Samenvatting Bijzondere overeenkomsten

Samenvatting Bijzondere Overeenkomsten Eline Roels 2022-2023




Bijzondere overeenkomsten
INLEIDING

- Overeenkomst/contract = meerzijdige RH die steunt op een wilsovereenstemming (art 5.4 NBW)
- Uitgangspunt: wilsautonomie, vandaar veel aanvullend recht gesitueerd in oud boek 3 + modelstatuut
van aanvullend recht van contracten: in boek 5 (verbintenissen) en 1 (algemeen)
- Bevinden ons in het burgerlijk recht in de vermogensrechten  BZO is een bijzondere toepassing
verbintenissenrecht DUS NIEUW BOEK 5 en 1 toepassen
 Eerbiedigende werking 1 jan 2023
 Enkel van toepassing op RF en RH na 1/01/2023
 RF en RH mbt tot verbintenissen waarop het oude recht nog geldt ook na 1/01/2023: nog oud
recht bv verlenging beëindiging oude contracten

BENOEMDE EN ONBENOEMDE OVEREENKOMSTEN

- Onbenoemde: niet in een specifieke wet geregeld  toepasselijke regelgeving benoemde contracten
+ gemeen verbintenissenrecht en contractenrecht + contract zelf
- Benoemde overeenkomsten: in een wet geregeld  wettelijke regelgeving + gemeen
verbintenissenrecht en contractenrecht
- Gemengde overeenkomsten: kenmerken van twee of meer benoemde overeenkomsten (art 5.67
NBW)
 Onbenoemde overeenkomst  gemeen verbintenissenrecht + bepalingen die gelden voor de
benoemde overeenkomsten
 Verschillende benoemde overeenkomsten (combinatieleer)  verschillende ov behandelen
met hun eigen specifieke regels
 Een benoemde ov (absorptieleer)  dominante element: kwalificatie toepassen op de hele
ov
 Voorkeur voor cumulatie en absorptie -> uitgangspunt cumulatie: 5.67 BW tenzij een bepaald
type dominant is dan passen we de absorptie toe dan kan er op microniveau ook nog
gecumuleerd worden

SCHEMA

- BW (gemene recht)  hier zit C2C
- B2C (tussen professional en consument)
 WER: onrechtmatige bedingen: producten + andere bepalingen enkel LRG  dwingend
 WCK (1649bis BW): LRG  dwingend recht
- B2B (tussen ondernemingen
 Weens Koopverdrag (LRG+ internationale context)  indien beide landen het verdrag
tekenden + IPR aanwijst dat het lid is van WKV  suppletief
 Art VI.91 WER: onrechtmatige bedingen tussen ondernemingen  dwingend
- Wet Breyne: aannemingscontext, sommige koopov vallen eronder  dwingend

BESCHERMING ZWAKKE CONTRACTPARTIJ

- Wilsautonomie en sociale welvaart (5.3 en 5.14 BW)  uitgangspunt en dus aanvullend recht maar
5.69 BW wel gebonden als je je bindt
 Ook al zegt de wet niet dat het dwingend is: kan dwingend zijn



1

,Samenvatting Bijzondere Overeenkomsten Eline Roels 2022-2023


 Feitelijk gezien vaak ongelijkheid dus wel meer en meer DR + toegenomen aandacht
gelijkwaardigheid contractpartij
- Consumentenrecht sensu lato: DR + gemeenrechtelijke bescherming -> feitelijk zwakkere
contractspartij: kan ook een onderneming zijn
 DR
 Gemeenrechtelijke bescherming: GT, precontractuele informatieplicht, gekwalificeerde
benadeling
- Consumentenrecht sensu stricto
 WER (boek VI), consumentenkoop: B2C
o Art I.1 WER
 Onderneming
 NP zelfstandige beroepsactiviteit
 RP ongeacht winstgevend doel
 Elke andere organisatie tenzij geen uitkeringsoogmerk
 Consument: NP die niet professioneel handelt -> niet voornamelijk
professioneel: NPNP
 Voorwerp
 Producten: goederen en diensten + OR
 Goederen: LR
 Diensten: prestaties
o Art I.8 WER:
 39° onderneming: categorie is beperkter want moet een duurzaam
economisch doel nastreven
 33° verkoopovereenkomsten: goederen dus enkel LRG maar wel gemengd
 34°: dienstenovk: geen onderscheid RG of ORG
 47°: product: digitale dienst en inhoud
o Onrechtmatige dingen + diensten
o Overeenkomsen op afstand + buiten onderneming: koop van goederen en diensten
o Wet 4/4/2019 B2B:
 onderneming boek I.8 (dus enkel roerende goederen of diensten)
 producten
 niet noodzakelijk zwakke partij
 Grijze lijst
o 5.52 BW: B2B, B2C, C2C:
 maar WER primeert
 inhoudelijk toepassingsgebied verder beperkt: bedingen waar niet over kan
worden onderhandeld
 Mag niet gaan over de hoofdprestaties of de gelijkwaardigheid ervan bv prijs
 Mag de zwarte lijst niet bovenhalen en toepassen hoogstens een
inspiratiebron
 als een bepaling in strijd is met 5.52 BW dan wordt die als niet geschreven
gehouden: als de clausule ongeldig is dan kan het gemene recht aanvullend
spelen <-> WER: sanctie is veel ingrijpender
 niet-professionele natuurlijke persoon = NPNP -> niet voor RP
 nietigheid zelfs ambtshalve door de rechter: gunstige regelgeving met een slagkrachtige
sanctie MAAR in de praktijk vaak niet zo slagkrachtig omdat het over kleine bedragen gaat:
afdwingbaarheidsparadox

KWALIFICATIE OVEREENKOMSTEN


2

,Samenvatting Bijzondere Overeenkomsten Eline Roels 2022-2023


1) Partijkwalificatie 1134 BW
2) Indien partijkwalificatie onverenigbaar is  herkwalificatie (rechter) (5.68 en 5.69 BW)
3) Bij afwezigheid partijkwalificatie: kijken naar gemeenschappelijke wil (rechter)

<-> conversie (art 5.68 BW): onverenigbaar met DR of OO: omvorming naar een andere overeenkomst die wel
geldig is

- Elementen overeenkomsten
 Essentieel/objectief: wezenskenmerken, bepalend voor de kwalificatie
 Substantieel/subjectief: cruciaal voor totstandkoming, niet voor kwalificatie  belangrijk
voor partij
- Regime
 B2C: WER of wet consumentenkoop (beide dwingend)
 B2B: Weens Koopverdrag (LRG + internationaal) en art VI.91 WER
 Wet breyne

DEEL 1: CONTRACTEN MBT OVERDRACHT EIGENDOM

KOOP 1582 BW

= ov waarbij de verkoper zich ertoe verbindt het eigendomsrecht op een zaak over te dragen aan de koper
die zich jegens de verkoper verbindt hiervoor een prijs in geld te betalen

- Essentieel/wezenskenmerken: eigendomsoverdracht van een goed + betaling prijs in geld -> dan
hebben we een koop
- Louter akkoord over zaak en prijs: dus betalen of leveren niet nodig onmiddellijk een
eigendomsoverdracht  men mag hiervan afwijken zolang er een eigendomsoverdracht is
- Als er geen akkoord is over de subjectieve elementen want dan is er geen overeenkomst: zodra er een
overeenkomst is hebben we enkel de wezenskenmerken nodig om van koop te spreken
- Consensueel: 1583 BW
- Eerst kijken naar de regimes


MOEILIJKE LIJN TUSSEN AANNEMING EN KOOP
- Bij een gemengd contract: dienst-goed: diensten/prestaties nav koop  gemengde overeenkomst
- Kijken naar specificiteit van het goed (hoe specifieker het goed hoe meer de dienst doorweegt) en
naar de impact van de klant op het goed (meer impact, meer dienst): hoe concreter de prestatie en
hoe groter de inspraak van de opdrachtgever  grotere kans op aanneming
- Indien gelijkwaardig: regels van koop op koop en regels van aanneming op aanneming
(cumulatietheorie)
- Indien een dominant: absorptieleer
- Wet breyne soms van toepassing wanneer het gemeenrechtelijk gaat om koop maar de wet breyne
toch van toepassing is -> koop op plan


EIGENDOMSOVERDRACHT VS BEPAALDE ZAKELIJKE RECHTEN
- Eigendomsoverdracht: translatief (dare)
 Indien beperking op de eigendomsoverdracht (bv vruchtgebruik)  is een onbenoemde
overeenkomst waar de regels van koop op van toepassing zijn
- Uitvoering = consensueel 5.79 en 3.14 §2 BW
 Draagt automatisch en meteen over behalve



3

, Samenvatting Bijzondere Overeenkomsten Eline Roels 2022-2023


o Vanaf goed bepaald/bepaalbaar wordt  toekomstige goederen en genusgoederen
moeten dus eerst bepaald worden of bepaalbaar zijn
o Tenzij anders bedongen bv art 4 WB


RISICO
- De loutere wilsovereenstemming is voldoende voor eigendomsoverdracht  vanaf dan risico op de
koper (eigendomsoverdracht en risico samen) 5.80 lid 2 BW, 5.226 BW en 227 BW tenzij anders
bedongen
- Uitz
 Eigendomsvoorbehoud
 Tenietgaan na ingebrekestelling door gebrekkige
 Niet-levering
 Tenietgaan door fout leverancier


GEVALLEN VAN UITGESTELDE EIGENDOMSOVERDRACHT
- Koop-verkoop soortzaak: specificatie van het goed hoeft niet samen te vallen met de levering
- Koop-verkoop toekomstige zaak: eigendomsovergang op het ogenblik dat het goed werkelijk bestaat
- Clausule van eigendomsvoorbehoud: geldig tussen partijen, risico bij de verkoper tenzij anders
bedongen  afw van 1138 en 1583 BW


VERKOOP ANDERMANS ZAAK
- Anticipatieve vrijwaring voor uitwinning (1599 BW)
 Uitwinning = revindicatie door de werkelijke eigenaar
 In principe moet dit actueel zijn, maar om de koper te beschermen moet het niet actueel zijn
en kan je anticiperen door de nietigheid te vragen  kan dus de nietigheid vorderen voor hij
wordt uitgewonnen
 Relatieve nietigheid
o Enkel de koper
o KT of GT enkel relevant voor SV
o Indien hij niet meer uitgewonnen kan worden  kan zich niet meer beroepen op de
nietigheid
 NVT op
o Onbevoegde vertegenwoordiging: schending vertegenwoordigingsbevoegdheid =
probleem van lastgeving en heeft niets te maken met verkoop van andermans goed
o Sterkmaking: iemand maakt sterk dat u de woning van iemand anders kan kopen
o Verkoop van soortgoederen: pas op het ogenblik van levering moet hij eigenaar zijn en
kan hij de eigendom van deze goederen overdragen
 Van toepassing op
o Vergissing bv fout perceelgrenzen
o Verkoop onverdeeld goed 883 BW  bv mede-eigendom
 Als de koper nooit de helft had willen kopen  kan nietigheid hele transactie vragen
 Indien hij mede-eigendom aanvaardt  kan artikel 815 BW inroepen: partiële
nietigheid op grond van 1599 BW
 Declaratieve werking van de verdeling: men wordt geacht altijd te hebben beschikt
over de goederen die men krijgt na verdeling bv erfenis


DERDENWERKING


4