Neurofilosofie samenvatting hoorcolleges 1 tm 6
HC1 Vrije wil
INTRO
Filosofie van geest
- Hoe beïnvloeden inzichten uit de neurowetenschappen klassieke filosofische
vraagstukken?
o Hebben we een vrije wil?
o Wat is de relatie tussen hersenen en ‘geest’?
Wetenschapsfilosofie
- Hoe kan filosofie bijdragen aan het verbeteren van opzet, uitvoering en interpretatie
van neurowetenschappelijke studies?
o Hoe komen we tot kennis?
o Is psychologie te reduceren tot biologie?
Ethiek
- Wat betekenen neurowetenschappelijke inzichten voor ons dagelijks leven?
o Mogen we medicijnen testen op dieren?
o Moeten we criminelen behandelen ipv opsluiten?
Lamme & Swaab: vrije wil bestaat niet
- De hersenen zijn een computer
o Veel van onze handelingen doen we onbewust.
o Geen controle, geen vrije wil.
- Wij zijn ons brein
o Alle kenmerken van ieder persoon liggen vast in de hersenen.
o Huidige kennis van het brein leidt tot de conclusie dat we geen vrije wil
hebben.
Aanpak filosofen
Intuïtieve voorwaarden vrije wil
1. We hebben keuzemogelijkheden
- Determinisme
- Natuurwetenschappen
2. Wij zijn degenen die de keuze maken
- Neurowetenschappen
- Vraag naar wie wij zijn
Drie stellingen die niet allemaal waar kunnen zijn
- Alles in de wereld gebeurt volgens deterministische wetten.
- Voor vrije wil moet je anders kunnen handelen dan deze wetten.
- Vrije wil bestaat.
,Libertarianisme
- We hebben een vrije wil dus we zijn niet gedetermineerd. (1 onwaar)
- Sommige menselijke handelingen zijn vrij gekozen.
o We voelen ons vrij: ik deed x, omdat ik dat wilde.
- Problemen:
o Waar komen ‘vrije’ keuzes en handelingen vandaan?
o Waarom zouden de (oorzaak-gevolg) wetten die gelden in het universum
niet op ons van toepassing zijn?
Hard determinisme
- Determinisme is waar dus er is geen vrije wil. (3 onwaar)
- Alle gebeurtenissen worden veroorzaakt door een gebeurtenis daarvoor, het had
niet anders kunnen gaan.
o Oedipus
- Problemen:
o Waarom voelt het alsof we een vrije wil hebben?
Onzichtbare zaken: overtuigingen, verlangens, persoonlijkheid
handeling.
o Geen ruimte voor morele verantwoordelijkheid.
Compatibilisme
- We hebben een vrije wil en zijn gedetermineerd. (2 onwaar)
o De definitie van vrije wil moet veranderd worden.
- Sommige van onze handelingen zijn toch vrij.
- Vrij = interne vs. externe oorzaak
o Frankfurt: kiezen in lijn met wat je wilt/ wie je bent.
o Churchland: mate van controle bepaalt of je keuze vrij is.
- Problemen:
, o Hoeveel controle moet je hebben om van een vrije keuze te kunnen
spreken?
Criteria voor ontoerekenigsvatbaarheid
o Compatibilisten herformuleren probleem vaak in morele
verantwoordelijkheid ipv vrije wil.
Frankfurt
- Principe alternatieve mogelijkheden is geen noodzakelijke voorwaarde voor
morele verantwoordelijkheid.
- Je bent verantwoordelijk voor je keuzes omdat je koos wat je wilde, zelfs als je
niet anders kon kiezen.
Churchland
- Hoe vrij onze keuzes zijn hangt af van hoeveel interne- en externe factoren ons
beïnvloeden en hoeveel controle we hebben over onze handelingen.
o Niezen
o Gedrag oiv alcohol
Aanpak neurowetenschappers
Onderzoeken
- Libet (1979): bewuste intentie 300 ms na begin readiness potentiaal.
- Soon (2008): 8 seconden van te voren.
Absoluut vs. praktisch
- Absolute vrije wil: ongedetermineerde keuzes (libertarianisme)
- Praktische vrije wil: morele competentie (compatibilisme)
o Wanneer je goed geïnformeerd bent, gedreven door redenen en niet
gedwongen.
o Uitzonderingen: jonge kinderen, psychose…
o Sociale constructie: leeftijd rijbewijs.
Zelfde concept als: Euro’s, beloften etc…
Manifest image vs. scientific image
- Manifest image: de wereld waarin we leven met objecten die onze leefwereld
vormen (kleuren, woorden etc.).
- Scientific image: de wereld die we meten (neuronen, atomen etc.)
Resultaten neurowetenschap:
- Libet & Soon: hersenactiviteit voorafgaand beslissing.
o Dennett: geen bewuste reden op links/rechts te kiezen geen
praktische vrije wil.
- Swaab & Lamme: alles ligt vast in het brein.
o Dennett: Het feit dat sommige mensen niet goed ‘bedraad’ zijn, kan
aantonen dat zij niet verantwoordelijk zijn, maar niet dat we allemaal niet
verantwoordelijk zijn.
HC1 Vrije wil
INTRO
Filosofie van geest
- Hoe beïnvloeden inzichten uit de neurowetenschappen klassieke filosofische
vraagstukken?
o Hebben we een vrije wil?
o Wat is de relatie tussen hersenen en ‘geest’?
Wetenschapsfilosofie
- Hoe kan filosofie bijdragen aan het verbeteren van opzet, uitvoering en interpretatie
van neurowetenschappelijke studies?
o Hoe komen we tot kennis?
o Is psychologie te reduceren tot biologie?
Ethiek
- Wat betekenen neurowetenschappelijke inzichten voor ons dagelijks leven?
o Mogen we medicijnen testen op dieren?
o Moeten we criminelen behandelen ipv opsluiten?
Lamme & Swaab: vrije wil bestaat niet
- De hersenen zijn een computer
o Veel van onze handelingen doen we onbewust.
o Geen controle, geen vrije wil.
- Wij zijn ons brein
o Alle kenmerken van ieder persoon liggen vast in de hersenen.
o Huidige kennis van het brein leidt tot de conclusie dat we geen vrije wil
hebben.
Aanpak filosofen
Intuïtieve voorwaarden vrije wil
1. We hebben keuzemogelijkheden
- Determinisme
- Natuurwetenschappen
2. Wij zijn degenen die de keuze maken
- Neurowetenschappen
- Vraag naar wie wij zijn
Drie stellingen die niet allemaal waar kunnen zijn
- Alles in de wereld gebeurt volgens deterministische wetten.
- Voor vrije wil moet je anders kunnen handelen dan deze wetten.
- Vrije wil bestaat.
,Libertarianisme
- We hebben een vrije wil dus we zijn niet gedetermineerd. (1 onwaar)
- Sommige menselijke handelingen zijn vrij gekozen.
o We voelen ons vrij: ik deed x, omdat ik dat wilde.
- Problemen:
o Waar komen ‘vrije’ keuzes en handelingen vandaan?
o Waarom zouden de (oorzaak-gevolg) wetten die gelden in het universum
niet op ons van toepassing zijn?
Hard determinisme
- Determinisme is waar dus er is geen vrije wil. (3 onwaar)
- Alle gebeurtenissen worden veroorzaakt door een gebeurtenis daarvoor, het had
niet anders kunnen gaan.
o Oedipus
- Problemen:
o Waarom voelt het alsof we een vrije wil hebben?
Onzichtbare zaken: overtuigingen, verlangens, persoonlijkheid
handeling.
o Geen ruimte voor morele verantwoordelijkheid.
Compatibilisme
- We hebben een vrije wil en zijn gedetermineerd. (2 onwaar)
o De definitie van vrije wil moet veranderd worden.
- Sommige van onze handelingen zijn toch vrij.
- Vrij = interne vs. externe oorzaak
o Frankfurt: kiezen in lijn met wat je wilt/ wie je bent.
o Churchland: mate van controle bepaalt of je keuze vrij is.
- Problemen:
, o Hoeveel controle moet je hebben om van een vrije keuze te kunnen
spreken?
Criteria voor ontoerekenigsvatbaarheid
o Compatibilisten herformuleren probleem vaak in morele
verantwoordelijkheid ipv vrije wil.
Frankfurt
- Principe alternatieve mogelijkheden is geen noodzakelijke voorwaarde voor
morele verantwoordelijkheid.
- Je bent verantwoordelijk voor je keuzes omdat je koos wat je wilde, zelfs als je
niet anders kon kiezen.
Churchland
- Hoe vrij onze keuzes zijn hangt af van hoeveel interne- en externe factoren ons
beïnvloeden en hoeveel controle we hebben over onze handelingen.
o Niezen
o Gedrag oiv alcohol
Aanpak neurowetenschappers
Onderzoeken
- Libet (1979): bewuste intentie 300 ms na begin readiness potentiaal.
- Soon (2008): 8 seconden van te voren.
Absoluut vs. praktisch
- Absolute vrije wil: ongedetermineerde keuzes (libertarianisme)
- Praktische vrije wil: morele competentie (compatibilisme)
o Wanneer je goed geïnformeerd bent, gedreven door redenen en niet
gedwongen.
o Uitzonderingen: jonge kinderen, psychose…
o Sociale constructie: leeftijd rijbewijs.
Zelfde concept als: Euro’s, beloften etc…
Manifest image vs. scientific image
- Manifest image: de wereld waarin we leven met objecten die onze leefwereld
vormen (kleuren, woorden etc.).
- Scientific image: de wereld die we meten (neuronen, atomen etc.)
Resultaten neurowetenschap:
- Libet & Soon: hersenactiviteit voorafgaand beslissing.
o Dennett: geen bewuste reden op links/rechts te kiezen geen
praktische vrije wil.
- Swaab & Lamme: alles ligt vast in het brein.
o Dennett: Het feit dat sommige mensen niet goed ‘bedraad’ zijn, kan
aantonen dat zij niet verantwoordelijk zijn, maar niet dat we allemaal niet
verantwoordelijk zijn.
