Samenvatting Onderwijskunde 2.1 (OAK10a)

Onderwijskunde 2.1 2022 - 2023



Onderwijskunde 2.1
1. DOELGERICHT WERKEN IN HET KOV

STAP 1: DE DOELEN
Doelgericht werken = werken aan de ontwikkelings-, leerplan- en concrete
doelen
Officiële documenten (werken in basisonderwijs Vlaanderen):

- Werken aan ontwikkelingsdoelen en eindtermen
o Opgelegd door Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap
o Gecontroleerd tijdens doorlichting
 Leerplan katholiek onderwijs: ZILL
 Leerplan van het OVSG (onderwijs secretariaat van de steden
en gemeenten van de Vlaamse gemeenschap)
 Leerplan van het gemeenschapsonderwijs
KRACHTLIJNEN VAN HET ZILL-LEERPLAN
KRACHTLIJN 1: OKB en de katholieke dialoogschool als fundament
Opdrachten voor het Katholiek Basisonderwijs in Vlaanderen (5 opdrachten voor
leraren en -teams die werkzaam zijn in het basisonderwijs):
A. Werken aan de schooleigen, christelijke identiteit
o Sterk geloof in groei en ontwikkelingskracht van kinderen
 Sterk streefdoel: het waartoe – waar willen we uitkomen?
 Uitkomst onderwijs: intrinsiek gemotiveerde kleuters die
goesting hebben in leren en leven en leren en leven betekenis
geven
 Identiteit: werken met respect voor de eigenheid van elke
kleuter vanuit de christelijke traditie
 Dialoog: veelheid en andersheid in multiculturele en diverse
samenleving niet zien als bedreiging maar als kans
o 3 niveaus binnen de persoonsgebonden ontwikkeling
 Jij – relationele niveau
 Wij – groepsniveau
 Ik – persoonlijk niveau
o Betekenisvol leren is leren over en in de wereld vooropstellen
 Ordeningskader ZILL – binnen- en buitencirkel
B. Werken aan geïntegreerd onderwijsinhoudelijk aanbod
o Harmonische ontwikkeling staat centraal
o 10 ontwikkelingsvelden met onderliggende ontwikkelingsthema’s,
generieke doelen met onderliggende leerinhouden en leerlijnen
o Een samenhangend onderwijsaanbod – opdracht van de leerkracht
 Verbanden leggen tussen verschillende ontwikkelingsvelden
en -thema’s
 Verbinding tussen persoons- en cultuurgebonden ontwikkeling
 Voldoende en herhaalde kansen bieden om onderliggende
doelen in voldoende maten te realiseren
o Verticale en horizontale samenhang is van belang

1

,Onderwijskunde 2.1 2022 - 2023


o Leren om te leven
 Geloven in groei- en ontwikkelingsmogelijkheden van elke
kleuter
 Functie van de te verwachten leeruitkomsten bij de
ontwikkelvelden en -thema’s = groeien tot rijke personen die
alle velden en thema’s ontwikkeld hebben
C. Werken aan een stimulerend opvoedingsklimaat en een doeltreffende
didactische aanpak
o Zorg voor een krachtige leeromgeving
 Een positief en veilig leerklimaat
 Leerlijn met brede ontwikkelingsstappen en ruime
referentieperiodes op basis van leeftijd – tussen 2,5 en
5 moet kind dit kunnen
 Geduldig zijn, kleuters mogen op eigen tempo vorderen
 Werkelijkheidsnabij onderwijs
 Werkelijkheid is het vertrekpunt van basisonderwijs –
WERO (wereld leren kennen)
 Schepping is ook vertrekpunt van basisonderwijs –
gekregen geschenk waar je zorg voor moet dragen
 Een gezonde leerambitie
 Leerverwachtingen afstemmen op mogelijkheden en
behoeften van elk kind
 Rijke ondersteuning en interactie
 Kinderen uitnodigen en ondersteunen tot interactie
 Kinderen uitnodigen tot coöperatief samenwerken
 Benutten van de leerkracht
 Kleuters bewust maken van eigen mogelijkheden,
ontwikkel- en leerkracht (kracht van leren)
 Een begeleidende leerkrachtenstijl
 Leerkracht is de mentor die talenten ontdekt,
ondersteunt, uitdaagt en begeleidt
 Ordeningskader is bril om talenten en
ontwikkelingskansen te ontdekken
o Kijken naar generieke doelen en leerlijn om
volgende stap in ontwikkeling te ontdekken
 Effectiviteit van leren
 Kleuter bewust maken van vordering en opvolgen
 Zone van naaste ontwikkeling opzoeken
D. Werken aan de ontplooiing van elk kind vanuit een brede zorg
o Verscheidenheid binnen leerlingengroep
 Analyse van beginsituatie
 Hulpmiddel = de leerlijnen met ontwikkelingsstappen
 Een gedifferentieerde aanpak
 Leerlijn en ontwikkelingsstappen – vorderingen van
kleuters evalueren – knipperlichtfunctie (geef tijd,
ruimte en stimuleer als de kleuter niet vordert – als
kleuter niet vordert probleem zoeken)
 Een complementaire, teamgerichte aanpak
 Verschillende leerkrachten met talenten en
mogelijkheden

2

, Onderwijskunde 2.1 2022 - 2023




E. Werken aan de school als gemeenschap en organisatie
o Gezamenlijke doelgerichtheid
 Schooleigen pedagogisch project ondersteunen 
kwaliteitsvol onderwijs
 In dialoog gaan met alle betrokkenen
o Beleidsvoerend vermogen
 Schoolleiding is verantwoordelijk voor implantatie van ZILL +
leerplandiscours in de school (hoe het loopt in de school)
De dynamiek in de katholieke dialoogschool

- Iedereen verwelkomen en op inclusieve wijze zorgen voor unieke talenten
van elke kleuter, met bijzondere aandacht voor wie het moeilijk heeft
- Iedereen wordt gastvrij verwelkomt – ongeacht levensbeschouwelijke of
religieuze achtergrond
KRACHTLIJN 2: De harmonische ontwikkeling van elke leerling staat voorop
Leven en leren op school is gericht op de harmonische ontwikkeling van de hele
persoon (hoofd, hart en handen laten ontwikkelen)
Doel dat ZILL vooropstelt: Investeren in ontwikkeling van kennis, vaardigheden,
attitudes en inzichten die ze nodig hebben om zelfredzaam en gelukkig te
functioneren.
Om kleuters te laten ontwikkelen:

- Persoonsgebonden- en cultuurgebonden ontwikkeling combineren
- Alle ontwikkelingsvelden hebben elkaar nodig (4 PG en 6 CG)

KRACHTLIJN 3: De school is eigenaar van het leerplan

- Breed gedragen leerplan op maar van de praktijk (afgetoetst en
bijgestuurd – veel mensen staan erachter en kunnen zich erin vinden)
- Een gemeenschappelijk curriculum  bouwstenen (ontwikkelveld, -thema,
leerlijn en -stap) liggen vast
- Leerplandiscours  teams zelf aan de slag – in discussie gaan en zien hoe
ze alles op elkaar zullen afstemmen
Eigenaarschap:

- De school maakt zelf uit of en in welke mate zij de leerinhouden in
samenhang aanbiedt
- De school beslist zelf over de besteding van haar onderwijstijd (behalve
lich.opv., godsdienst en Frans)
- Vanuit ZILL adviseren ze een organisatie die toelaat om in voldoende mate
aan elk aspect van de harmonische ontwikkeling te werken
Schooleigen invullen:

- Discrepantie tussen het bedoelde leerplan en het uitgevoerde leerplan zo
klein mogelijk houden

3