Samenvatting Hoorcolleges filosofie blok 1

Hoorcollege 1 filosofie
Verschillende soorten vragen:
 Feitelijke vragen -Wat?-
 Technische vragen -Hoe?-
 Etnische vragen -Waarom?-
Feitelijk:
 Het antwoord kan je waarnemen met je zintuigen
 De intentie is om antwoord te geven dat waar of onwaar is
 Voorbeeld: Welke kleur is dit? Hoe groot is dit kind?
 Antwoord op feitelijke vragen is descriptief
Technisch:
 Vraagt naar instructie, hoe moet ik dit aanpakken?
 Antwoord is een handelingsrecept, gebaseerd op ervaring, intuïtie of wetenschappelijk
onderzoek.
 Antwoord werkt/werkt niet
 Voorbeeld: hoe moeten we met agressie omgaan? hoe vergoten we de sociale vaardigheid
van kinderen?
Filosofisch:
 Vraagt naar veronderstellingen, invullingen van begrippen of achterliggende opvattingen.
 Vragen naar goed of kwaad, waarden en normen, over wat mag en wat moet.
 Antwoord kan je niet bewijzen. Antwoord roept nieuwe vragen op.
 Antwoord op etnische vragen is prescriptief
Prescriptief: prescribe, voorschrijven, wie of wat zou de mensmoeten doen.
Descriptief: describe: beschrijven, wie of wat is de mens.

Filosofische activiteit:
 Verwondering over wat vanzelfsprekend is
 Van het bekende naar he onbekende
 Variaties op fundamenteel onbeantwoorde vragen
Met welk doel?
 Fundamentele opvatting: overwin de verwondering
 Sceptische opvatting: elk antwoord vraagt om een nieuwe vraag
Nut en nadeel van filosofie van pedagogen:
 Filosofische vragen tot in de kern van pedagogisch
 Normatief beroep
 Denkroutines doorbreken
 Filosofische vaardigheden voor kwetsbare opvoeden
Twee opvattingen over pedagogiek:
 Kinderen introduceren in de wereld om vervolgens los te laten
 Kinderen optimale ontwikkelingskansen bieden

Pedagogiek is een normatief beroep:
 Wat je doet is gekleurd door waarden en normen
 Onze interventies zij normatief: wat is normaal?
 Confrontatie normen-waarden client-pedagoog-samenleving
 Morele dilemma’s- professionele ruimte
Denkroutines doorbreken:

,  Matters of facts
 Matters of concern
Veel matters of facts blijken matters of concern, maar worden toch als feit gepresenteerd.

filosofische vaardigheden voor kwetsbaar opvoeden:
 Sensitief maken voor andere denkpatronen
 Oordelen opschorten’
 Vanzelfsprekendheden problematiseren
 Gesprekken opnieuw vorm geven
 Denkpatronen doorbreken
 Gelijkwaardigheid in de wetsbaarheid realiseren


Hoorcollege 2 filosofie
Schipperen in de opvoeding:
 Opvoeden is schipperen (twijfelen)
 Twijfelen kan waardevol zijn
 Belang van dilemma’s
o Morele gevoeligheid, aanvoelen dat er iets op het spel staat van goed of kwaad
o Keuzemogelijkheid en onderbouwing
o Erkenning complexiteit en verschillende perspectieven, er is altijd meer dan dat er is

Twee dilemma’s en een middenweg:
Streng zijn of luisteren naar je kind?
Kant: geloofd dat we ons allemaal moeten houden aan bepaalde normen die belangrijk zijn. (streng)
Locke: uitkijken met regels, hoe meer regels je stelt hoe meer ze overtreden kunnen worden.
(luisteren naar)
Berlin: streng zijn moet ten goede van je kind. (tussen streng en luisteren)

Achtergrond Immanuel Kant:
 Kants mensbeeld (descriptief): vrijheid, redelijkheid en moraliteit
 Kants mensbeeld (prescriptief): autonomie
Kant: vier stadia in de opvoeding
1. Disciplineren, als het nog heel klein is. kan het nog niet zelf bedenken.
2. Cultivering, leren hoe de wereld in elkaar zit. De wereld is mooi.
3. Civiliseren, beschaafd leren gedragen. Hoe je je gedraagt in een bepaalde cultuur.
4. Moralisering, kind leren om een moreel kompas te gebruiken. Strengheid kan je hier steeds
meer gaan loslaten.
 Moreel besef
 Leiden door de rede en je wil
 Autonomie: jezelf de wet op leggen
Streng zijn om te leren moraliseren
Universele gedragsregel (categorisch imperatief):
 Uit eigen wil leven naar universele redelijke gedragsregels
 Handel alleen volgens de ‘maxime’ waarvan jij zou kunnen willen dat het een algemene wet
wordt
John Locke: