Lianne Kooistra Samenvatting Toets 2 Leeruitkomst 2.4
Inhoudsopgave
Samenvatting college 25 – Voortplanting (compendium 19) ................................................................. 2
Samenvatting college 26 – aandoeningen geslachtsapparaat (compendium 9 en 14) ........................ 13
Samenvatting college 28 - speciale zintuigen (compendium 2) ........................................................... 20
Samenvatting college 29 – aandoeningen speciale zintuigen (compendium 2 en 5) ........................... 30
Samenvatting 31 en 32 – van embryo tot foetus en complicaties (compendium 9) ............................ 38
Samenvatting college 34 – speciale immuniteit (compendium 20) ...................................................... 51
Samenvatting college 35 – Immunologische aandoeningen (compendium 18 en 20 ) ........................ 56
Samenvatting college 37 en 38 – diabetes en behandeling (compendium 16) .................................... 66
Samenvatting college 40 – Aandoeningen bij pasgeborenen en kinderen ........................................... 73
Samenvatting college 41 – Genetische aandoeningen ......................................................................... 81
Samenvatting college 43 en 44 – eetstoornissen en seksuele stoornissen .......................................... 86
,Lianne Kooistra Samenvatting Toets 2 Leeruitkomst 2.4
Samenvatting college 25 – Voortplanting (compendium 19)
Overzicht van voortplanting
Gonaden (voortplantingsorganen)
• Testes bij de man, ovaria bij de vrouw.
Gameten (voortplantingscellen)
• Spermacellen bij de man, eicellen bij de vrouw
Bevruchting
• Versmelting van mannelijke met vrouwelijke voortplantingscel
• Zygote (bevruchte eicel) (Zygote wordt als eerste gevormd)
Voortplantingsorganen bij de man Het voortplantingsstelsel van de man
Testes
Epididymis
Ductus deferens (zaadleider)
Ejaculatiekanaal
Accessoire organen
• Zaadblaasjes
• Prostaatklier
• Cowperklier
Zaadvocht
Testes
− Primaire geslachtsorganen bij de man
− Vorming van spermacellen
o Hangen in het scrotum (vlezige buidel)
o Scrotum hangt aan het perineum
o Scrotum bevat twee holten met elk 1 testis
o Scrotum bestaat uit een dunne huidlaag die glad
spierweefsel bevat - rimpelige oppervlak van het
scrotum
o M. cremaster tillen testes naar lichaam toe
− Testis is verpakt in een vezelig kapsel: tunica albuginea
− Tussenschotten (septa) verdelen de testes in lobjes
− Testiskanaaltjes in lobjes produceren spermacellen
− Interstitiële cellen omringen de testis kanaaltjes:
o Produceren testosteron
o Spermatogenese (aanmaak van spermacellen)
− Testiskanaaltjes
o Bevatten spermatogonia
▪ Stamcellen voor spermatogenese
− Bevatten sertolicellen
o Steunen en bevorderen de spermatogenese
o Leveren voedingsstoffen
Scrotum, testes en testiskanaaltjes:
,Lianne Kooistra Samenvatting Toets 2 Leeruitkomst 2.4
Spermatogenese
Mitose, meiose en spermiogenese
•Mitose:
•Mitotische deling van spermatogonia (stamcellen)
•Gedurende het gehele volwassen leven
•Dochtercellen ontwikkelen zich tot spermatocyten
•Spermatocyten = 46 chromosomen
•Meiose
•Speciale vorm van celdeling waarbij de gameten worden gevormd
•Half zoveel chromosomen: 23 chromosomen (bevat elke gameet 23 chromosonen)
•Spermatiden
•Spermiogenese
•Spermatiden rijpen uit tot spermacellen
Mitose: somatische celdeling, uit de moedercel ontstaan twee identieke dochtercellen (diploïd) , 46 chromosomen of 23 paar. (worden spermatocyten
Spermatogenese gevormd)
1. Mitose
2. Meiose
1 Fase 1 Meiose: twee fasen: uit 1 dochtercel of 1 spermatocyt worden 4 spermatiden gevormd met elk 23 chromosomen (haploid).
2 Fase 2
Fase 1: verdubbelt de primaire spermatocyt het aantal chromosomen tot 46 paar of 92 chromosomen (tetrade). Deze primaire spermatocyt deelt in twee
secundaire spermatocyten met elk 46 chromosomen of 23 paar.
.
Fase 2: 1 secundaire spermatocyt deelt in twee spermatiden met elk 23 chromosomen.
Uit twee secundaire spermatocyten ontstaan vier spermatiden met elk 23 chromosomen.
Haploïd.
Spermatogenese
Spermiogenese
•Elke spermatide rijpt uit tot een volwassen spermacel of spermatozoon
Duur van de gehele spermatogenese is 9 weken
Sertolicellen ondersteunen de spermatogenese
Interstitiele cellen leveren testosteron
, Lianne Kooistra Samenvatting Toets 2 Leeruitkomst 2.4
Spermacel
Kop
• Bevat celkern en chromosomen
• Uiteinde van de kop bevat het acrosoom
• Acrosoom bevat enzymen die noodzakelijk zijn voor de bevruchting
Middelste gedeelte
• Bevat alleen mitochondriën en leveren ATP voor de beweeglijkheid van de staart
• Haalt energie uit de omgeving (vloeistof)
• Geen andere organellen
Staart
• Zweept de spermacel voort
Het voortplantingsstelsel van de man
− Meiose produceert gameten die de helft van het aantal chromosomen in lichaamscellen
bevatten. Voor elke cel die meiose ondergaat, produceren de testes vier spermacellen,
terwijl de ovaria slechts één eicel produceren
Epididymis – bijbal
− Spermacellen in de holte van testiskanaaltjes zijn nog niet volledig uitgerijpt en zijn nog niet
in staat tot bevruchting
− Spermacellen worden via vloeistofstromingen vanuit de testisholte naar de epididymis
gebracht
− Langwerpige buis van 7 meter lang die gekronkeld en opgerold is
− In de epididymis:
o Spermacellen uitrijpen
o Recyclingcentrum <> beschadigde spermacellen opruimen
o Aanpassen van de vloeistof in de testiskanaaltjes
Epididymis voorkomt voortijdige capacitatie (is speciaal proces)
Spermacellen die de testiskanaaltjes verlaten zijn nog onbeweeglijk
Spermacellen moeten capacitatie ondergaan om volledig functioneel te zijn
Capacitatie vindt plaats:
•Spermacellen gemengd worden met klierproducten van de zaadblaasjes
•Spermacellen blootgesteld worden aan omstandigheden binnen de vrouwelijke geslachtsorganen
Ductus deferens
Ductus deferens (zaadleider)
• Stijgt op in de buikholte binnen de zaadstreng
• Zaadstreng is een koker van bind- en spierweefsel die verbonden is met de testis
• Twee zaadleiders lopen vanaf de testis in de buikholte, richting de blaas naar de prostaatklier
• Via peristaltische bewegingen bewegen spermacellen en vloeistof door de zaadleiders
• De zaadleiders verenigen zich met de afvoerbuizen van zaadblaasjes tot de ductus
ejaculatorius (ejaculatiekanaal)
• Ejaculatiekanalen lopen aan weerszijde door de gespierde wand van de prostaatklier en
monden samen uit in de urethra
Urethra
• Loopt van blaas naar uiteinde penis
• Kanaal voor urine en sperma
Inhoudsopgave
Samenvatting college 25 – Voortplanting (compendium 19) ................................................................. 2
Samenvatting college 26 – aandoeningen geslachtsapparaat (compendium 9 en 14) ........................ 13
Samenvatting college 28 - speciale zintuigen (compendium 2) ........................................................... 20
Samenvatting college 29 – aandoeningen speciale zintuigen (compendium 2 en 5) ........................... 30
Samenvatting 31 en 32 – van embryo tot foetus en complicaties (compendium 9) ............................ 38
Samenvatting college 34 – speciale immuniteit (compendium 20) ...................................................... 51
Samenvatting college 35 – Immunologische aandoeningen (compendium 18 en 20 ) ........................ 56
Samenvatting college 37 en 38 – diabetes en behandeling (compendium 16) .................................... 66
Samenvatting college 40 – Aandoeningen bij pasgeborenen en kinderen ........................................... 73
Samenvatting college 41 – Genetische aandoeningen ......................................................................... 81
Samenvatting college 43 en 44 – eetstoornissen en seksuele stoornissen .......................................... 86
,Lianne Kooistra Samenvatting Toets 2 Leeruitkomst 2.4
Samenvatting college 25 – Voortplanting (compendium 19)
Overzicht van voortplanting
Gonaden (voortplantingsorganen)
• Testes bij de man, ovaria bij de vrouw.
Gameten (voortplantingscellen)
• Spermacellen bij de man, eicellen bij de vrouw
Bevruchting
• Versmelting van mannelijke met vrouwelijke voortplantingscel
• Zygote (bevruchte eicel) (Zygote wordt als eerste gevormd)
Voortplantingsorganen bij de man Het voortplantingsstelsel van de man
Testes
Epididymis
Ductus deferens (zaadleider)
Ejaculatiekanaal
Accessoire organen
• Zaadblaasjes
• Prostaatklier
• Cowperklier
Zaadvocht
Testes
− Primaire geslachtsorganen bij de man
− Vorming van spermacellen
o Hangen in het scrotum (vlezige buidel)
o Scrotum hangt aan het perineum
o Scrotum bevat twee holten met elk 1 testis
o Scrotum bestaat uit een dunne huidlaag die glad
spierweefsel bevat - rimpelige oppervlak van het
scrotum
o M. cremaster tillen testes naar lichaam toe
− Testis is verpakt in een vezelig kapsel: tunica albuginea
− Tussenschotten (septa) verdelen de testes in lobjes
− Testiskanaaltjes in lobjes produceren spermacellen
− Interstitiële cellen omringen de testis kanaaltjes:
o Produceren testosteron
o Spermatogenese (aanmaak van spermacellen)
− Testiskanaaltjes
o Bevatten spermatogonia
▪ Stamcellen voor spermatogenese
− Bevatten sertolicellen
o Steunen en bevorderen de spermatogenese
o Leveren voedingsstoffen
Scrotum, testes en testiskanaaltjes:
,Lianne Kooistra Samenvatting Toets 2 Leeruitkomst 2.4
Spermatogenese
Mitose, meiose en spermiogenese
•Mitose:
•Mitotische deling van spermatogonia (stamcellen)
•Gedurende het gehele volwassen leven
•Dochtercellen ontwikkelen zich tot spermatocyten
•Spermatocyten = 46 chromosomen
•Meiose
•Speciale vorm van celdeling waarbij de gameten worden gevormd
•Half zoveel chromosomen: 23 chromosomen (bevat elke gameet 23 chromosonen)
•Spermatiden
•Spermiogenese
•Spermatiden rijpen uit tot spermacellen
Mitose: somatische celdeling, uit de moedercel ontstaan twee identieke dochtercellen (diploïd) , 46 chromosomen of 23 paar. (worden spermatocyten
Spermatogenese gevormd)
1. Mitose
2. Meiose
1 Fase 1 Meiose: twee fasen: uit 1 dochtercel of 1 spermatocyt worden 4 spermatiden gevormd met elk 23 chromosomen (haploid).
2 Fase 2
Fase 1: verdubbelt de primaire spermatocyt het aantal chromosomen tot 46 paar of 92 chromosomen (tetrade). Deze primaire spermatocyt deelt in twee
secundaire spermatocyten met elk 46 chromosomen of 23 paar.
.
Fase 2: 1 secundaire spermatocyt deelt in twee spermatiden met elk 23 chromosomen.
Uit twee secundaire spermatocyten ontstaan vier spermatiden met elk 23 chromosomen.
Haploïd.
Spermatogenese
Spermiogenese
•Elke spermatide rijpt uit tot een volwassen spermacel of spermatozoon
Duur van de gehele spermatogenese is 9 weken
Sertolicellen ondersteunen de spermatogenese
Interstitiele cellen leveren testosteron
, Lianne Kooistra Samenvatting Toets 2 Leeruitkomst 2.4
Spermacel
Kop
• Bevat celkern en chromosomen
• Uiteinde van de kop bevat het acrosoom
• Acrosoom bevat enzymen die noodzakelijk zijn voor de bevruchting
Middelste gedeelte
• Bevat alleen mitochondriën en leveren ATP voor de beweeglijkheid van de staart
• Haalt energie uit de omgeving (vloeistof)
• Geen andere organellen
Staart
• Zweept de spermacel voort
Het voortplantingsstelsel van de man
− Meiose produceert gameten die de helft van het aantal chromosomen in lichaamscellen
bevatten. Voor elke cel die meiose ondergaat, produceren de testes vier spermacellen,
terwijl de ovaria slechts één eicel produceren
Epididymis – bijbal
− Spermacellen in de holte van testiskanaaltjes zijn nog niet volledig uitgerijpt en zijn nog niet
in staat tot bevruchting
− Spermacellen worden via vloeistofstromingen vanuit de testisholte naar de epididymis
gebracht
− Langwerpige buis van 7 meter lang die gekronkeld en opgerold is
− In de epididymis:
o Spermacellen uitrijpen
o Recyclingcentrum <> beschadigde spermacellen opruimen
o Aanpassen van de vloeistof in de testiskanaaltjes
Epididymis voorkomt voortijdige capacitatie (is speciaal proces)
Spermacellen die de testiskanaaltjes verlaten zijn nog onbeweeglijk
Spermacellen moeten capacitatie ondergaan om volledig functioneel te zijn
Capacitatie vindt plaats:
•Spermacellen gemengd worden met klierproducten van de zaadblaasjes
•Spermacellen blootgesteld worden aan omstandigheden binnen de vrouwelijke geslachtsorganen
Ductus deferens
Ductus deferens (zaadleider)
• Stijgt op in de buikholte binnen de zaadstreng
• Zaadstreng is een koker van bind- en spierweefsel die verbonden is met de testis
• Twee zaadleiders lopen vanaf de testis in de buikholte, richting de blaas naar de prostaatklier
• Via peristaltische bewegingen bewegen spermacellen en vloeistof door de zaadleiders
• De zaadleiders verenigen zich met de afvoerbuizen van zaadblaasjes tot de ductus
ejaculatorius (ejaculatiekanaal)
• Ejaculatiekanalen lopen aan weerszijde door de gespierde wand van de prostaatklier en
monden samen uit in de urethra
Urethra
• Loopt van blaas naar uiteinde penis
• Kanaal voor urine en sperma
