Goederenrecht hoorcollege week 2

Goederenrecht – Hoorcollege 1

Onderwerpen hoorcollege 1
 Eigendom van roerende zaken
 Eigendom van onroerende zaken
 Eigendomsvoorbehoud (inleiding)
 Gemeenschap (Titel 7 van Boek 3 BW)
 Mandeligheid (art. 5:60 e.v. BW)

Een paar basisbegrippen
1. Eigendom ex art. 5:1 BW
2. Zaak ex art. 3:2 BW
a. Dieren ex art. 3:2a BW
3. Roerend/onroerend ex art. 3:3 BW
4. Gemeenschap ex art. 3:166 e.v. BW
5. Mandeligheid ex art. 5:60 e.v. BW

1. Eigendom van roerende zaken (verkrijging, natrekking, vermenging, zaaksvorming,
oneigenlijke vermenging)

1a. Verkrijging van eigendom van roerende zaken
 Bijzondere titel, e.g. overdracht (e.g. koop) en verjaring ex art. 3:80 lid 3 BW.
 Algemene titel, e.g. juridische fusie of (af)splitsing van een rechtspersoon, erfenis ex
art. 3:80 lid 2 BW.
 Overige wijzen van verkrijging ex art. 3:80 lid 3 BW:
o Toe-eigening ex art. 5:4 BW
 Alleen bij roerende zaken zonder eigenaar – het bezit is prijsgegeven:
res nullius ex art. 5:18 BW.
 Inbezitneming ex art. 3:113 lid 1 BW – zich de feitelijke macht
verschaffen.
 Een onroerende zaak heeft altijd een eigenaar ex art. 5:24 BW.
 De Nederlandse Staat is eigenaar van onroerende zaken die
geen andere eigenaar hebben.
o Vinderschap ex art. 5:5 e.v. BW – te goeder trouw (de eerlijke vinder)
 Alleen bij een roerende zaak, niet zijnde een schat.
 Onbeheerd, dus niet in de macht van een ander.
 De roerende zaak moet onder zich worden genomen, plus aangifte bij
de daartoe aangewezen gemeenteambtenaar doen.
 Vindersloon bij opeising door eigenaar (“naar omstandigheden
recht op een redelijke beloning” ex art. 5:10 BW).
 Eigendomsverkrijging na één jaar na aangifte ex art. 5:6 lid 1 BW –
daarvoor houder.
 Beperkte rechten op de zaak vervallen dan ook.
o Schatvinding ex art. 5:13 BW
 Roerende zaak van waarde
 Zo lang verborgen dat daardoor de opsporing van de eigenaar
onmogelijk is geworden.

,  Aangifte doen bij de gemeente.
 Schat komt toe aan de ontdekker én de eigenaar van de zaak waarin
de schat wordt aangetroffen (gemeenschappelijke eigendom; Titel 3.7
BW).
 In geval van een archeologische vondst bij de opgraving
gevonden, en waarbij niemand zijn recht van eigendom kan
bewijzen, geldt een aparte regeling in de Erfgoedwet ex art. 5.7
Erfgoedwet.
o Vruchttrekking ex art. 5:17 BW
 Natuurlijke vrucht: was eerst bestanddeel van een andere zaak ex art.
3:9 lid 1 jo. art. 3:4 BW.
 Wordt door afscheiding een zelfstandige zaak ex art. 3:9 lid 4
BW.
 Eigenaar van de zaak wordt in beginsel eigenaar van de
afgescheiden vrucht ex art. 5:1 lid 3 BW.
o Uitzonderingen: vruchtgebruiker (art. 5:17 BW jo. art.
3:216 BW), erfpachter (art. 5:89 lid 1 BW), pachter (art.
7:316 BW), eventueel de huurder (art. 7:202 BW), in
geval van eigendomsvoorbehoud (art. 7:9 lid 3 BW jo.
art. 7:14 BW).
 Burgerlijke vrucht: vruchten van goederen (denk aan: rente).
o Wordt door opeisbaarheid een zelfstandig recht ex art.
3:9 lid 4 BW.
o Natrekking, vermenging en zaaksvorming
 Heeft gevolgen voor de eigendom.
 Natrekking: voorheen individuele zaken worden één zaak.
 (Eigenlijke) vermenging: vloeistoffen, gassen, zand, e.d.
 Oneigenlijke vermenging: zaken blijven afzonderlijke zaken, maar wie
precies eigenaar van welke zaak is kan niet meer worden bewezen.
 Zaaksvorming: ‘iemand’ vormt uit roerende zaak/zaken een nieuwe
zaak.

1b. Natrekking
Hoofdzaak, bestanddelen
 Hoofdzaak ex art. 5:14 lid 3 BW:
o Waarde hoofdzaak aanmerkelijk hoger dan die van de andere zaak (die
bestanddeel wordt).
 HR 14 augustus 2015 (Glencore/Nationale Borg-Maatschappij): in
geval van vermenging van gelijksoortige zaken is dit het enige
criterium (in dat geval spelen verkeersopvattingen dus geen rol).
o Volgens verkeersopvatting als hoofdzaak te beschouwen.
 Bestanddeel:
o Al hetgeen volgens verkeersopvatting onderdeel van een zaak uitmaakt ex art.
3:4 lid 1 BW.
 HR 15 november 1991 (Dépex/Bergel)
o Afscheiding niet mogelijk zonder beschadiging van betekenis ex art. 3:4 lid 2
BW – het zogenaamde schadecriterium.