuur uitleggen (max 3 zinnen).
Staatssoevereiniteit betekent dat een regering de volledige en exclusieve bevoegdheid heeft om het
ORGANISATIE VAN DE VEILIGHEISSECTOR 1
,gezag over haar grondgebied uit te oefenen. Dat is moeilijk samen te brengen met internationaal bestuur
want daar ligt de macht niet alleen bij de regering zelf.
Spanningsveld: voorbeeld Brexit. Staten willen geen bevoegdheden afstaan aan een hogere macht, het
internationaal bestuur.
‘Staatssoevereiniteit’ toepassen op een actuele casus.
https://www.nrc.nl/nieuws/2020/10/30/corona-te-ernstig-voor-spelletjes-over-soevereiniteit-a4018121
‘Staatssoevereiniteit’ en ‘non-interventiebeginsel’ zijn niet absoluut. Welke legale
interventiemogelijkheden zijn er?
R2P (= responsibility to protect)
Democratie en goed bestuur
Internationale straftribunalen
Er is een evolutie van humanitaire interventie naar R2P. Leg uit en aan welke voorwaarden moet het
ingrijpen voldoen?
1. Aanleiding
Grootschalig verlies aan mensenlevens en etnische zuivering
Ineenstorting vh overheidsgezag (met gevaar voor verlies van groot aantal mensenlevens)
Natuurrampen (met gevaar voor verlies van groot aantal mensenlevens)
2. Hoofddoel
Beëindigen van verlies aan mensenlevens
Maar… staten hebben vaak andere motieven om in te grijpen
o Invloedsfeer
o Grondstoffen
o…
- Unilateralisme twijfel over rechtvaardigheid van interventie
3. The last resort
Laatste optie
o Eerst: diplomatie, economische en politieke maatregelen…
o Pas indien dit niet werkt gewapend optreden
Middelen: beperken tot het strikt noodzakelijke
4. Redelijke kans op slagen
Gevolgen van tussenkomst < gevolgen van niet-tussenkomst
Wie beslist over een militaire interventie? Wie wordt beschouwd als het ‘juiste’ gezag?
VN-veiligheidsraad
Begrip sociaal contract uitleggen vanuit een actuele casus. Bv. het gebrek aan plaatsen in een gesloten
instelling beschouwen we als een inbreuk op het sociaal contract.
Straffeloosheid Julie Van Espen
Film Het Vonnis
De welvaartstaat staat onder druk en sommigen spreken zelfs van een crisis. Verklaar en welke
oplossingen zijn mogelijk?
Crisis van de welvaarstaat: vergrijzing en delokalisering
De actieve welvaarstaat
Volledige werkgelegenheid?
ORGANISATIE VAN DE VEILIGHEISSECTOR 2
, Vrije keuze beroepsarbeid
Regeerakkoord: ambitieus werk
120.000 extra Vlamingen aan het werk
80% werkgelegenheidsgraad
Werken moet lonen jobbonus
Verplichting gemeenschapsdienst?
o Niet-vergoede verplichte arbeid
o Op stap naar duurzaam werk?
De actieve welvaartstaat wil meer mensen aan het werk. Geef 2 bedenkingen bij deze aanpak (of 2
actuele uitdagingen of 2 knelpunten).
Strengere aanpak werkzoekenden
Jongeren vlugger aan het werk
Minder mensen op brugpensioen
Mensen langer aan het werk
Glocalisering o “Think global, act local”
o Globalisering + lokaal
o Inleiding
o Oplossing voor unieke veiligheidsvraagstukken op lokaal niveau
o Voorbeeld: internationaal vertakte criminele bendes die misbruik
maken van lokale regelgeving of lakse handhaving
Defenestratie o Iets of iemand uit het raam gooien
o Verwijst naar 1618: Boheemse opstand (Praag)
o 1648: vrede van Westfalen einde aan 30-jarige oorlog
o Hoeksteen van ons internationaal recht: soevereiniteit in de staat
o Modern voorbeeld: 9/11
Non-interventiebeginsel o Staten mengen zich niet met interne politiek in andere staten
o 1 van de afspraken van Westfalen
o 1648
o Komt voort uit territoriale soevereiniteit
o Op basis van klassiek volkenrecht
Sociaal Contract o JJ Rousseau, Franse verlichte filosoof
o Uitgangspunt: wanneer de mens in volledige vrijheid leeft, vormt
dit een bedreiging voor diens veiligheid
o Volonté générale wil van de gemeenschap
o Wordt vrijwillig gesloten door het volk
o Ontstaan overheid: rechtsregels
o Overheidsoptreden voor wie rechtsregels niet naleeft
Staatssoevereiniteit o = ordenend principe
o Hoeksteen van internationaal systeem
o Bekrachtiging in VN-handvest
o De regering heeft de volledige en exclusieve bevoegdheid om het
gezag over haar grondgebied uit te oefenen
o Heeft staten de waarborg om hun nationale zaken zonder
internationale inmenging kunnen voltooien
Welvaartstaat o = verzorgingsstaat
o Staat waar welvaart heerst en waar men dit wil behouden
o Overheidsoptreden bv. jobbonus, remgeld bij dokter, …
o Grondrechten zoals stemrecht
ORGANISATIE VAN DE VEILIGHEISSECTOR 3
Organisatie van de veiligheidssector
Enya Vanwalleghem
VIVES Kortrijk
Examen: 10 januari 2022
,Inhoud
HOOFDSTUK 1: Het staatsbegrip................................................................................................................... 1
HOOFDSTUK 2: Internationale veiligheidspartners (VN, NAVO, EU)..............................................................4
HOOFDSTUK 3: Staatsstructuur van België: de overheid...............................................................................7
HOOFDSTUK 4: Welzijns- en veiligheidsbeleid (plannen)...........................................................................10
HOOFDSTUK 5: Lokale veiligheid................................................................................................................. 11
HOOFDSTUK 6: Sociale zekerheid............................................................................................................... 13
HOOFDSTUK 7: Welzijnszorg....................................................................................................................... 15
HOOFDSTUK 8: Gezondheidszorg................................................................................................................ 20
HOOFDSTUK 9: Onderwijs en leren............................................................................................................. 21
HOOFDSTUK 10: De politie.......................................................................................................................... 22
HOOFDSTUK 11: Bijzondere inspectiediensten...........................................................................................26
HOOFDSTUK 12: Civiele veiligheid............................................................................................................... 28
HOOFDSTUK 13: Justitie.............................................................................................................................. 31
HOOFDSTUK 14: Private veiligheid.............................................................................................................. 32
NEARPOD.................................................................................................................................................... 34
HOOFDSTUK 1: Het staatsbegrip
‘Staatssoevereiniteit’ en spanningsveld met internationaal bestuur uitleggen (max 3 zinnen).
Staatssoevereiniteit betekent dat een regering de volledige en exclusieve bevoegdheid heeft om het
ORGANISATIE VAN DE VEILIGHEISSECTOR 1
,gezag over haar grondgebied uit te oefenen. Dat is moeilijk samen te brengen met internationaal bestuur
want daar ligt de macht niet alleen bij de regering zelf.
Spanningsveld: voorbeeld Brexit. Staten willen geen bevoegdheden afstaan aan een hogere macht, het
internationaal bestuur.
‘Staatssoevereiniteit’ toepassen op een actuele casus.
https://www.nrc.nl/nieuws/2020/10/30/corona-te-ernstig-voor-spelletjes-over-soevereiniteit-a4018121
‘Staatssoevereiniteit’ en ‘non-interventiebeginsel’ zijn niet absoluut. Welke legale
interventiemogelijkheden zijn er?
R2P (= responsibility to protect)
Democratie en goed bestuur
Internationale straftribunalen
Er is een evolutie van humanitaire interventie naar R2P. Leg uit en aan welke voorwaarden moet het
ingrijpen voldoen?
1. Aanleiding
Grootschalig verlies aan mensenlevens en etnische zuivering
Ineenstorting vh overheidsgezag (met gevaar voor verlies van groot aantal mensenlevens)
Natuurrampen (met gevaar voor verlies van groot aantal mensenlevens)
2. Hoofddoel
Beëindigen van verlies aan mensenlevens
Maar… staten hebben vaak andere motieven om in te grijpen
o Invloedsfeer
o Grondstoffen
o…
- Unilateralisme twijfel over rechtvaardigheid van interventie
3. The last resort
Laatste optie
o Eerst: diplomatie, economische en politieke maatregelen…
o Pas indien dit niet werkt gewapend optreden
Middelen: beperken tot het strikt noodzakelijke
4. Redelijke kans op slagen
Gevolgen van tussenkomst < gevolgen van niet-tussenkomst
Wie beslist over een militaire interventie? Wie wordt beschouwd als het ‘juiste’ gezag?
VN-veiligheidsraad
Begrip sociaal contract uitleggen vanuit een actuele casus. Bv. het gebrek aan plaatsen in een gesloten
instelling beschouwen we als een inbreuk op het sociaal contract.
Straffeloosheid Julie Van Espen
Film Het Vonnis
De welvaartstaat staat onder druk en sommigen spreken zelfs van een crisis. Verklaar en welke
oplossingen zijn mogelijk?
Crisis van de welvaarstaat: vergrijzing en delokalisering
De actieve welvaarstaat
Volledige werkgelegenheid?
ORGANISATIE VAN DE VEILIGHEISSECTOR 2
, Vrije keuze beroepsarbeid
Regeerakkoord: ambitieus werk
120.000 extra Vlamingen aan het werk
80% werkgelegenheidsgraad
Werken moet lonen jobbonus
Verplichting gemeenschapsdienst?
o Niet-vergoede verplichte arbeid
o Op stap naar duurzaam werk?
De actieve welvaartstaat wil meer mensen aan het werk. Geef 2 bedenkingen bij deze aanpak (of 2
actuele uitdagingen of 2 knelpunten).
Strengere aanpak werkzoekenden
Jongeren vlugger aan het werk
Minder mensen op brugpensioen
Mensen langer aan het werk
Glocalisering o “Think global, act local”
o Globalisering + lokaal
o Inleiding
o Oplossing voor unieke veiligheidsvraagstukken op lokaal niveau
o Voorbeeld: internationaal vertakte criminele bendes die misbruik
maken van lokale regelgeving of lakse handhaving
Defenestratie o Iets of iemand uit het raam gooien
o Verwijst naar 1618: Boheemse opstand (Praag)
o 1648: vrede van Westfalen einde aan 30-jarige oorlog
o Hoeksteen van ons internationaal recht: soevereiniteit in de staat
o Modern voorbeeld: 9/11
Non-interventiebeginsel o Staten mengen zich niet met interne politiek in andere staten
o 1 van de afspraken van Westfalen
o 1648
o Komt voort uit territoriale soevereiniteit
o Op basis van klassiek volkenrecht
Sociaal Contract o JJ Rousseau, Franse verlichte filosoof
o Uitgangspunt: wanneer de mens in volledige vrijheid leeft, vormt
dit een bedreiging voor diens veiligheid
o Volonté générale wil van de gemeenschap
o Wordt vrijwillig gesloten door het volk
o Ontstaan overheid: rechtsregels
o Overheidsoptreden voor wie rechtsregels niet naleeft
Staatssoevereiniteit o = ordenend principe
o Hoeksteen van internationaal systeem
o Bekrachtiging in VN-handvest
o De regering heeft de volledige en exclusieve bevoegdheid om het
gezag over haar grondgebied uit te oefenen
o Heeft staten de waarborg om hun nationale zaken zonder
internationale inmenging kunnen voltooien
Welvaartstaat o = verzorgingsstaat
o Staat waar welvaart heerst en waar men dit wil behouden
o Overheidsoptreden bv. jobbonus, remgeld bij dokter, …
o Grondrechten zoals stemrecht
ORGANISATIE VAN DE VEILIGHEISSECTOR 3
