PERSOONLIJKE BASISZORG samenvatting van Hoofdstuk 1

Persoonlijke basiszorg

Hoofdstuk 1.2 Hygiënische verzorging

Onder de hygiënische verzorging van de mens verstaan we de verzorging van:

 De huid
 De slijmvliezen
 De haren
 Het gebit
 De nagels

De hygiënische verzorging van de mens kent de volgende drie aspecten:

 Lichamelijk functioneren: Een goede hygiëne heeft een gunstige invloed op het goed
functioneren ofwel op de gezondheid van het lichaam. Voorbeelden zijn: Een onverzorgde huid
functioneert niet goed. En een slechte verzorging van het gebit kan leiden tot tandbederf.
 Sociaal functioneren: De omgang met anderen kan in meerdere of mindere mate bepaald
worden door de manier waarop iemand zich verzorgt. Een onverzorgd uiterlijk kan afstotend
zijn. Voorbeeld: een baby die een erg vieze luier aan heft en een vieze neus heeft met groene
afscheiding nodigt niet uit tot knuffelen.
 Psychisch functioneren: Na een wasbeurt voelen mensen zich ook vaak geestelijk
opgeknapt.

Wat is het doel van hygiënische verzorging? Om de mens lichamelijk, sociaal en psychisch
optimaal te laten functioneren.

Aandachtspunten van de hygiënische verzorging van de volwassene:

 Als je de hygiënische verzorging overneemt, is het van groot belang om na te gaan of de hulp
geheel of gedeeltelijk moet plaatsvinden.
 Het is ook belangrijk om na te gaan of de zorgvrager begeleid moet worden naar volledige of
gedeeltelijke zelfstandigheid.
 Iemand verzorgen kan invloed hebben op zijn gevoel van eigenwaarde: er kan schaamte
optreden. Tijdens de hygiënische verzorging is een goede observatie van belang.
 Tijdens de hygiënische verzorging moet je maatregelen nemen om beschadiging of infectie van
de zorgvrager te voorkomen.
 Als zorgverlener moet je rekening houden met de hygiënische gewoonten van de zorgvrager.

Deze gewoonten hangen onder andere af van de volgende factoren:

 Cultuur (In Aziatische landen is het een gewoonte om de anus na defecatie met water te
reinigen terwijl wij in Nederland de gewoonte hebben om wc-papier te gebruiken.
 Gezin (Elk gezin heeft zijn eigen gewoonten van hygiënische verzorging)
 Klimaat (Bij warm weer is de behoefte aan een wasbeurt groter als bij koud weer)
 Voorzieningen (De meeste mensen in NL hebben een bad of douche maar voor gehandicapte
mensen zijn voorzieningen nog wel eens ontoereikend)
 Economie (Wanneer men moet bezuinigen op energiekosten kan dit de betrekking tot
lichaamshygiëne beïnvloeden.
Gezondheid (verandering in de gezondheid kunnen hygiënische gewoonten veranderen)

Bij de dagelijkse wasbeurt inventariseer je eerst de persoonlijke wensen van de zorgvrager. Die
wensen hebben betrekking op;

,  Watertemperatuur
 Zeepgebruik
 Bijzondere huidverzorging (lotions)
 Bijzondere aandachtspunten (bijvoorbeeld pijn)

Nadat je de zorgvrager hebt gewassen is het van groot belang dat je zijn lichaam goed afdroogt,
vooral in de huidplooien. Doe je dit niet dan kunnen er huidirritaties ontstaan. Huidirritaties worden
smetten of intertrigo genoemd. Vooral bij de volgende zorgvragers moet je alert zijn:

 Zorgvragers met overgewicht
 Mensen die veel transpireren
 Mensen die incontinent zijn
 Mensen met contracturen

Bij intertrigo ziet de geïrriteerde huid in eerste instantie rood. Bij verergering kan de huid stuk gaan.
Wanneer de huid stuk is, is zij zeer gevoelig voor infecties. Vooral een bepaalde schimmel (candida)
die zich op de huid bevindt, kan infecties veroorzaken.

Intertrigo dat geïnfecteerd is met candida, kan witte plekken bevatten die erg jeuken.

Met de volgende maatregelen voorkom je intertrigo:

 Regelmatig wassen en vooral goed deppend drogen van de huid, als je weet dat de zorgvrager
gevoelig is voor intertrigo, dan is geen of een pH-neutrale (zuurgraad neutrale) zeep aan te
raden.
 Dun aanbrengen van barriérespray, barriérezalf of zinkolie of scheurlinnen, non-wovengaas of
Engels pluksel tussen de twee huidlagen leggen.
 Adviseer de zorgvrager om katoenen kleding te dragen.
 Adviseer de zorgvrager goed aansluitende maar niet knellende onderkleding te dragen.
 Voorkom dat de zorgvrager onnodig transpireert (niet te hoge omgevingstemperatuur).

Als er sprake is van intertrigo, dan zijn hiervoor de beschreven maatregelen nadrukkelijk van belang
(afhankelijk van de ernst ervan):

 Wanneer de huid felrood is en glanst is het gebruik van barriérespray, barriérezalf of zinkolie
van groot belang.
 Wanneer de huid stuk is, kan in overleg met een deskundige een antischimmelpreparaat op
de aangedane huid aangebracht worden. Op een kapotte huid breng je geen barriérespray,
barriérezalf of zinkolie aan.
 Wanneer de huid stuk is en tekenen vertoont van infectie (witte, groene of gele kleur) moet
je een deskundige inschakelen.

Bij iedere wasbeurt gelden de volgende twee uitgangspunten:

 Werk van boven naar beneden.
 Werk van schoon naar vuil.

Tijdens het wassen is een goede observatie van groot belang en moet gericht zijn op;

 Verbaal –en nonverbaal gedrag van de zorgvrager
 Toestand van de huid
 Kleur: bleek of juist rood, verkleuring naar geel of blauw of pigmentveranderingen
 Elasticiteit (torgor)
 Algemene conditie; allergieën, bultjes, ontstekingen.