Psychopathologie, UvA 2015-2016 Bachelorjaar 2
COLLEGE 1
Introductie, DSM-5
Hoofdstuk 1 Introductie
Bij psychische problemen bij kinderen stel je vier vragen:
- Wat is er aan de hand? (de normale ontwikkeling bestuderen inclusief onderscheidende
kenmerken van de stoornis)
- Hoe is dit zo gekomen? (risico- en beschermingsfactoren)
- Wat kan eraan gedaan worden?
- Hoe zal het hem of haar verder gaan?
Baby’s: 0-2 jaar
Peuters: 2-4 jaar
Kleuters: 4-6 jaar
Schoolleeftijd: 6-12 jaar
Pubers: 11-13 jaar
Adolescenten/jongeren: 12+
Psychopathologie de wetenschap waarin psychische stoornissen worden bestudeerd. Het gaat
over de theorie over psychische stoornissen.
Psychiatrie gaat over de hulpverleningspraktijk aan mensen met een psychische stoornis.
Deelonderwerpen van psychopathologie: het voorkomen, de hoeveelheid, het ontstaan het
onderscheid tussen en de behandeling van stoornissen.
Ontwikkelingspsychopathologie het ontstaan en het beloop van een psychische stoornis wordt
onderzocht.
Etiologie medische leer van de oorzaken van ziekten
Ontwikkelingspsychologie: de studie van de normale ontwikkeling
Klinische psychologie: de studie van de afwijkende ontwikkeling
(ortho)pedagogiek: de studie van de opvoedkundige praktijk
Biologie: waaronder de studie van de lichamelijke rijping en erfelijke aanleg
(kinder)psychiatrie: studie van de psychiatrische stoornissen
Sociologie: studie van maatschappelijke normen, waarden en processen
Culturele antropologie: studie van cultuur
Epidemiologie: studie van verdeling, aantallen, frequentie en spreiding van ziekten of stoornissen in
menselijke groepen.
Theorieën uit de psychologie: de psychoanalyse, de leerpsychologie, de cognitieve psychologie en
de systeemtheorie.
Theorieën uit de pedagogiek en ontwikkelingspsychologie: de theorie van de ecologische
systeembenadering (Bronfenbrenner) en de theorie van ontwikkelingsopgaven.
Theorieën uit de biologie: theorieën over erfelijkheid, prenatale programmering en evolutie.
Vroegere ervaringen hebben invloed op het gedrag van nu zoals in de psychoanalyse van Freud,
maar in de ontwikkelingspsychopathologie wordt de oorzaak niet in het verleden gezocht. De relatie
tussen vroegere ervaringen en huidige ervaringen zijn het best vanuit een wisselwerking te
begrijpen.
Ervaringen uit het verleden bepalen hoe iemand zijn huidige ervaringen interpreteert en waardeert
en ervaringen uit het heden bepalen hoe iemand terugkijkt op zijn verleden door andere
ervaringen aan te bieden wordt geprobeerd het kind te helpen zijn geschiedenis wat zonniger neer
te zetten.
Geschiedenis beïnvloedt actuele ervaringen en actuele ervaringen beïnvloeden de
geschiedenis.
Ontwikkelingsopgave: beschrijft de ontwikkeling van kinderen en jongeren. Een kind moet in elke
leeftijdsfase bepaalde opgaven zien te volbrengen. Als bepaalde vaardigheden die bij een
ontwikkelingsopgave niet goed worden verworven, wordt de kans op latere problemen groter.
Een psychische stoornis wordt gezien als een ontwikkeling die is vastgelopen of scheefgegroeid.
Een psychische stoornis wordt dynamisch gezien: je kunt er soms last van hebben en soms niet,
soms een beetje en soms heel veel. De verschijningsvorm van afwijkend gedrag verandert
gedurende de levensloop van een persoon.
Gedrag in de ene levensfase wordt als normaal en wenselijk gezien, maar in een andere levensfase
als abnormaal en ongewenst.
, Psychopathologie, UvA 2015-2016 Bachelorjaar 2
Bij het ontstaan van een psychische stoornis zijn verschillende factoren van invloed (kind-, gezins-
en omgevingsfactoren).
Omgevingsfactoren: invloeden van het gezin (ouders en brusjes), van school en leeftijdsgenoten,
van verschillende media (televisie, games, muziek, internet) en invloeden van culturele en
maatschappelijke normen en waarden.
Classificeren het herkennen en onderscheiden van een stoornis
Diagnosticeren het verklaren van het ontstaan van een stoornis
Prenatale programmering alle biologische processen tijdens de zwangerschap die de psychische
en lichamelijke mogelijkheden van het kind kunnen beïnvloeden, soms tot ver na de geboorte.
Differentiaaldiagnose op welke andere stoornissen kunnen de besproken stoornissen lijken?
Comorbiditeit met welke andere problematiek en stoornissen kunnen ze samengaan?
Prevalentie hoe vaak komt een stoornis voor?
Attributie de oorzakelijke interpretatie van de volwassene op het gedrag van het kind.
Externe attributie oorzaken van het problematische gedrag buiten het kind beschrijven
Effect van de interactie tussen genen en omgeving bij crimineel gedrag kinderen:
Omgeving zonder criminele Omgeving met criminele risico-
risico-ervaringen ervaringen
Biologische ouders zonder 3% van de kinderen maakt zich 6% van de kinderen maakt zich
crimineel gedrag schuldig aan kleine schuldig aan kleine
criminaliteit criminaliteit
Biologische ouders met 12% van de kinderen maakt 40% van de kinderen maakt
crimineel gedrag zich schuldig aan kleine zich schuldig aan kleine
criminaliteit criminaliteit
Hoofdstuk 2:
Classificatie, diagnostiek en epidemiologie
Classificatiesystemen: systematische beschrijvingen van gedrag op basis van door
wetenschappers onderscheiden en gegroepeerde gedragskenmerken, met als doel gedrag in te
delen. Psychische stoornissen kunnen door deze systemen worden herkend, ingedeeld en van
elkaar worden onderscheiden.
Diagnostiek: gedragskenmerken worden vastgesteld en of een kind lijdt onder de problemen,
behoefte heeft aan hulp of zorg en of het wel of niet optimaal functioneert. Vanuit de diagnostiek
wordt gekeken hoe de stoornis is ontstaan (De oorzaak).
Epidemiologisch onderzoek: hoeveel kinderen hebben deze problemen? Het vaststellen van
factoren die de problematiek van kinderen beïnvloeden.
DSM Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. De DSM is een atheoretisch middel
waarbij het verwerven van informatie door middel van observatie en vragen centraal staat.
Classificatie: het herkennen (van een situatie, persoon of voorwerp), er de juiste naam aan geven
en indelen in een categorie op basis van zintuiglijke waarnemingen en interpretaties.
Classificeren is cultuur en plaatsgebonden. Om te classificeren maak je gebruik van kennis en deze
kennis is gekoppeld aan de tijd en cultuur waarin je leeft.
Classificatie leidt tot ordening: het leidt tot een beter begrip van wat verschillend en wat hetzelfde
is en brengt de wereld in kaart.
Differentiaaldiagnose: uitsluiten of er ook nog andere psychische stoornissen zijn die dezelfde
symptomen kunnen veroorzaken.
Categoriale benadering van classificatie: DSM
Het is een wereldwijd belangrijk systeem bij het classificeren van psychische stoornissen.
Definitie psychische stoornis volgens DSM V:
Een psychische stoornis betreft een gezondheidstoestand die gekenmerkt wordt door
significant disfunctioneren van de cognities, emoties of het gedrag van een individu. Het is
COLLEGE 1
Introductie, DSM-5
Hoofdstuk 1 Introductie
Bij psychische problemen bij kinderen stel je vier vragen:
- Wat is er aan de hand? (de normale ontwikkeling bestuderen inclusief onderscheidende
kenmerken van de stoornis)
- Hoe is dit zo gekomen? (risico- en beschermingsfactoren)
- Wat kan eraan gedaan worden?
- Hoe zal het hem of haar verder gaan?
Baby’s: 0-2 jaar
Peuters: 2-4 jaar
Kleuters: 4-6 jaar
Schoolleeftijd: 6-12 jaar
Pubers: 11-13 jaar
Adolescenten/jongeren: 12+
Psychopathologie de wetenschap waarin psychische stoornissen worden bestudeerd. Het gaat
over de theorie over psychische stoornissen.
Psychiatrie gaat over de hulpverleningspraktijk aan mensen met een psychische stoornis.
Deelonderwerpen van psychopathologie: het voorkomen, de hoeveelheid, het ontstaan het
onderscheid tussen en de behandeling van stoornissen.
Ontwikkelingspsychopathologie het ontstaan en het beloop van een psychische stoornis wordt
onderzocht.
Etiologie medische leer van de oorzaken van ziekten
Ontwikkelingspsychologie: de studie van de normale ontwikkeling
Klinische psychologie: de studie van de afwijkende ontwikkeling
(ortho)pedagogiek: de studie van de opvoedkundige praktijk
Biologie: waaronder de studie van de lichamelijke rijping en erfelijke aanleg
(kinder)psychiatrie: studie van de psychiatrische stoornissen
Sociologie: studie van maatschappelijke normen, waarden en processen
Culturele antropologie: studie van cultuur
Epidemiologie: studie van verdeling, aantallen, frequentie en spreiding van ziekten of stoornissen in
menselijke groepen.
Theorieën uit de psychologie: de psychoanalyse, de leerpsychologie, de cognitieve psychologie en
de systeemtheorie.
Theorieën uit de pedagogiek en ontwikkelingspsychologie: de theorie van de ecologische
systeembenadering (Bronfenbrenner) en de theorie van ontwikkelingsopgaven.
Theorieën uit de biologie: theorieën over erfelijkheid, prenatale programmering en evolutie.
Vroegere ervaringen hebben invloed op het gedrag van nu zoals in de psychoanalyse van Freud,
maar in de ontwikkelingspsychopathologie wordt de oorzaak niet in het verleden gezocht. De relatie
tussen vroegere ervaringen en huidige ervaringen zijn het best vanuit een wisselwerking te
begrijpen.
Ervaringen uit het verleden bepalen hoe iemand zijn huidige ervaringen interpreteert en waardeert
en ervaringen uit het heden bepalen hoe iemand terugkijkt op zijn verleden door andere
ervaringen aan te bieden wordt geprobeerd het kind te helpen zijn geschiedenis wat zonniger neer
te zetten.
Geschiedenis beïnvloedt actuele ervaringen en actuele ervaringen beïnvloeden de
geschiedenis.
Ontwikkelingsopgave: beschrijft de ontwikkeling van kinderen en jongeren. Een kind moet in elke
leeftijdsfase bepaalde opgaven zien te volbrengen. Als bepaalde vaardigheden die bij een
ontwikkelingsopgave niet goed worden verworven, wordt de kans op latere problemen groter.
Een psychische stoornis wordt gezien als een ontwikkeling die is vastgelopen of scheefgegroeid.
Een psychische stoornis wordt dynamisch gezien: je kunt er soms last van hebben en soms niet,
soms een beetje en soms heel veel. De verschijningsvorm van afwijkend gedrag verandert
gedurende de levensloop van een persoon.
Gedrag in de ene levensfase wordt als normaal en wenselijk gezien, maar in een andere levensfase
als abnormaal en ongewenst.
, Psychopathologie, UvA 2015-2016 Bachelorjaar 2
Bij het ontstaan van een psychische stoornis zijn verschillende factoren van invloed (kind-, gezins-
en omgevingsfactoren).
Omgevingsfactoren: invloeden van het gezin (ouders en brusjes), van school en leeftijdsgenoten,
van verschillende media (televisie, games, muziek, internet) en invloeden van culturele en
maatschappelijke normen en waarden.
Classificeren het herkennen en onderscheiden van een stoornis
Diagnosticeren het verklaren van het ontstaan van een stoornis
Prenatale programmering alle biologische processen tijdens de zwangerschap die de psychische
en lichamelijke mogelijkheden van het kind kunnen beïnvloeden, soms tot ver na de geboorte.
Differentiaaldiagnose op welke andere stoornissen kunnen de besproken stoornissen lijken?
Comorbiditeit met welke andere problematiek en stoornissen kunnen ze samengaan?
Prevalentie hoe vaak komt een stoornis voor?
Attributie de oorzakelijke interpretatie van de volwassene op het gedrag van het kind.
Externe attributie oorzaken van het problematische gedrag buiten het kind beschrijven
Effect van de interactie tussen genen en omgeving bij crimineel gedrag kinderen:
Omgeving zonder criminele Omgeving met criminele risico-
risico-ervaringen ervaringen
Biologische ouders zonder 3% van de kinderen maakt zich 6% van de kinderen maakt zich
crimineel gedrag schuldig aan kleine schuldig aan kleine
criminaliteit criminaliteit
Biologische ouders met 12% van de kinderen maakt 40% van de kinderen maakt
crimineel gedrag zich schuldig aan kleine zich schuldig aan kleine
criminaliteit criminaliteit
Hoofdstuk 2:
Classificatie, diagnostiek en epidemiologie
Classificatiesystemen: systematische beschrijvingen van gedrag op basis van door
wetenschappers onderscheiden en gegroepeerde gedragskenmerken, met als doel gedrag in te
delen. Psychische stoornissen kunnen door deze systemen worden herkend, ingedeeld en van
elkaar worden onderscheiden.
Diagnostiek: gedragskenmerken worden vastgesteld en of een kind lijdt onder de problemen,
behoefte heeft aan hulp of zorg en of het wel of niet optimaal functioneert. Vanuit de diagnostiek
wordt gekeken hoe de stoornis is ontstaan (De oorzaak).
Epidemiologisch onderzoek: hoeveel kinderen hebben deze problemen? Het vaststellen van
factoren die de problematiek van kinderen beïnvloeden.
DSM Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. De DSM is een atheoretisch middel
waarbij het verwerven van informatie door middel van observatie en vragen centraal staat.
Classificatie: het herkennen (van een situatie, persoon of voorwerp), er de juiste naam aan geven
en indelen in een categorie op basis van zintuiglijke waarnemingen en interpretaties.
Classificeren is cultuur en plaatsgebonden. Om te classificeren maak je gebruik van kennis en deze
kennis is gekoppeld aan de tijd en cultuur waarin je leeft.
Classificatie leidt tot ordening: het leidt tot een beter begrip van wat verschillend en wat hetzelfde
is en brengt de wereld in kaart.
Differentiaaldiagnose: uitsluiten of er ook nog andere psychische stoornissen zijn die dezelfde
symptomen kunnen veroorzaken.
Categoriale benadering van classificatie: DSM
Het is een wereldwijd belangrijk systeem bij het classificeren van psychische stoornissen.
Definitie psychische stoornis volgens DSM V:
Een psychische stoornis betreft een gezondheidstoestand die gekenmerkt wordt door
significant disfunctioneren van de cognities, emoties of het gedrag van een individu. Het is
