Beeldspraak
Beeldspraak is een vorm van figuurlijk taalgebruik:
● Beeldspraak die berust op een overeenkomst tussen het beeld en het object
● Beeldspraak waarbij geen sprake is van overeenkomst, maar van een andere
relatie tussen beeld en object →vaak een opvallend kenmerk van het object
Beeldspraak die berust op overeenkomst
● Vergelijking
○ Bij een vergelijking worden het beeld en het object beide genoemd.
Tussen beeld en object is een overeenkomst, ze worden aan elkaar
gekoppeld met een verbindingswoord (als, zoals, net als, evenals,
gelijk, van). Zo moe als een hond; een schat van een kind
● Asyndetische vergelijking
○ Wanneer je in een vergelijking het verbindingswoord weglaat, alleen
het beeld en object blijven over. Karel, een echte angsthaas, was snel
weg
● Metafoor
○ Als in een vergelijking behalve het verbindingswoord ook het object
wordt weggelaten, blijft alleen het beeld over. Je moet zelf het object
bedenken. Voetbal is oorlog; het leven is een weg met kuilen en
hobbels
○ Spreekwoorden en uitdrukkingen zijn ook vaak metaforen. Door
uitdrukkingen te gebruiken maak je een tekst aantrekkelijker. Het kan
ook gebruikt worden als motiverende titel, als een pakkende zin of als
slotzin.
○ Woorden kunnen ook worden toegepast als metafoor.
kruidje-roer-me-niet; je eigen huis opeten; een lelijke tegenvaller
● Personificatie
○ Een levenloze zaak wordt als levend voorgesteld, gepersonifieerd. een
brommende auto; de zon lacht me vrolijk toe
● Synesthesie
○ Waarnemingen van twee verschillende zintuigen worden met elkaar
gecombineerd. een donkere stem; een scherpe geur; warme woorden
Beeldspraak die niet berust op overeenkomst
● Metonymia
○ Alleen het beeld wordt genoemd, maar er is geen sprake van
overeenkomst.
■ Je noemt een deel in plaats van het geheel (pars pro toto) In de
IT-branche halen bedrijven steeds vaker knappe koppen uit het
buitenland.
■ Je noemt het geheel in plaats van het deel (totum pro parte) Op
de Olympische Spelen won Noorwegen.
, ■ Je noemt de maker van het product. Morgenavond speelt het
Concertgebouworkest uitsluitend Bach.
■ Je noemt het materiaal van het product. Volgende week worden
in Londen enkele doeken van Herman Brood geveild.
■ Je noemt een stuk serviesgoed. De artiest raakte aan de fles.
■ Je noemt de merknaam of productieplaats. Het is de vraag of
Max de Ferrari's zal verslaan; Dol zijn op de Italiaanse keuken.
Beeldspraak is een vorm van figuurlijk taalgebruik:
● Beeldspraak die berust op een overeenkomst tussen het beeld en het object
● Beeldspraak waarbij geen sprake is van overeenkomst, maar van een andere
relatie tussen beeld en object →vaak een opvallend kenmerk van het object
Beeldspraak die berust op overeenkomst
● Vergelijking
○ Bij een vergelijking worden het beeld en het object beide genoemd.
Tussen beeld en object is een overeenkomst, ze worden aan elkaar
gekoppeld met een verbindingswoord (als, zoals, net als, evenals,
gelijk, van). Zo moe als een hond; een schat van een kind
● Asyndetische vergelijking
○ Wanneer je in een vergelijking het verbindingswoord weglaat, alleen
het beeld en object blijven over. Karel, een echte angsthaas, was snel
weg
● Metafoor
○ Als in een vergelijking behalve het verbindingswoord ook het object
wordt weggelaten, blijft alleen het beeld over. Je moet zelf het object
bedenken. Voetbal is oorlog; het leven is een weg met kuilen en
hobbels
○ Spreekwoorden en uitdrukkingen zijn ook vaak metaforen. Door
uitdrukkingen te gebruiken maak je een tekst aantrekkelijker. Het kan
ook gebruikt worden als motiverende titel, als een pakkende zin of als
slotzin.
○ Woorden kunnen ook worden toegepast als metafoor.
kruidje-roer-me-niet; je eigen huis opeten; een lelijke tegenvaller
● Personificatie
○ Een levenloze zaak wordt als levend voorgesteld, gepersonifieerd. een
brommende auto; de zon lacht me vrolijk toe
● Synesthesie
○ Waarnemingen van twee verschillende zintuigen worden met elkaar
gecombineerd. een donkere stem; een scherpe geur; warme woorden
Beeldspraak die niet berust op overeenkomst
● Metonymia
○ Alleen het beeld wordt genoemd, maar er is geen sprake van
overeenkomst.
■ Je noemt een deel in plaats van het geheel (pars pro toto) In de
IT-branche halen bedrijven steeds vaker knappe koppen uit het
buitenland.
■ Je noemt het geheel in plaats van het deel (totum pro parte) Op
de Olympische Spelen won Noorwegen.
, ■ Je noemt de maker van het product. Morgenavond speelt het
Concertgebouworkest uitsluitend Bach.
■ Je noemt het materiaal van het product. Volgende week worden
in Londen enkele doeken van Herman Brood geveild.
■ Je noemt een stuk serviesgoed. De artiest raakte aan de fles.
■ Je noemt de merknaam of productieplaats. Het is de vraag of
Max de Ferrari's zal verslaan; Dol zijn op de Italiaanse keuken.
