Fysiologie:
1. Mondholte
Kauwen: voedsel mechanisch breken en speeksel vermengen
Cefalische fase: speeksel aanmaken voor voedsel in de mond is.
- Ruiken
- Zien
Voedsel in de mond versterkt de speekselproductie
3 speekselklieren:
1. Glandula parotis
2. Submandibularis
3. Sublingualis
Cephalische prikkeling stimuleert de vrijzetting van maagzuur en insuline
Speeksel (= saliva) bestaat uit:
- Water
- Elektrolyten
- Slijm
- Verschillende enzymen
- Eiwitten
- Antistoffen
Functie van speeksel:
- Bescherming van mondweefsels
- Antibacteriële activiteit
- Spijsvertering
- Bescherming tegen slijtage.
Er zit een laag tussen de tanden waardoor er minder wrijving is
- Mechanische reiniging
- Bufferde werking
2. Maag
Verbinding tussen de slokdarm en dunne darm
Maag is een spier dus kan vergroten of verkleinen
Pylorus speelt een belangrijke rol in regulatie van de maaglediging en een goede synchronisatie
tussen het werk van de maag als fysiologische taken van de dunne darm
Maagwand is gelijkaardig opgebouwd als het Gastro-intestinaal stelsel maar heeft 1 belangrijk
verschil:
- De maagwand heeft een derde laag schuinlopende gladde spiervezel
Daarom is de maag beweeglijk
1
,Is de maag in lege toestand dan zijn de wanden geplooid = rugae
- Zet de maag uit worden de plooien terug gladgestreken
De maagmucosa heeft ontelbare kleine openingen, dit zijn openingen van de
klierbuisjes
- Ze zitten verticaal
- Zijn afgelijnd met verschillende typen cellen ( hebben een secretoire
functie: proces waarbij het lichaam afvalstoffen en overtollige stoffen
uit het bloed/lichaamsvloeistof kwijtraakt.)
- Er zijn 4 types secretoire klierce
1. Mucus cellen: produceren alkalisch slijm dat maagwand beschermt
tegen zuur en aanschuren van voedsel in de maag
2. Pariëtale cellen: produceren maagzuur.
3. Hoofdcellen: produceren pepsine,, proteolytisch enzyme
4. Entero- endocriene cellen: G-cellen produceren het hormoon gastrine
Stamcellen delen en vormen nieuwe cellen
G-cellen en D-cellen (somatostatine) komen ter hoogte van pyloruskanaal voor
Ter hoogte van cardia zone komen mucuscellen voor
Secretieproducten worden het meest vrijgezet t.h.v fundus en corpuszone van de maag
- Ook grootste deel van maagzuur geproduceerd
- Dit komt omdat de klierbuizen langer en dichter op elkaar geplakt zijn
Secreties in de maag:
Maagsap kan in 4 fracties onderverdeeld worden.
1. Mucus: is rijk aan bicarbonaat wat een bufferend vermogen geeft aan de sterke zuren die
geproduceerd worden in de klierbuizen
2. Zuur: HCL ( chloorzuur) belangrijke functie voor het activeren van pepsinogeen en
inactiveren van eventuele M.O.
3. Enzymen: pepsinogeen wordt na de secretie geactiveerd tot pepsine door het zuur
4. Hormonen: verschillende signaalstoffen worden vanuit maagslijmvlies geproduceerd en
vrijgezet (bv: gastrine, somatostatine, histamine)
Functies van de maag in het verteringsproces:
De maag heeft 4 basis functies:
1. Reservoir: het houdt de maaltijd een tijd bij
2. Vertering: zorgt voor een gedeeltelijke vertering van vetten, eiwitten, koolhydraten
3. Chymus: voedsel vermalen dat leidt tot een zure brei
4. Gedoseerd vrijzetten: voedsel naar dunne darm brengen voor verdere verwerking
Maag heeft een belangrijke functie bij de regulatie van de voedselinname via 2 mechanismen
1. Maag produceert het hormoon ghreline. Dit geeft een signaal naar de hersenen waardoor
een gevoel van honger ontstaat.
2
, 2. Stretch receptors: maag zet uit tijdens het eten. Hoe meer je eet hoe meer de maag uitzet.
Heb je voldoende, dan zullen de receptoren een signaal naar de hersenen sturen.
Maagzuur: wat is het en hoe wordt het aangemaakt?
- Maagzuur bestaat vooral uit HCL en is een zeer sterk zuur
Via specifieke sequentie van processen in de pariëtale cel van de klierbuisjes in de maag
In de pariëtale cel is de concentratie veel hoger dan in de plasma
Er wordt energie (ATP) verbruikt tijdens het aanmaken van HCL
Productie van maagzuur ziet er als volgt uit:
Stimulatie van de cel voor zuurproductie via externe signaalstoffen (zie verder)
H+ ionen worden gevormd uitgaande van CO2 en H2O via het enzymecomplex
“koolzuuranhydrase”. Hierbij wordt tevens bicarbonaat gevormd.
Bicarbonaat wordt via de basolaterale zijde van de cel naar buiten getransporteerd in
uitwisseling met Cl- ionen. Deze vrijzetting van bicarbonaat zorgt voor de typische stijging
in de plasma pH tijdens en na de maaltijd.
Chloor en kalium worden naar de luminale zijde vrijgezet via zogenaamde “conductance
channels” - transportkanaaltjes in de apicale membraan.
Protonen worden naar de luminale zijde gepompt via de protonpomp in uitwisseling voor
kalium, dat dus op deze wijze wordt gerecycleerd door de pariëtale cel. Hierbij wordt ATP
verbruikt en ADP gevormd.
Zo ontstaat dus accumulatie van osmotisch actieve H+ en Cl- ionen aan de luminale zijde
en dit veroorzaakt een osmotische waterverplaatsing naar het lumen. Uiteindelijk ontstaat
op die manier maagzuursecreet met sterk geconcentreerd zoutzuur (HCl aan ongeveer
155 mM) samen met 15mM KCl en ook vermengd met kleinere hoeveelheden NaCl.
Pariëtale cellen hebben receptoren voor 3 verschillende signaalstoffen voor maagzuursecretie:
1. Neurogene signalen: acetylcholine bepaalde stoffen effect hebben op bepaalde cellen
2. Paracriene signalen: histamine werkt lokaal
3. Endocriene signalen: gastrin in bijnier aangemaakt en werkt over heel het lichaam
Histamine: vrijgezet uit ECL (enterochromaffin- like cells) primaire stimulus voor maagzuursecretie
De sterkte zorgt voor het resultaat van een complexe interactie tussen de 3 signaalstoffen
Histamine grijpt aan op de H2 receptoren T.H.V de basolaterale membraan van de pariëtale
cel. Bij stimulatie zullen de receptoren leiden tot vorming van cyclisch AMP en leidt tot
intercellulaire mechanismen die de protonpomp activeren. Het gaat om een paracrien effect
omdat histamine de pariëtale cel bereikt vanuit de ECL via het interstitium
3
1. Mondholte
Kauwen: voedsel mechanisch breken en speeksel vermengen
Cefalische fase: speeksel aanmaken voor voedsel in de mond is.
- Ruiken
- Zien
Voedsel in de mond versterkt de speekselproductie
3 speekselklieren:
1. Glandula parotis
2. Submandibularis
3. Sublingualis
Cephalische prikkeling stimuleert de vrijzetting van maagzuur en insuline
Speeksel (= saliva) bestaat uit:
- Water
- Elektrolyten
- Slijm
- Verschillende enzymen
- Eiwitten
- Antistoffen
Functie van speeksel:
- Bescherming van mondweefsels
- Antibacteriële activiteit
- Spijsvertering
- Bescherming tegen slijtage.
Er zit een laag tussen de tanden waardoor er minder wrijving is
- Mechanische reiniging
- Bufferde werking
2. Maag
Verbinding tussen de slokdarm en dunne darm
Maag is een spier dus kan vergroten of verkleinen
Pylorus speelt een belangrijke rol in regulatie van de maaglediging en een goede synchronisatie
tussen het werk van de maag als fysiologische taken van de dunne darm
Maagwand is gelijkaardig opgebouwd als het Gastro-intestinaal stelsel maar heeft 1 belangrijk
verschil:
- De maagwand heeft een derde laag schuinlopende gladde spiervezel
Daarom is de maag beweeglijk
1
,Is de maag in lege toestand dan zijn de wanden geplooid = rugae
- Zet de maag uit worden de plooien terug gladgestreken
De maagmucosa heeft ontelbare kleine openingen, dit zijn openingen van de
klierbuisjes
- Ze zitten verticaal
- Zijn afgelijnd met verschillende typen cellen ( hebben een secretoire
functie: proces waarbij het lichaam afvalstoffen en overtollige stoffen
uit het bloed/lichaamsvloeistof kwijtraakt.)
- Er zijn 4 types secretoire klierce
1. Mucus cellen: produceren alkalisch slijm dat maagwand beschermt
tegen zuur en aanschuren van voedsel in de maag
2. Pariëtale cellen: produceren maagzuur.
3. Hoofdcellen: produceren pepsine,, proteolytisch enzyme
4. Entero- endocriene cellen: G-cellen produceren het hormoon gastrine
Stamcellen delen en vormen nieuwe cellen
G-cellen en D-cellen (somatostatine) komen ter hoogte van pyloruskanaal voor
Ter hoogte van cardia zone komen mucuscellen voor
Secretieproducten worden het meest vrijgezet t.h.v fundus en corpuszone van de maag
- Ook grootste deel van maagzuur geproduceerd
- Dit komt omdat de klierbuizen langer en dichter op elkaar geplakt zijn
Secreties in de maag:
Maagsap kan in 4 fracties onderverdeeld worden.
1. Mucus: is rijk aan bicarbonaat wat een bufferend vermogen geeft aan de sterke zuren die
geproduceerd worden in de klierbuizen
2. Zuur: HCL ( chloorzuur) belangrijke functie voor het activeren van pepsinogeen en
inactiveren van eventuele M.O.
3. Enzymen: pepsinogeen wordt na de secretie geactiveerd tot pepsine door het zuur
4. Hormonen: verschillende signaalstoffen worden vanuit maagslijmvlies geproduceerd en
vrijgezet (bv: gastrine, somatostatine, histamine)
Functies van de maag in het verteringsproces:
De maag heeft 4 basis functies:
1. Reservoir: het houdt de maaltijd een tijd bij
2. Vertering: zorgt voor een gedeeltelijke vertering van vetten, eiwitten, koolhydraten
3. Chymus: voedsel vermalen dat leidt tot een zure brei
4. Gedoseerd vrijzetten: voedsel naar dunne darm brengen voor verdere verwerking
Maag heeft een belangrijke functie bij de regulatie van de voedselinname via 2 mechanismen
1. Maag produceert het hormoon ghreline. Dit geeft een signaal naar de hersenen waardoor
een gevoel van honger ontstaat.
2
, 2. Stretch receptors: maag zet uit tijdens het eten. Hoe meer je eet hoe meer de maag uitzet.
Heb je voldoende, dan zullen de receptoren een signaal naar de hersenen sturen.
Maagzuur: wat is het en hoe wordt het aangemaakt?
- Maagzuur bestaat vooral uit HCL en is een zeer sterk zuur
Via specifieke sequentie van processen in de pariëtale cel van de klierbuisjes in de maag
In de pariëtale cel is de concentratie veel hoger dan in de plasma
Er wordt energie (ATP) verbruikt tijdens het aanmaken van HCL
Productie van maagzuur ziet er als volgt uit:
Stimulatie van de cel voor zuurproductie via externe signaalstoffen (zie verder)
H+ ionen worden gevormd uitgaande van CO2 en H2O via het enzymecomplex
“koolzuuranhydrase”. Hierbij wordt tevens bicarbonaat gevormd.
Bicarbonaat wordt via de basolaterale zijde van de cel naar buiten getransporteerd in
uitwisseling met Cl- ionen. Deze vrijzetting van bicarbonaat zorgt voor de typische stijging
in de plasma pH tijdens en na de maaltijd.
Chloor en kalium worden naar de luminale zijde vrijgezet via zogenaamde “conductance
channels” - transportkanaaltjes in de apicale membraan.
Protonen worden naar de luminale zijde gepompt via de protonpomp in uitwisseling voor
kalium, dat dus op deze wijze wordt gerecycleerd door de pariëtale cel. Hierbij wordt ATP
verbruikt en ADP gevormd.
Zo ontstaat dus accumulatie van osmotisch actieve H+ en Cl- ionen aan de luminale zijde
en dit veroorzaakt een osmotische waterverplaatsing naar het lumen. Uiteindelijk ontstaat
op die manier maagzuursecreet met sterk geconcentreerd zoutzuur (HCl aan ongeveer
155 mM) samen met 15mM KCl en ook vermengd met kleinere hoeveelheden NaCl.
Pariëtale cellen hebben receptoren voor 3 verschillende signaalstoffen voor maagzuursecretie:
1. Neurogene signalen: acetylcholine bepaalde stoffen effect hebben op bepaalde cellen
2. Paracriene signalen: histamine werkt lokaal
3. Endocriene signalen: gastrin in bijnier aangemaakt en werkt over heel het lichaam
Histamine: vrijgezet uit ECL (enterochromaffin- like cells) primaire stimulus voor maagzuursecretie
De sterkte zorgt voor het resultaat van een complexe interactie tussen de 3 signaalstoffen
Histamine grijpt aan op de H2 receptoren T.H.V de basolaterale membraan van de pariëtale
cel. Bij stimulatie zullen de receptoren leiden tot vorming van cyclisch AMP en leidt tot
intercellulaire mechanismen die de protonpomp activeren. Het gaat om een paracrien effect
omdat histamine de pariëtale cel bereikt vanuit de ECL via het interstitium
3
