Personen en familierecht
samenvatting
Inhoud
Hoofdstuk 1 algemene bepalingen en naamrecht..................................................................................2
Hoofdstuk 2 woonplaats en burgerlijke stand........................................................................................4
Hoofdstuk 3 Huwelijk en geregistreerd partnerschap............................................................................5
Hoofdstuk 4 gemeenschap van goederen en huwelijkse voorwaarden.................................................8
Hoofdstuk 5 Einde huwelijk en geregistreerd partnerschap.................................................................11
Hoofdstuk 6 afstamming en adoptie....................................................................................................14
Hoofdstuk 7 Gezag en kinderbeschermingsmaatregelen.....................................................................17
Hoofdstuk 8 curatele, bewind en mentorschap...................................................................................20
Hoofdstuk 9: Erfrecht...........................................................................................................................24
1
,Hoofdstuk 1 algemene bepalingen en naamrecht
1.1 juridische persoon
persoon = degene die drager van rechten en plichten kan zijn, oftewel rechtsbevoegdheid.
Iedereen in Nederland rechtsbevoegd. Hierbij geen sprake van discriminatie.
Persoonlijkheid begint bij geboorte. Als kind dood geboren wordt heeft het nooit bestaan. Wel in Bpr
opgenomen.
Ongeboren kind kan soms al als geboren worden aangemerkt als belang daarom vraagt (bijvoorbeeld
bij dreigingen schade zwangerschap). Of bij nalatenschap.
Persoonlijkheid eindigt bij overlijden, rechten en plichten overgedragen aan erfgenamen.
1.2 bloed en aanverwantschap
1.2.1 bloedverwantschap
bloedverwantschap = relatie tussen personen op basis van geboorte. Biologische bloedverwantschap.
Juridische begrip bloedverwantschap meer omvattend. Ook wanneer man kind erkent. Als vrouw is
getrouwd met iemand die niet biologische ouder kind is of bij geregistreerd partnerschap en adoptie.
Aangeduid als familierechterlijke betrekking.
Graad = afstand tussen personen in aantal geboorten. Als mensen boven of onder elkaar staan =
bloedverwantschap in de rechte linie.
Bloedverwantschap in de zijlinie: broers zussen oom tante neef en nicht.
Verwantschap tussen broers en zussen is tweedegraads.
Van belang in erfrecht en bij trouwen.
1.2.2 aanverwantschap
Aanverwantschap = relatie tussen persoon en bloedverwanten echtgenoot. Geldt ook voor
geregistreerd partnerschap. Wordt niet opgeheven door beëindigen hiervan.
1.3 familie en gezinsleven
family life = iedereen heeft het recht op respect voor familie- en gezinsleven. Is ruimer dan
familierechtelijke betrekkingen. Kan zelfs betrekking zijn tussen niet bloedverwant en kind.
Samenwoning is geen vereiste maar wel indicatie.
Marckx-arrest belangrijke uitspraak over family life. Belgische wetgeving aangepast. Ongehuwde
moeder was niet juridische moeder kind, eerst erkenning nodig, dit was in strijd met family life
volgens EHRM.
Situaties van family life zie blz 18.
Als gehuwden niet meer samenwonen is in sommige gevallen family life van toepassing. Ze moeten
dit dan wel van plan zijn. Tussen biologische moeder en kind automatisch family life, bij biologische
vader niet zo als ze niet gehuwd zijn, geregistreerd partnerschap hebben of samenwonen. Hierbij
moet sprake zijn van bijkomende omstandigheden.
2
, Bij naaste bloedverwanten en kind kan ook sprake zijn van family life. Dan moet er wel meer dan
normaal gebruikelijk contact zijn. Er moeten bijzondere omstandigheden zijn.
Bij niet bloedverwanten is er sprake van family life bij pleeggezin. Pleegkind kan na een jaar niet
zomaar uit huis geplaatst worden, pleegouders kunnen hiertegen beroep instellen. Moet in belang
kind besloten worden.
1.3.3 verbreking family life
Kan worden verbroken door latere gebeurtenissen. Wel strenge criteria. Bij adoptie wordt family life
met biologische ouders verbroken. Maar bij ouder die niet meer in beeld is, niet gelijk het geval.
1.4 voornaam
iemand heeft de voornaam of voornamen die in geboorteakte zijn opgenomen.
Authentieke akte bedoeld om handeling vast te leggen en als bewijs te dienen. Aangifte geboorte 3
dagen na geboorte bij burgerlijke stand of gemeente. Kind bestaat dan formeel.
Burgerlijke stand kan opmaken akte weigeren wanneer naam ongepast is, op zichzelf of in
combinatie met achternaam.
Rechtbank mag iemands voornaam wijzigen op verzoek persoon zelf of wettelijke
vertegenwoordiger. Moet goed zijn onderbouwd.
1.5 Geslachtsnaam
Geslachtsnaam = achternaam
1.5.1 algemene bepalingen geslachtsnaam
als kind in familierechtelijke betrekking staat tot twee ouders mogen zij geslachtsnaam kiezen. Moet
naam van een van beide ouders zijn. Bij eerste kind gekozen, de anderen krijgen dezelfde. Als ouders
geen keuze maken = naam van vader.
Als kind alleen familierechterlijke betrekking met moeder heeft: haar achternaam. Ook bij latere
betrekking. Ook als rechter afstamming kind bepaald.
Als kind ouder dan 16 is kiest hij zelf.
1.5.2 geslachtsnaam bij adoptie
wordt in adoptie uitspraak rechter opgenomen.
- Als kind wordt geadopteerd door gehuwde ouders of met geregistreerd partnerschap in
eerste instantie naam vader, tenzij naam moeder wordt gekozen.
- Als adoptie ouders niet getrouwd zijn of van hetzelfde geslacht, behoudt het zijn eigen
achternaam. Ouders kunnen er ook voor kiezen een van beide namen te kiezen.
- Als kind wordt geadopteerd door nieuwe echtgenoot of geregistreerd partner van ouder
blijft hij achternaam behouden, tenzij anders wordt besloten.
1.5.3 wijziging geslachtsnaam
achternaam kan op verzoek van meerderjarige worden gewijzigd bij KB. Situaties zie blz 26.
3
samenvatting
Inhoud
Hoofdstuk 1 algemene bepalingen en naamrecht..................................................................................2
Hoofdstuk 2 woonplaats en burgerlijke stand........................................................................................4
Hoofdstuk 3 Huwelijk en geregistreerd partnerschap............................................................................5
Hoofdstuk 4 gemeenschap van goederen en huwelijkse voorwaarden.................................................8
Hoofdstuk 5 Einde huwelijk en geregistreerd partnerschap.................................................................11
Hoofdstuk 6 afstamming en adoptie....................................................................................................14
Hoofdstuk 7 Gezag en kinderbeschermingsmaatregelen.....................................................................17
Hoofdstuk 8 curatele, bewind en mentorschap...................................................................................20
Hoofdstuk 9: Erfrecht...........................................................................................................................24
1
,Hoofdstuk 1 algemene bepalingen en naamrecht
1.1 juridische persoon
persoon = degene die drager van rechten en plichten kan zijn, oftewel rechtsbevoegdheid.
Iedereen in Nederland rechtsbevoegd. Hierbij geen sprake van discriminatie.
Persoonlijkheid begint bij geboorte. Als kind dood geboren wordt heeft het nooit bestaan. Wel in Bpr
opgenomen.
Ongeboren kind kan soms al als geboren worden aangemerkt als belang daarom vraagt (bijvoorbeeld
bij dreigingen schade zwangerschap). Of bij nalatenschap.
Persoonlijkheid eindigt bij overlijden, rechten en plichten overgedragen aan erfgenamen.
1.2 bloed en aanverwantschap
1.2.1 bloedverwantschap
bloedverwantschap = relatie tussen personen op basis van geboorte. Biologische bloedverwantschap.
Juridische begrip bloedverwantschap meer omvattend. Ook wanneer man kind erkent. Als vrouw is
getrouwd met iemand die niet biologische ouder kind is of bij geregistreerd partnerschap en adoptie.
Aangeduid als familierechterlijke betrekking.
Graad = afstand tussen personen in aantal geboorten. Als mensen boven of onder elkaar staan =
bloedverwantschap in de rechte linie.
Bloedverwantschap in de zijlinie: broers zussen oom tante neef en nicht.
Verwantschap tussen broers en zussen is tweedegraads.
Van belang in erfrecht en bij trouwen.
1.2.2 aanverwantschap
Aanverwantschap = relatie tussen persoon en bloedverwanten echtgenoot. Geldt ook voor
geregistreerd partnerschap. Wordt niet opgeheven door beëindigen hiervan.
1.3 familie en gezinsleven
family life = iedereen heeft het recht op respect voor familie- en gezinsleven. Is ruimer dan
familierechtelijke betrekkingen. Kan zelfs betrekking zijn tussen niet bloedverwant en kind.
Samenwoning is geen vereiste maar wel indicatie.
Marckx-arrest belangrijke uitspraak over family life. Belgische wetgeving aangepast. Ongehuwde
moeder was niet juridische moeder kind, eerst erkenning nodig, dit was in strijd met family life
volgens EHRM.
Situaties van family life zie blz 18.
Als gehuwden niet meer samenwonen is in sommige gevallen family life van toepassing. Ze moeten
dit dan wel van plan zijn. Tussen biologische moeder en kind automatisch family life, bij biologische
vader niet zo als ze niet gehuwd zijn, geregistreerd partnerschap hebben of samenwonen. Hierbij
moet sprake zijn van bijkomende omstandigheden.
2
, Bij naaste bloedverwanten en kind kan ook sprake zijn van family life. Dan moet er wel meer dan
normaal gebruikelijk contact zijn. Er moeten bijzondere omstandigheden zijn.
Bij niet bloedverwanten is er sprake van family life bij pleeggezin. Pleegkind kan na een jaar niet
zomaar uit huis geplaatst worden, pleegouders kunnen hiertegen beroep instellen. Moet in belang
kind besloten worden.
1.3.3 verbreking family life
Kan worden verbroken door latere gebeurtenissen. Wel strenge criteria. Bij adoptie wordt family life
met biologische ouders verbroken. Maar bij ouder die niet meer in beeld is, niet gelijk het geval.
1.4 voornaam
iemand heeft de voornaam of voornamen die in geboorteakte zijn opgenomen.
Authentieke akte bedoeld om handeling vast te leggen en als bewijs te dienen. Aangifte geboorte 3
dagen na geboorte bij burgerlijke stand of gemeente. Kind bestaat dan formeel.
Burgerlijke stand kan opmaken akte weigeren wanneer naam ongepast is, op zichzelf of in
combinatie met achternaam.
Rechtbank mag iemands voornaam wijzigen op verzoek persoon zelf of wettelijke
vertegenwoordiger. Moet goed zijn onderbouwd.
1.5 Geslachtsnaam
Geslachtsnaam = achternaam
1.5.1 algemene bepalingen geslachtsnaam
als kind in familierechtelijke betrekking staat tot twee ouders mogen zij geslachtsnaam kiezen. Moet
naam van een van beide ouders zijn. Bij eerste kind gekozen, de anderen krijgen dezelfde. Als ouders
geen keuze maken = naam van vader.
Als kind alleen familierechterlijke betrekking met moeder heeft: haar achternaam. Ook bij latere
betrekking. Ook als rechter afstamming kind bepaald.
Als kind ouder dan 16 is kiest hij zelf.
1.5.2 geslachtsnaam bij adoptie
wordt in adoptie uitspraak rechter opgenomen.
- Als kind wordt geadopteerd door gehuwde ouders of met geregistreerd partnerschap in
eerste instantie naam vader, tenzij naam moeder wordt gekozen.
- Als adoptie ouders niet getrouwd zijn of van hetzelfde geslacht, behoudt het zijn eigen
achternaam. Ouders kunnen er ook voor kiezen een van beide namen te kiezen.
- Als kind wordt geadopteerd door nieuwe echtgenoot of geregistreerd partner van ouder
blijft hij achternaam behouden, tenzij anders wordt besloten.
1.5.3 wijziging geslachtsnaam
achternaam kan op verzoek van meerderjarige worden gewijzigd bij KB. Situaties zie blz 26.
3
