Samenvatting Drugsfenomenen, deel Van Boxclaer

DRUGSFENOMENEN – VAN
BOCXLAER: PSYCHOFARMACA
Examen:
 Slides = leidraad, reader = achtergrondinformatie
 MK-vragen + open vragen (eventueel invulvraag met termen)
 Reader: ‘Tranquillizers’ & ‘farmacologie-receptorwerking in hersenen’  N.K.



INLEIDING

We zien nog steeds veel de ‘klassieke drugs’
= The big five: Cocaïne, Cannabis, Amfetamine, XTC & Heroïne
 MAAR naast big five is er vandaag ook een explosie v nieuwe stoffen: deze worden
gesynthetiseerd in labo’s om specifiek als drugs gebruikt te worden
 Explosie v nieuwe drugs, chemicaliën  heeft te maken met:
 Professionalisering vd syntheselabs
 Internet !!!

Waar ligt maatschappelijk gezien de primaire focus?
Niet de illegale drugs, wel de legal high ‘alcohol’ & ‘tabak’ hebben een groot aandeel i/h
middelengebruik
 ALCOHOL!:
o 14% dagelijkse gebruikers
o 6% overconsumptie  vroeger was overconsumptie voor vrouwen meer dan 14
eenheden; voor mannen 21 eenheden
 TABAK:
o Vooral omdat het verslavend is door het middel ‘nicotine’

Epidemiologische vaststellingen vd cijfers
 Prevalentie v middelenproblemen is hoog! + gevolgen v middelengebruik zijn massaal
 MAAR  aantal echt verslaafden is opvallend minder dan het aantal gebruikers
o Men schat dat 6% vd gebruikers ook verslaafden zijn
 Hoe komt het dat een gebruiker een verslaafde wordt?
o Intrinsieke kwetsbaarheid (genetisch?) en/of protectieve factoren  grondslag voor
verschillen tss niet-gebruikers, gebruikers en afhankelijke gebruikers

Middelenafhankelijkheid…
 Is eigenlijk slechts een deel vh probleem
 Druggebruik, drugmisbruik, verslaving = MEER dan alleen het middel, de drug
 ‘Zinberg’  3-M model
o Bij verslaving heb je:
 Het Middel (drug)
 De Mens (set, factoren in het individu)
 Het Milieu (setting, factoren id fysieke en sociale omgeving)


1

,  Verslavingsdeskundigen stellen vandaag zelfs dat ‘verslaving’ niets met het middel te maken
heeft
o Middel  kan ook een activiteit zijn: gokken, gamen…
 Eigenlijk betere term ‘psychofarmaca’
= (genees)middelen die op de psyche ingrijpen

Terminologie: verschil drug – geneesmiddel?
 Gaat beiden om psychofarmaca, het is eigenlijk 1 grote groep !

Definitie drugs (3 elementen)
“= producten die men zonder ernstige reden* inneemt om zijn gevoelens, bewustzijn te veranderen
en waardoor men aan zijn persoon en/of aan de gemeenschap schade berokkent”
(* dient om onderscheid te maken met een geneesmiddel)
Illegale drugs= producten die door de wetgever onderhevig zijn gemaakt aan bep verbodsbepalingen

Indelingen
 Onderscheid tss soft- en harddrugs  veelgebruikte opdeling die vrij zinloos is
 Onderverdeling obv effect (= betere classificatie!)  hierbij onderscheiden we…
1. PSYCHOLEPTICA
o Onderdrukken het CZS
o Bv: tranquillizers (barbituraten, benzo’s), opiaten, (GHB)…
2. PSYCHOANALEPTICA
o Synoniem: stimulantia
o Stimuleren het CZS
o Bv: cocaïne, amfetamines, cafeïne…
3. PSYCHODYSLEPTICA
o Synoniem: psychedelica
o Verstoren het CZS
o Bv: hasj, LSD, cannabinoïden, (XTC)…

 Deze classificatie heeft ook zijn beperkingen: bv XTC => stimuleert dus valt onder groep
psychoanaleptica, maar werkt ook psychedelisch en valt dus ook onder groep psychodysleptica

Sinds kort…
Vorige opdeling in 3 groepen  wordt in vraag gesteld t.g.v. de enorme toename aan NIEUWE
PSYCHOACTIEVE STOFFEN (NPS)

“Het Drugwiel” (nieuw model afkomstig uit Engeland)




2

, - 7 categorieën: stimulantia, empathogenen,
hallucinogenen, dissociatieven, cannabinoïden,
verdovende middelen & opioïden
- 3 oude, 3 nieuwe, categorie ‘dempende stoffen’
(psycholeptica) opgesplitst in opioïden & verdovende
middelen
- nieuw: empathogenen, dissociatieven,
cannabinoïden
- binnen- en buitenring: illegaal vs legaal
- duidelijke aanwezigheid vd ‘acroniem’- stoffen (NPS)

Kritiek – Het Drugwiel
 Beetje ongelukkige uitwerking v/e goed idee
 Vooral naamgeving is ongelukkig:
o Verdovende stoffen = een nietszeggende naam
o Hallucinogenen: zou beter psychedelica zijn



OPIATEN

1. Historiek, producten en gebruik
Historisch gezien hebben opiaten een belangrijke rol gespeeld i/d geneeskunde
 Opium  nog steeds de beste zware pijnstiller
 MAAR: opiaten vormen ook klassiek vb van verslavende middelen

Waar komen opiaten vandaan?
 Uit het opium
o = een extract uit de papaver somniferum  deze ontwikkeld stoffen die bij inname
een psychoactieve werking hebben

Morfine
 Opium kan ook gebruikt worden om er morfine uit te extraheren
 Wetenschappelijke kennis over werking opiaten startte bij isolatie vh belangrijkste actief
bestanddeel (= morfine)
 Wit poeder
 = een zuivere, enkelvoudige stof
o Voordeel: kan worden opgelost in water, waardoor ‘INJECTIE’ mogelijk wordt !
o Analgesie (= pijnstilling zonder bewustzijnsverlies)  is dankzij injectie efficiënter en
beter te regelen (i.t.t. inname via de mond)

Heroïne
 Hierdoor kregen de opiaten een negatief beeld i/d 20 ste E
 = ‘diacetylmorfine’: men koppelt twee acetylgroepen aan een morfinemolecule
o Heroïne zit niet in papaverplant, maar is een semisynthetisch product  morfine
wordt geëxtraheerd uit opium en heroïne wordt semisynthetisch bereid vanuit
morfine
 Morfine ≠ heroïne



3