Inleiding Pedagogische en Onderwijswetenschappen aantekeningen 1A
College 1: Inleiding opvoedingsstijlen en gevolgen
Pedagogiek: de tak van wetenschap die de opvoeding en onderwijs van kinderen bestudeert en
onderzoekt welke effecten specifieke opvoedkundige handelingen hebben.
Pedagogen waren oorspronkelijk filosofen:
John Locke: beschreef hoe hij dacht dat educatie en voeding voor kinderen zou moeten
zijn (Some thoughts concerning education).
Jean Jacques Rousseau: schreef over een fictieve jongen die zonder kwade invloeden in
de natuur werd opgevoed (Emile, ou de l’éducation).
Pedagogiek richt zich op:
Het opvoeden: ouders/begeleiders/leerkrachten
Het opgroeien: kinderen
Gedrag beschrijven -> gedrag verklaren -> handelen
Handelen kan op twee manieren:
Restrictief: voorkomen.
Actief: afkeuren en aanmoedigen.
Nature-Nurture debat (aangeboren of aangeleerd?)
Aristoteles en Locke zagen kinderen als Tabule Rasa (een leeg doek): met opvoeding kan
alles van een kind gemaakt worden. (nurture)
Watson: de mens is maakbaar. (nurture)
In de jaren 40 tot 60 werd gedacht dat emotioneel kille moeders (koelkastmoeders) de
oorzaak waren van autisme bij hun kinderen. (nurture)
Galton: grondlegger van gedragsgenetica, was geïnspireerd door Darwins
evolutietheorie. Hij onderzocht de reputatie (intelligentie) van een groep mensen ->
erfelijkheid is belangrijker dan omgeving. (nature)
(kritiek: genen en omgeving zijn binnen een gezin moeilijk te scheiden.)
Judith Herris: leeftijdsgenoten hebben veel invloed op de vorming van het kind.
(nurture)
Differentiële ontvankelijkheid: mensen verschillen in gevoeligheid voor invloeden uit hun
omgeving.
Ecologisch model Bronfenbrenner: factoren die direct invloed hebben op een kind, worden
beïnvloed door andere externe factoren uit een andere 'schil’.
Opvoeding is plaats-, tijd- en soortgebonden.
, Opvoedingsstijlen/opvoedingsdimensies:
Permissief Autoritatief
warmte
regels
Verwaarlozend Autoritair
Autoritair: veel regels en weinig warmte, niet sensitief en negatieve disciplinering.
Permissief: veel warmte en weinig regels, kinderen hoeven nergens aan te
gehoorzamen.
Verwaarlozend: weinig warmte en geen structuur, waardoor kinderen slecht
ontwikkelen.
Autoritatief: veel warmte en structuur, wordt gezien als beste manier.
Warmte: betrokken/begripvol/accepteren en een veilige gehechtheidsrelatie.
Regels: structuur, controle en gezaghebbend, maar niet disciplineren met behulp van fysieke dwang
(wel positief disciplineren (inductief) en het onthouden van aandacht en liefde.
Inductieve discipline: uitleggen van de gevolgen van gedrag voor anderen en een beroep doen op de
empathie en cognitieve vaardigheden van het kind.
Coercive cycle (Patterson)
Adult makes request
Child doesn’t do Child reacts with
what was asked hostility
adult reacts with
hostility or withdraws
Te veel nadruk op opvoeden zorgt ervoor dat ouders:
weinig zelfvertrouwen hebben.
het leven van hun kinderen met activiteiten vullen.
hun kinderen belemmeren door bezorgdheid.
het gecreëerde wantrouwen ten opzichte van iedereen meegeven (slecht voor
samenleving).
Sandra Scarr:
Good enough parents: normale ontwikkeling, er komt uit wat erin zit (nature)
Slechter: achterstanden
Beter: normale ontwikkeling, er komt niet meer uit dan erin zit
Donald Winnicott: de ‘good enough mother’ is uiteindelijk beter dan de ‘perfect mother’, omdat zij
haar kind los zal laten wanneer hij/zij ouder wordt.
College 1: Inleiding opvoedingsstijlen en gevolgen
Pedagogiek: de tak van wetenschap die de opvoeding en onderwijs van kinderen bestudeert en
onderzoekt welke effecten specifieke opvoedkundige handelingen hebben.
Pedagogen waren oorspronkelijk filosofen:
John Locke: beschreef hoe hij dacht dat educatie en voeding voor kinderen zou moeten
zijn (Some thoughts concerning education).
Jean Jacques Rousseau: schreef over een fictieve jongen die zonder kwade invloeden in
de natuur werd opgevoed (Emile, ou de l’éducation).
Pedagogiek richt zich op:
Het opvoeden: ouders/begeleiders/leerkrachten
Het opgroeien: kinderen
Gedrag beschrijven -> gedrag verklaren -> handelen
Handelen kan op twee manieren:
Restrictief: voorkomen.
Actief: afkeuren en aanmoedigen.
Nature-Nurture debat (aangeboren of aangeleerd?)
Aristoteles en Locke zagen kinderen als Tabule Rasa (een leeg doek): met opvoeding kan
alles van een kind gemaakt worden. (nurture)
Watson: de mens is maakbaar. (nurture)
In de jaren 40 tot 60 werd gedacht dat emotioneel kille moeders (koelkastmoeders) de
oorzaak waren van autisme bij hun kinderen. (nurture)
Galton: grondlegger van gedragsgenetica, was geïnspireerd door Darwins
evolutietheorie. Hij onderzocht de reputatie (intelligentie) van een groep mensen ->
erfelijkheid is belangrijker dan omgeving. (nature)
(kritiek: genen en omgeving zijn binnen een gezin moeilijk te scheiden.)
Judith Herris: leeftijdsgenoten hebben veel invloed op de vorming van het kind.
(nurture)
Differentiële ontvankelijkheid: mensen verschillen in gevoeligheid voor invloeden uit hun
omgeving.
Ecologisch model Bronfenbrenner: factoren die direct invloed hebben op een kind, worden
beïnvloed door andere externe factoren uit een andere 'schil’.
Opvoeding is plaats-, tijd- en soortgebonden.
, Opvoedingsstijlen/opvoedingsdimensies:
Permissief Autoritatief
warmte
regels
Verwaarlozend Autoritair
Autoritair: veel regels en weinig warmte, niet sensitief en negatieve disciplinering.
Permissief: veel warmte en weinig regels, kinderen hoeven nergens aan te
gehoorzamen.
Verwaarlozend: weinig warmte en geen structuur, waardoor kinderen slecht
ontwikkelen.
Autoritatief: veel warmte en structuur, wordt gezien als beste manier.
Warmte: betrokken/begripvol/accepteren en een veilige gehechtheidsrelatie.
Regels: structuur, controle en gezaghebbend, maar niet disciplineren met behulp van fysieke dwang
(wel positief disciplineren (inductief) en het onthouden van aandacht en liefde.
Inductieve discipline: uitleggen van de gevolgen van gedrag voor anderen en een beroep doen op de
empathie en cognitieve vaardigheden van het kind.
Coercive cycle (Patterson)
Adult makes request
Child doesn’t do Child reacts with
what was asked hostility
adult reacts with
hostility or withdraws
Te veel nadruk op opvoeden zorgt ervoor dat ouders:
weinig zelfvertrouwen hebben.
het leven van hun kinderen met activiteiten vullen.
hun kinderen belemmeren door bezorgdheid.
het gecreëerde wantrouwen ten opzichte van iedereen meegeven (slecht voor
samenleving).
Sandra Scarr:
Good enough parents: normale ontwikkeling, er komt uit wat erin zit (nature)
Slechter: achterstanden
Beter: normale ontwikkeling, er komt niet meer uit dan erin zit
Donald Winnicott: de ‘good enough mother’ is uiteindelijk beter dan de ‘perfect mother’, omdat zij
haar kind los zal laten wanneer hij/zij ouder wordt.
