AFWEER & IMMUNITEIT
Inhoudsopgave
1. Inleiding..................................................................................................................................................... 1
1.1. Antigenen.......................................................................................................................................................2
1.2. Afweer............................................................................................................................................................2
2. Aangeboren/aspecifieke afweer................................................................................................................. 2
2.1. De ontstekingsreactie (=inflammatie)...........................................................................................................4
3. Verworven (adaptieve) afweermechanismen.............................................................................................5
3.1. Antistoffen of immunoglobulines & TCr.........................................................................................................6
Nut van antistoffen in bloed en secreet............................................................................................................7
3.2. Betrokken celsoorten.....................................................................................................................................7
3.3. Triggeren van selectieve immuunrespons......................................................................................................8
Voorbeeld: fagosythose....................................................................................................................................9
Voorbeeld: Antigenpresentatie.........................................................................................................................9
3.4. Primaire en secundaire imuunrespons.........................................................................................................10
3.5. Actieve vs passieuve immuniteit & natuurlijke vs artificiële immuniteit.....................................................11
1. Ineliding................................................................................................................................................... 12
2. Lymfe: samenstelling en ontstaan............................................................................................................ 13
3. lymfevaten............................................................................................................................................... 13
4. lymfoïd weefsel........................................................................................................................................ 14
4.1. Primair lymfoïd weefsel...............................................................................................................................14
4.1.1. Thymus..................................................................................................................................................14
4.2.2. Beenmerg..............................................................................................................................................15
4.2. Secundair lymfoïd weefsel...........................................................................................................................15
4.2.1. Lymfeklieren..........................................................................................................................................16
4.2.2. Extranodaal lymfoïd weefsel.................................................................................................................17
4.2.3. Milt........................................................................................................................................................18
1. INLEIDING
1
, 1.1. ANTIGENEN
Een antigeen is een eiwit dat door het afweersysteem herkend wordt als
‘lichaamsvreemd’
(cf. zelfherkenningseiwitten hfdst celleer)
- virale eiwitten
- bacteriële eiwitten
- eukaryote eiwitten (schimmels, parasieten, maar ook menselijke eiwitten
van iemand anders: vb. kruisreactie tussen bloedgroepen (zie hoofdst
bloed)
en daardoor in staat is een reactie van het afweersysteem op te wekken (waarbij
antistoffen = antilichamen = antibodies (ab) worden aangemaakt, zie verder)
1.2. AFWEER
Afweer = Geheel van verdedigingsmechanismen ter preventie van het binnendringen van
micro-organismen en ter uitroeiing ervan
Men onderscheidt:
- Aangeboren afweermechanismen: Niet-antigenspecifieke,
- Verworven/adaptieve afweermechanismen: antigenspecifieke,
met telkens een cellulaire component en een humorale component
- cellulaire component = celsoorten ter verdediging
- humorale component = eiwitten in het bloed en/of de secreten ter
verdediging
2. AANGEBOREN/ASPECIFIEKE AFWEER
2
, = geheel van breed inzetbare (=aspecifieke) verdedigings-mechanismen
Ø Aspecifiek = maakt geen onderscheid tussen de ene en de andere bedreiging
Ø Mechanismen zijn van bij de geboorte aanwezig
Ø Het doel is verhinderen dat M.O. of schadelijke stoffen binnenkomen en/of zich
kunnen verspreiden in het lichaam.
• 1e lijnverdediging = barrières aan de buitengrenzen van het lichaam (= ter
preventie)
• 2e lijnverdediging = meteen of snel inzetbare verdedigingscellen en eiwitten
in weefsels en bloed
1ste lijnverdediging: Fysieke barrières aan de buitengrenzen van het lichaam (= ter preventie)
• epitheliale barrières (+ haren) = huid en slijmvliezen
• vijandige secreten: maagzuur, talg, zweet, tranen, speeksel (lysozyme)
• evacuatie door beweging: peristaltiek/mictie/rollend slijmtapijt
• concurrentie met commensale flora
2de lijnsverdediging: meteen of snel inzetbare verdedigingscellen en eiwitten in weefsels en
bloed
• antivirale eiwitten: interferonen
• antibacteriële eiwitten: complement
• Koorts
• macrofagen, en granulocyten
• Mestcellen (lokken een ontstekingsreactie uit: zie verder)
• NK-cellen
3
Inhoudsopgave
1. Inleiding..................................................................................................................................................... 1
1.1. Antigenen.......................................................................................................................................................2
1.2. Afweer............................................................................................................................................................2
2. Aangeboren/aspecifieke afweer................................................................................................................. 2
2.1. De ontstekingsreactie (=inflammatie)...........................................................................................................4
3. Verworven (adaptieve) afweermechanismen.............................................................................................5
3.1. Antistoffen of immunoglobulines & TCr.........................................................................................................6
Nut van antistoffen in bloed en secreet............................................................................................................7
3.2. Betrokken celsoorten.....................................................................................................................................7
3.3. Triggeren van selectieve immuunrespons......................................................................................................8
Voorbeeld: fagosythose....................................................................................................................................9
Voorbeeld: Antigenpresentatie.........................................................................................................................9
3.4. Primaire en secundaire imuunrespons.........................................................................................................10
3.5. Actieve vs passieuve immuniteit & natuurlijke vs artificiële immuniteit.....................................................11
1. Ineliding................................................................................................................................................... 12
2. Lymfe: samenstelling en ontstaan............................................................................................................ 13
3. lymfevaten............................................................................................................................................... 13
4. lymfoïd weefsel........................................................................................................................................ 14
4.1. Primair lymfoïd weefsel...............................................................................................................................14
4.1.1. Thymus..................................................................................................................................................14
4.2.2. Beenmerg..............................................................................................................................................15
4.2. Secundair lymfoïd weefsel...........................................................................................................................15
4.2.1. Lymfeklieren..........................................................................................................................................16
4.2.2. Extranodaal lymfoïd weefsel.................................................................................................................17
4.2.3. Milt........................................................................................................................................................18
1. INLEIDING
1
, 1.1. ANTIGENEN
Een antigeen is een eiwit dat door het afweersysteem herkend wordt als
‘lichaamsvreemd’
(cf. zelfherkenningseiwitten hfdst celleer)
- virale eiwitten
- bacteriële eiwitten
- eukaryote eiwitten (schimmels, parasieten, maar ook menselijke eiwitten
van iemand anders: vb. kruisreactie tussen bloedgroepen (zie hoofdst
bloed)
en daardoor in staat is een reactie van het afweersysteem op te wekken (waarbij
antistoffen = antilichamen = antibodies (ab) worden aangemaakt, zie verder)
1.2. AFWEER
Afweer = Geheel van verdedigingsmechanismen ter preventie van het binnendringen van
micro-organismen en ter uitroeiing ervan
Men onderscheidt:
- Aangeboren afweermechanismen: Niet-antigenspecifieke,
- Verworven/adaptieve afweermechanismen: antigenspecifieke,
met telkens een cellulaire component en een humorale component
- cellulaire component = celsoorten ter verdediging
- humorale component = eiwitten in het bloed en/of de secreten ter
verdediging
2. AANGEBOREN/ASPECIFIEKE AFWEER
2
, = geheel van breed inzetbare (=aspecifieke) verdedigings-mechanismen
Ø Aspecifiek = maakt geen onderscheid tussen de ene en de andere bedreiging
Ø Mechanismen zijn van bij de geboorte aanwezig
Ø Het doel is verhinderen dat M.O. of schadelijke stoffen binnenkomen en/of zich
kunnen verspreiden in het lichaam.
• 1e lijnverdediging = barrières aan de buitengrenzen van het lichaam (= ter
preventie)
• 2e lijnverdediging = meteen of snel inzetbare verdedigingscellen en eiwitten
in weefsels en bloed
1ste lijnverdediging: Fysieke barrières aan de buitengrenzen van het lichaam (= ter preventie)
• epitheliale barrières (+ haren) = huid en slijmvliezen
• vijandige secreten: maagzuur, talg, zweet, tranen, speeksel (lysozyme)
• evacuatie door beweging: peristaltiek/mictie/rollend slijmtapijt
• concurrentie met commensale flora
2de lijnsverdediging: meteen of snel inzetbare verdedigingscellen en eiwitten in weefsels en
bloed
• antivirale eiwitten: interferonen
• antibacteriële eiwitten: complement
• Koorts
• macrofagen, en granulocyten
• Mestcellen (lokken een ontstekingsreactie uit: zie verder)
• NK-cellen
3
