I. Van taal naar taalwetenschap
Taalgebruikers zijn in staat om te beoordelen of een zin wel of niet goed is op
grond van hun kennis van taal, niet uitsluitend op basis van hun geheugen. Deze
kennis is niet bewust en vrij abstract (vaak in de vorm van algemene regels),
daarom hebben mensen meestal moeite om uit te leggen waarom een zin fout is.
Met abstracte (onbewuste) kennis wordt bedoeld dat taalgebruikers de kennis
hebben om taal te begrijpen en te produceren, maar ze kunnen niet uitleggen
hoe het systeem werkt.
Kenmerken van menselijke, natuurlijke talen
- elke taal wordt gebruikt voor algemene communicatie
Afhankelijk van het onderwerp maakt men gebruik van een bepaald jargon,
de verschillende jargons/vaktalen zijn onderdeel van de natuurlijke taal als
geheel en maken tot op grote hoogte gebruik van dezelfde grammatica).
- talen hebben een bepaalde structuur
Er zijn regels waaraan de zinnen in een taal moeten voldoen, samen
vormen de regels de grammatica van een taal. Volgens de Nederlandse
grammatica zijn er drie verschillende volgorders voor de verschillende
elementen van een zin mogelijk.
Talen kunnen heel divers zijn qua structuur, maar taalkundigen baseren
zich op het idee dat alle talen een gemeenschappelijke basis hebben.
- ze worden (door kinderen) verworven door middel van interacties met de
omgeving en zo van generatie op generatie overgedragen
Universalia eigenschappen die door alle talen worden gedeeld.
Universele eigenschappen van talen
- Alle talen bestaan uit kleine elementen (klanken of handvormen), uit deze
elementen worden grotere eenheden (woorden of gebaren) opgebouwd,
deze worden gecombineerd om zinnen te vormen.
- Alle gesproken talen hebben klinkers en medeklinkers.
- In alle talen kunnen taalgebruikers een ontkennende bewering uitdrukken,
vragen stellen en bevelen doorgeven.
- Alle talen hebben een manier om complexe zinnen te maken. De manier
waarop zulke zinnen worden gemaakt kan van taal tot taal verschillen.
- In alle talen is het zo dat in zinnen als ‘Thomas maakt zich belachelijk’ het
woordje ‘zich’ verwijst naar Thomas, en niet naar iets anders.
- Alle talen hebben woorden voor zwart en wit of donker en licht.
Dubbele articulatie taalelementen (bijv. woorden) hebben los gezien
een bepaalde betekenis, maar gecombineerd met andere elementen
kunnen ze een andere betekenis uitdrukken.
Deze boodschap kan variëren afhankelijk van de volgorde waarin de woorden zijn
geplaatst.
, Er zijn experimenten uitgevoerd met mensapen om te zien of deze een
ontwikkeld spraaksysteem hebben. Ook is er geëxperimenteerd met gebarentaal
bij mensapen. De spontaniteit en creativiteit die mensen in hun taalgebruik laten
zien, zijn bij apen niet snel terug te vinden. Ze blijken ook niet aan volwassen
soortgenoten of aan kinderen door te geven wat zij aan individuele gebaren of
symbolen leren.
Naast menselijke natuurlijke talen zijn er ook andere talen en
communicatiesystemen.
1. Dierentalen
- communiceren als er gevaar is
- communiceren om een territorium af te bakenen
- communiceren om aan te geven als er voedsel is gevonden
- wordt gebruikt voor de voortplanting
Verschil met mensentaal
- er is weinig variatie in de mogelijke boodschappen
- bevatten minder elementen als bewegingen of geluiden dan er woorden
zijn in mensentalen
o geen creativiteit de mogelijkheid om met de regels waar ze
over beschikken steeds nieuwe, mogelijk unieke zinnen te
maken
- in mensentaal is er interactie: het taalgebruik wordt afgestemd op de
gesprekspartner
- mensentaal is spontaan (er hoeft geen directe aanleiding te zijn)
- mensentaal is onafhankelijk van het hier en nu, dieren kunnen alleen
communiceren over iets dat op dat moment gebeurt en kunnen ook niet
liegen
- mensentaal is grotendeels willekeurig wat betreft de relatie tussen vorm en
betekenis
Uitzonderingen hiervan
o onomatopeeën klanknabootsende woorden als kukeleku en
niezen, de klank weerspiegelt de betekenis in zekere mate
o In gebarentalen is de relatie tussen de vorm en de betekenis niet
altijd willekeurig.
o In veel dierentalen is de relatie tussen vorm en betekenis wel
arbitrair (vogels).
2. Kunsttalen talen die door mensen bewust ontworpen of
geconstrueerd zijn
- om problemen van internationale communicatie op te lossen
- om volken dichter bij elkaar te brengen
- meest bekend: Esperanto
o Poolse arts L. Zamenhof, rond 1880
o meest gesproken en geschreven kunsttaal
Taalgebruikers zijn in staat om te beoordelen of een zin wel of niet goed is op
grond van hun kennis van taal, niet uitsluitend op basis van hun geheugen. Deze
kennis is niet bewust en vrij abstract (vaak in de vorm van algemene regels),
daarom hebben mensen meestal moeite om uit te leggen waarom een zin fout is.
Met abstracte (onbewuste) kennis wordt bedoeld dat taalgebruikers de kennis
hebben om taal te begrijpen en te produceren, maar ze kunnen niet uitleggen
hoe het systeem werkt.
Kenmerken van menselijke, natuurlijke talen
- elke taal wordt gebruikt voor algemene communicatie
Afhankelijk van het onderwerp maakt men gebruik van een bepaald jargon,
de verschillende jargons/vaktalen zijn onderdeel van de natuurlijke taal als
geheel en maken tot op grote hoogte gebruik van dezelfde grammatica).
- talen hebben een bepaalde structuur
Er zijn regels waaraan de zinnen in een taal moeten voldoen, samen
vormen de regels de grammatica van een taal. Volgens de Nederlandse
grammatica zijn er drie verschillende volgorders voor de verschillende
elementen van een zin mogelijk.
Talen kunnen heel divers zijn qua structuur, maar taalkundigen baseren
zich op het idee dat alle talen een gemeenschappelijke basis hebben.
- ze worden (door kinderen) verworven door middel van interacties met de
omgeving en zo van generatie op generatie overgedragen
Universalia eigenschappen die door alle talen worden gedeeld.
Universele eigenschappen van talen
- Alle talen bestaan uit kleine elementen (klanken of handvormen), uit deze
elementen worden grotere eenheden (woorden of gebaren) opgebouwd,
deze worden gecombineerd om zinnen te vormen.
- Alle gesproken talen hebben klinkers en medeklinkers.
- In alle talen kunnen taalgebruikers een ontkennende bewering uitdrukken,
vragen stellen en bevelen doorgeven.
- Alle talen hebben een manier om complexe zinnen te maken. De manier
waarop zulke zinnen worden gemaakt kan van taal tot taal verschillen.
- In alle talen is het zo dat in zinnen als ‘Thomas maakt zich belachelijk’ het
woordje ‘zich’ verwijst naar Thomas, en niet naar iets anders.
- Alle talen hebben woorden voor zwart en wit of donker en licht.
Dubbele articulatie taalelementen (bijv. woorden) hebben los gezien
een bepaalde betekenis, maar gecombineerd met andere elementen
kunnen ze een andere betekenis uitdrukken.
Deze boodschap kan variëren afhankelijk van de volgorde waarin de woorden zijn
geplaatst.
, Er zijn experimenten uitgevoerd met mensapen om te zien of deze een
ontwikkeld spraaksysteem hebben. Ook is er geëxperimenteerd met gebarentaal
bij mensapen. De spontaniteit en creativiteit die mensen in hun taalgebruik laten
zien, zijn bij apen niet snel terug te vinden. Ze blijken ook niet aan volwassen
soortgenoten of aan kinderen door te geven wat zij aan individuele gebaren of
symbolen leren.
Naast menselijke natuurlijke talen zijn er ook andere talen en
communicatiesystemen.
1. Dierentalen
- communiceren als er gevaar is
- communiceren om een territorium af te bakenen
- communiceren om aan te geven als er voedsel is gevonden
- wordt gebruikt voor de voortplanting
Verschil met mensentaal
- er is weinig variatie in de mogelijke boodschappen
- bevatten minder elementen als bewegingen of geluiden dan er woorden
zijn in mensentalen
o geen creativiteit de mogelijkheid om met de regels waar ze
over beschikken steeds nieuwe, mogelijk unieke zinnen te
maken
- in mensentaal is er interactie: het taalgebruik wordt afgestemd op de
gesprekspartner
- mensentaal is spontaan (er hoeft geen directe aanleiding te zijn)
- mensentaal is onafhankelijk van het hier en nu, dieren kunnen alleen
communiceren over iets dat op dat moment gebeurt en kunnen ook niet
liegen
- mensentaal is grotendeels willekeurig wat betreft de relatie tussen vorm en
betekenis
Uitzonderingen hiervan
o onomatopeeën klanknabootsende woorden als kukeleku en
niezen, de klank weerspiegelt de betekenis in zekere mate
o In gebarentalen is de relatie tussen de vorm en de betekenis niet
altijd willekeurig.
o In veel dierentalen is de relatie tussen vorm en betekenis wel
arbitrair (vogels).
2. Kunsttalen talen die door mensen bewust ontworpen of
geconstrueerd zijn
- om problemen van internationale communicatie op te lossen
- om volken dichter bij elkaar te brengen
- meest bekend: Esperanto
o Poolse arts L. Zamenhof, rond 1880
o meest gesproken en geschreven kunsttaal
