Samenvatting sterk sociaal werk

STERK SOCIAAL WERK

Inhoud
Hoofdstuk 1: Basistheoretische onderbouw en generalistisch SW...............................................................2
1. Basistheoretische onderbouw van SW.................................................................................................2
2. Generalistisch sociaal werk...................................................................................................................3
Hoofdstuk 2: Debat “Quid pro quo”.............................................................................................................5
Hoofdstuk 3: Theoretische verdieping van het “Qui pro quo” principe en de onderdrukking van de sociale
grondrechten................................................................................................................................................5
1. Nabespreking ‘de tegenprestatie’.........................................................................................................5
2. Theoretische verdieping.......................................................................................................................6
Hoofdstuk 4: basis theoretische onderbouw en generalistisch sociaal werk................................................9
1. Basis theoretische onderbouw van het sociaal werk............................................................................9
Hoofdstuk 5: theorievorming binnen SW: kennis in SW?.............................................................................9
1. Body of knowledge...............................................................................................................................9
2. Theorie.................................................................................................................................................9
3. Theorievorming binnen SW: historische schets en implicaties voor SW van vandaag..........................9
4. Individuele spoor in theorieontwikkeling...........................................................................................10
5. Structurele spoor in theorieontwikkeling...........................................................................................10
Hoofdstuk 6: sociaalwerkonderzoek de basis.............................................................................................10
1. (Korte historiek)  niet essentieel.........................................................................................................10
2. Evidence-based practice (EBP)............................................................................................................10
3. Sociaal werk en EBP?..........................................................................................................................10
Hoofdstuk 7: Huidige maatschappelijke context en krachtlijnen van Sterk Sociaal Werk in Vlaanderen
(deel I)........................................................................................................................................................12
1. Een blik op onze huidige maatschappelijke context...........................................................................12
2. 5 krachtlijnen van Sterk Sociaal Werk in Vlaanderen..........................................................................12
Hoofdstuk 8: Krachtlijnen van Sterk Sociaal Werk in Vlaanderen (deel ll)..................................................12
1. 8 uitdagingen voor het Sociaal Werk..................................................................................................12
Hoofdstuk 9: uitdagingen voor de toekomst..............................................................................................13
1. Sterk Sociaal Werk en digitalisering....................................................................................................13
2. Sterk Sociaal Werk in een multidisciplinaire context..........................................................................16




1

,Hoofdstuk 1: Basistheoretische onderbouw en generalistisch SW
1. Basistheoretische onderbouw van SW
Definitie sociaal werk
= Sociaal werk is een praktijk-gebaseerd beroep en een academische discipline die sociale verandering en
ontwikkeling, sociale cohesie, empowerment en bevrijding van mensen bevordert. Principes van sociale
rechtvaardigheid, mensenrechten, collectieve sociale verantwoordelijkheid en respect voor diversiteit staan centraal
in het sociaal werk. Onderbouwd door sociaalwerktheorieën, sociale- en menswetenschappen en inheemse of lokale
vormen van kennis, engageert sociaal werk mensen en structuren om problemen aan te pakken en welzijn te
bevorderen.
(SW’er als happy sisyphus: keep rolling rock up a hill)

Basistheoretische onderbouw (toepassen op stage)



MACRO




MESO



MICRO


Macroniveau

 Maatsc
happelijke orde: structuur/voorspelbaarheid
 Hoe probeert een samenleving haar leden een kwaliteitsvol leven te garanderen?
- Wetgevende kaders (cf. democratische rechtsstaat)
- Wetten (federaal) en decreten (Vlaams)
o Wet van 26 mei 2002 betreffende het recht op maatschappelijke integratie
o Decreet betreffende de integrale jeugdhulp van 1 maart 2014
o Decreet lokaal cultuurbeleid van 3 juli 2015
o …
 Heeft een rechtstreeks effect op meso- en microniveau

Mesoniveau

 SW-organisaties als sociaal-politiek instrument
- Inhoud van regelgeving/beleidsbeslissingen realiseren
- Maar ook vrije initiatieven in soms grijze zone
= maatschappelijk middenveld/civil society
 SW ondersteunt individuen, groepen, organisaties,… om zich sociaal te ontplooien en maatschappelijk te
engageren
- FOD Sociale Zekerheid, OCMW, volwassenonderwijs, VDAB, vakbonden, ziekenfondsen, cultuurcentra,
jeugdwerk,…

2

, = humane en democratische samenleving realiseren
 Dit niveau vormt het werkingsgebied van SW’ers
 SW-organisaties werken aan
- Realisatie van sociale inclusie
- Tegengaan van sociale exclusie
- Maar ook: toezien op respecteren van regels + naast rechten ook op plichten wijzen (kan leiden tot
rolconflict) – cf. Debat quid pro quo? Zie volgende lessen
 Om dit te faciliteren/realiseren, ontmoeten cliënten en SW’ers elkaar in de professionele
onderhandelingsruimte
- Ontmoeting wordt beïnvloed door twee elementen
o Hoe komt een cliënt bij een dienst terecht?
o Wat is de opdracht van de SW’er en welke middelen heeft die ter beschikking?

Microniveau

 Plaats waar zowel SW’er als cliënt aanwezig is
 SW’ers hebben bepaalde professionele identiteit
Afhankelijk van persoonlijkheid, plaats van SW in maatschappij,…
 Cliënten krijgen te maken met:
- Sociale exclusie: werkloosheid, armoede, psychische problemen, criminaliteit, slechte huisvesting,…
- Problemen met sociale inbedding/inclusie: kwaliteit en intensiteit van sociale contacten
 Hoeveelheid “kapitaal” (cf. Bourdieu) om mee aan te slag te gaan als SW’er (economisch, cultureel en
sociaal)

CONCLUSIE

Ontmoeting SW’er – cliënt binnen

- Grenzen van wetgeving
- Grenzen van organisaties
- Grenzen van professionele onderhandelingsruimte
o Hoe komt een cliënt bij een dienst terecht?
o Wat is de opdracht van de SW’er en welke middelen heeft die ter beschikking?
 Schort er iets aan deze contouren? Signaalfunctie van SW!
- Aanklagen van (structurele) mechanismen van sociale uitsluiting
- Voortdurend verbinding maken tussen micro- en macroniveau

= essentie van plaats van SW binnen de samenleving



2. Generalistisch sociaal werk
Generalisten VS specialisten

GENERALISTEN SPECIALISTEN


Werken met alle soorten cliënten en deze cliënten Verbonden aan een specialistische
kunnen allerlei soorten problemen hebben. Deze hulpverleningsorganisatie. In deze organisaties werken
sociaal werkers proberen een zo breed mogelijk beeld hulpverleners rond één probleem of probleemdomein,
te krijgen van de cliëntsituatie. Ze hanteren een zoals huisvesting of gezinsbegeleiding. Deze


3