Cariologie werkcollege 6
1. Wat is het basisadvies cariës preventie van het Ivoren Kruis? Vat zelf in korte punten
samen, geen copy/paste
a. 2x p/d 2 minuten poetsen met fluoride tandpasta (tot 4 jaar: 500-750 ppm en
vanaf 5 jaar 1000-1500ppm fluoride). Maximaal 7 eet- drinkmomenten op een
dag, dit zijn 3 hoofdmaaltijden en max 4 tussendoortjes. Na eten of drinken
minstens 2 uur niets meer nemen. Een uur voor het tandenpoetsen geen zure
producten eten of drinken en geen voeding of dranken na het laatste
tandenpoetsen.
2. Wat is het aanvullend advies cariës preventie van het Ivoren Kruis? Vat zelf korte
punten samen, geen copy/paste.
a. Poetsinstructie en bevorderen van het gebruik van relevante extra
hulpmiddelen door mondzorg professional. Andere fluoride
applicatiemethoden: fluoridetandpasta aanbrengen met de vinger en/of
poetsen combineren met fluoridespoelen. Er kan ook voor extra fluoride
maatregelen gekozen worden indien bovenstaande applicatiemethoden niet
genoeg uitkomst bieden. Denk hierbij aan een sterker geconcentreerde
fluoridetandpasta, de fluoridefrequentie verhogen (max 4 p/d) en/of
professionele fluoridetoepassing. Tot slot kan er door de mondzorg
professional een individueel voedingsadvies gegeven worden, eventueel aan
de hand van een voedingsdagboek. Verwijzing naar een diëtist kan hierbij
overwogen worden.
3. Wanneer geef je iemand het advies een voedingsdagboek bij te houden?
a. Bij onverklaarde cariës ontwikkeling, erosieve of andere vormen van
gebitsslijtage of bij droge mondklachten.
4. Als een patiënt aangeeft dat niet te willen, wat doe je dan? En waarom?
a. Dan kun je vragen naar de aanleiding in de vorm van een motivational
interviewing. Daarnaast kan je de patiënt informeren over het belang van een
voedingsdagboek en als dat geen uitkomst bied dan kun je aan de patiënt
vragen om op te noemen hoe zijn dieet eruit ziet, hiervoor hoeft de patiënt
dus niet dagelijks alles bij te houden, wat als belastend ervaren kan worden.
5. Zou je een leuke app voor het voedingsdagboek adviseren in sommige gevallen?
a. Lijkt mij een goede optie, ik moet het zelf eerst proberen voordat ik het
adviseer.
6. Welke app voor het voedingsdagboek zou je adviseren? En waarom die?
a. Kies ik Gezond? Van het voedingscentrum omdat deze makkelijk is in gebruik
omdat je producten op basis van de barcode kunt toevoegen daarnaast is er
een ingrediëntenchecker waarop je kunt aangeven op welke ingrediënten je
wil letten; bijv. toegevoegde suikers. Zo kan er makkelijker gelet worden op
het consumeren van zoeten en zure producten.
7. Wat is een nadeel van een voedingsdagboek?
a. Voedingsmiddelen kunnen vergeten worden opgeschreven te worden. De
maten kunnen onnauwkeurig geschat worden en het vergt veel tijd voor de
patiënt.
, 8. Leer het Vipeholm expiriment, en leg in je eigen woorden uit waarom dit onderzoek
belangrijk is voor de mondzorg in relatie tot het eten van suikers en adviezen die
gegeven worden.
a. Er was veel twijfel over het verband tussen cariës en een suikerrijk dieet. Vele
wetenschappelijke onderzoekers hadden hier een andere mening over aan de
hand van hun studie. Dit onderzoek heeft deze twijfel weggenomen door de
relatie tussen het eten van suikers en het ontstaan van cariës te bewijzen. Dit
onderzoek is het ‘’fundament’’ geworden voor velen mondzorg adviezen die
vandaag de dag gegeven worden.
9. Sacharose is het meest acidogene product van alle verschillende typen suikers, het is
belangrijk om patiënten hierop te wijzen.
a. Nee dat is niet helemaal juist. Glucose, fructose, maltose en sucrose dragen
eenzelfde acidogeniteit in zich. Lactose is minder acidogeen. Sacharose is in
theorie wel meer cariogeen dan andere suikers omdat er niet alleen zuur uit
wordt gevormd maar ook extracellaire polysachariden die bijdragen aan de
opbouw van tandplaque. In praktijk, wanneer tandplaque aanwezig is, zijn als
stelregel alle suikers even cariogeen met uitzondering van lactose.
10. Een patiënt geeft aan enkel fruitsuikers te eten uit natuurlijke producten, en daarom
minder kans heeft op cariës. In welke fase van gedragsverandering zit deze patiënt?
a. Precontemplatie; patiënt is zich nog niet bewust van het probleem
11. De patiënt geeft je toestemming om iets over fruitsuikers te vertellen. Wat vertel je
de patiënt?
a. (Contemplatie) Je informeert de patiënt enkel zonder te oordelen etc. Fruiten
zijn vaak zoet van smaak en dat komt omdat er in fruit ook suikers zitten. Een
andere soort suiker dan bijvoorbeeld suikers in een zak snoep maar de
bacteriën in de mond ‘’discrimineren’’ niet als het aan komt op het soort
suiker dat geconsumeerd wordt. Dit betekent dat wanneer er meer dan 7 eet-
drinkmomenten op een dag plaats vinden (met uitzondering van water, thee
en koffie zonder suiker) dat het risico op het ontstaan van gaatjes groot wordt
daarom is het belangrijk om ook fruiten met maten te consumeren om ziektes
in de mond te voorkomen zelfs al zijn ze afkomstig vanuit natuurlijke
producten.
12. De patiënt bedenkt dat hij/zij met deze informatie misschien toch beter z’n gedrag
zou moeten gaan veranderen. Wat is nu een juiste interventie?
a. (preparatie + actie) In deze fase is het belangrijk om samen met de patiënt op
verkenning te gaan. Wat zijn de mogelijkheden (financieel, lifestyle, tijd,
fysiek, mentaal, medisch)? Een voedingsdagboek invullen zou tot een van de
mogelijkheden kunnen behoren zodat er inzicht wordt geschaft in het aantal
suiker en zuurmomenten. Aan de hand daarvan kan beoordeeld worden waar
het dieet aangepast dient te worden, bv. de consumptie van een fruitstuk
beperken tot 4x per dag, als tussendoortje.
13. De patiënt komt nogmaals op een preventie-afspraak en hij geeft aan dat het gedrag
veranderen niet meevalt, maar sommige dagen heel aardig lukt. Wat is je
interventie/handeling/actie?
a. (Terugval) Complimenteren van de patiënt dat het hem sommige dagen wel
lukt. Verkennen wat het lastig maakt en bekijken naar mogelijkheden die hem
kunnen helpen/blijvend motiveren om de gedragsverandering wel vol te
1. Wat is het basisadvies cariës preventie van het Ivoren Kruis? Vat zelf in korte punten
samen, geen copy/paste
a. 2x p/d 2 minuten poetsen met fluoride tandpasta (tot 4 jaar: 500-750 ppm en
vanaf 5 jaar 1000-1500ppm fluoride). Maximaal 7 eet- drinkmomenten op een
dag, dit zijn 3 hoofdmaaltijden en max 4 tussendoortjes. Na eten of drinken
minstens 2 uur niets meer nemen. Een uur voor het tandenpoetsen geen zure
producten eten of drinken en geen voeding of dranken na het laatste
tandenpoetsen.
2. Wat is het aanvullend advies cariës preventie van het Ivoren Kruis? Vat zelf korte
punten samen, geen copy/paste.
a. Poetsinstructie en bevorderen van het gebruik van relevante extra
hulpmiddelen door mondzorg professional. Andere fluoride
applicatiemethoden: fluoridetandpasta aanbrengen met de vinger en/of
poetsen combineren met fluoridespoelen. Er kan ook voor extra fluoride
maatregelen gekozen worden indien bovenstaande applicatiemethoden niet
genoeg uitkomst bieden. Denk hierbij aan een sterker geconcentreerde
fluoridetandpasta, de fluoridefrequentie verhogen (max 4 p/d) en/of
professionele fluoridetoepassing. Tot slot kan er door de mondzorg
professional een individueel voedingsadvies gegeven worden, eventueel aan
de hand van een voedingsdagboek. Verwijzing naar een diëtist kan hierbij
overwogen worden.
3. Wanneer geef je iemand het advies een voedingsdagboek bij te houden?
a. Bij onverklaarde cariës ontwikkeling, erosieve of andere vormen van
gebitsslijtage of bij droge mondklachten.
4. Als een patiënt aangeeft dat niet te willen, wat doe je dan? En waarom?
a. Dan kun je vragen naar de aanleiding in de vorm van een motivational
interviewing. Daarnaast kan je de patiënt informeren over het belang van een
voedingsdagboek en als dat geen uitkomst bied dan kun je aan de patiënt
vragen om op te noemen hoe zijn dieet eruit ziet, hiervoor hoeft de patiënt
dus niet dagelijks alles bij te houden, wat als belastend ervaren kan worden.
5. Zou je een leuke app voor het voedingsdagboek adviseren in sommige gevallen?
a. Lijkt mij een goede optie, ik moet het zelf eerst proberen voordat ik het
adviseer.
6. Welke app voor het voedingsdagboek zou je adviseren? En waarom die?
a. Kies ik Gezond? Van het voedingscentrum omdat deze makkelijk is in gebruik
omdat je producten op basis van de barcode kunt toevoegen daarnaast is er
een ingrediëntenchecker waarop je kunt aangeven op welke ingrediënten je
wil letten; bijv. toegevoegde suikers. Zo kan er makkelijker gelet worden op
het consumeren van zoeten en zure producten.
7. Wat is een nadeel van een voedingsdagboek?
a. Voedingsmiddelen kunnen vergeten worden opgeschreven te worden. De
maten kunnen onnauwkeurig geschat worden en het vergt veel tijd voor de
patiënt.
, 8. Leer het Vipeholm expiriment, en leg in je eigen woorden uit waarom dit onderzoek
belangrijk is voor de mondzorg in relatie tot het eten van suikers en adviezen die
gegeven worden.
a. Er was veel twijfel over het verband tussen cariës en een suikerrijk dieet. Vele
wetenschappelijke onderzoekers hadden hier een andere mening over aan de
hand van hun studie. Dit onderzoek heeft deze twijfel weggenomen door de
relatie tussen het eten van suikers en het ontstaan van cariës te bewijzen. Dit
onderzoek is het ‘’fundament’’ geworden voor velen mondzorg adviezen die
vandaag de dag gegeven worden.
9. Sacharose is het meest acidogene product van alle verschillende typen suikers, het is
belangrijk om patiënten hierop te wijzen.
a. Nee dat is niet helemaal juist. Glucose, fructose, maltose en sucrose dragen
eenzelfde acidogeniteit in zich. Lactose is minder acidogeen. Sacharose is in
theorie wel meer cariogeen dan andere suikers omdat er niet alleen zuur uit
wordt gevormd maar ook extracellaire polysachariden die bijdragen aan de
opbouw van tandplaque. In praktijk, wanneer tandplaque aanwezig is, zijn als
stelregel alle suikers even cariogeen met uitzondering van lactose.
10. Een patiënt geeft aan enkel fruitsuikers te eten uit natuurlijke producten, en daarom
minder kans heeft op cariës. In welke fase van gedragsverandering zit deze patiënt?
a. Precontemplatie; patiënt is zich nog niet bewust van het probleem
11. De patiënt geeft je toestemming om iets over fruitsuikers te vertellen. Wat vertel je
de patiënt?
a. (Contemplatie) Je informeert de patiënt enkel zonder te oordelen etc. Fruiten
zijn vaak zoet van smaak en dat komt omdat er in fruit ook suikers zitten. Een
andere soort suiker dan bijvoorbeeld suikers in een zak snoep maar de
bacteriën in de mond ‘’discrimineren’’ niet als het aan komt op het soort
suiker dat geconsumeerd wordt. Dit betekent dat wanneer er meer dan 7 eet-
drinkmomenten op een dag plaats vinden (met uitzondering van water, thee
en koffie zonder suiker) dat het risico op het ontstaan van gaatjes groot wordt
daarom is het belangrijk om ook fruiten met maten te consumeren om ziektes
in de mond te voorkomen zelfs al zijn ze afkomstig vanuit natuurlijke
producten.
12. De patiënt bedenkt dat hij/zij met deze informatie misschien toch beter z’n gedrag
zou moeten gaan veranderen. Wat is nu een juiste interventie?
a. (preparatie + actie) In deze fase is het belangrijk om samen met de patiënt op
verkenning te gaan. Wat zijn de mogelijkheden (financieel, lifestyle, tijd,
fysiek, mentaal, medisch)? Een voedingsdagboek invullen zou tot een van de
mogelijkheden kunnen behoren zodat er inzicht wordt geschaft in het aantal
suiker en zuurmomenten. Aan de hand daarvan kan beoordeeld worden waar
het dieet aangepast dient te worden, bv. de consumptie van een fruitstuk
beperken tot 4x per dag, als tussendoortje.
13. De patiënt komt nogmaals op een preventie-afspraak en hij geeft aan dat het gedrag
veranderen niet meevalt, maar sommige dagen heel aardig lukt. Wat is je
interventie/handeling/actie?
a. (Terugval) Complimenteren van de patiënt dat het hem sommige dagen wel
lukt. Verkennen wat het lastig maakt en bekijken naar mogelijkheden die hem
kunnen helpen/blijvend motiveren om de gedragsverandering wel vol te
