Inleiding in de Forensische Psychologie en
Psychiatrie
Samenvatting
2022/2023
Inhoudsopgave
Voorbereidend college: Inleiding strafrecht voor niet-juristen........................................................................3
Voorbereidend hoorcollege: aantekeningen........................................................................................................3
Hoorcollege 1: Introductie in de forensische gedragskunde............................................................................6
Literatuur: Leerboek forensische psychiatrie Hoofdstuk 15.................................................................................6
Hoorcollege 1: aantekeningen...........................................................................................................................11
Hoorcollege 2: Psychische stoornis en ontoerekeningsvatbaarheid...............................................................12
Literatuur: Leerboek forensische psychiatrie Hoofdstuk 12...............................................................................12
Literatuur: De doorwerking van de stoornis in de toerekeningsvatbaarheid en de gevaarspredictie...............19
Literatuur: Toerekening in tweedracht, een juridisch-gedragskundig perspectief............................................22
Hoorcollege 2: aantekeningen...........................................................................................................................23
Hoorcollege 3: Wat is een psychische stoornis?............................................................................................25
Literatuur: Zeven visies op een psychiatrische stoornis.....................................................................................25
Hoorcollege 3: aantekeningen...........................................................................................................................27
Hoorcollege 4: Psychische zorg in detentie................................................................................................... 28
Literatuur: Leerboek forensische psychiatrie Hoofdstuk 26...............................................................................28
Hoorcollege 4: aantekeningen...........................................................................................................................32
Hoorcollege 5: Gedragskundig onderzoek pro Justitia...................................................................................33
Literatuur: Specifieke kennis, vaardigheden en attitudes..................................................................................33
Literatuur: Het psychiatrisch onderzoek in de persoon van de verdachte, Hoofdstuk 6...................................35
Hoorcollege 5: aantekeningen...........................................................................................................................39
Hoorcollege 6: Testdiagnostiek en risicotaxatie............................................................................................ 42
Literatuur: Leerboek forensische psychiatrie Hoofdstuk 29...............................................................................42
Hoorcollege 6: aantekeningen...........................................................................................................................48
Hoorcollege 7: Klinisch onderzoek in het PBC............................................................................................... 49
Literatuur: De conclusie en het advies in de persoon van de verdachte, Hoofdstuk 7......................................49
Hoorcollege 7: aantekeningen...........................................................................................................................55
Hoorcollege 8: TBS....................................................................................................................................... 56
Literatuur: Leerboek forensische psychiatrie Hoofdstuk 1.................................................................................56
1
, Literatuur: Leerboek forensische psychiatrie Hoofdstuk 4.................................................................................61
Hoorcollege 8: aantekeningen...........................................................................................................................65
Hoorcollege 9: Geweldsincidenten in de forensische psychiatrie...................................................................66
Literatuur: Leerboek forensische psychiatrie Hoofdstuk 5.................................................................................66
Literatuur: Trauma history in a high secure male forensic inpatient population..............................................72
Hoorcollege 9: aantekeningen...........................................................................................................................74
Hoorcollege 10: TBS in getal......................................................................................................................... 75
Hoorcollege 10: aantekeningen.........................................................................................................................75
Hoorcollege 11: Behandeling van seksueel delinquenten..............................................................................76
Literatuur: Leerboek forensische psychiatrie Hoofdstuk 8.................................................................................76
Literatuur: Psychische stoornissen bij zedendelinquenten.................................................................................81
Literatuur: Behandeling van zedendelinquenten...............................................................................................85
Literatuur: Recidive bij subgroepen van zedendelinquenten in de ambulante forensische psychiatrie............90
Hoorcollege 11: aantekeningen.........................................................................................................................92
Hoorcollege 12: Slachtoffers in de forensische psychiatrie............................................................................94
Literatuur: Leerboek forensische psychiatrie Hoofdstuk 24...............................................................................94
Literatuur: Contact between victims and offenders in forensic mental health setting......................................97
Hoorcollege 12: aantekeningen.......................................................................................................................100
Werkgroep 1.............................................................................................................................................. 102
Literatuur: Person-oriented Forensic Psychiatry..............................................................................................102
Literatuur: Being sane in insane places, Rosenhan..........................................................................................104
Literatuur: Mensen met ernstige psychische aandoeningen: beeldvorming, zelfbeeld en burgerschap.........104
Werkgroep 1: aantekeningen..........................................................................................................................105
Werkgroep 2.............................................................................................................................................. 106
Literatuur: Schuld in strafrecht en psychiatrie.................................................................................................106
Literatuur: Risk-Need-Responsivity Model for Offender Assessment and Rehabilitation................................107
Literatuur: De grens tussen opzet en schuld....................................................................................................108
Werkgroep 2: aantekeningen..........................................................................................................................110
Werkgroep 3.............................................................................................................................................. 112
Literatuur: Risico’s van risicotaxatie................................................................................................................112
2
,Voorbereidend college: Inleiding strafrecht voor niet-
juristen
Voorbereidend hoorcollege: aantekeningen
Onderwerp 1: Het Nederlands Strafrecht
Nederlandse rechtsorde:
Strafrecht heeft betrekking op dit vak
De Nederlandse rechtsorde is er een van ‘civil law’, dit betekent dat onze wetten vermeld staan in
een wetboeken. Minder rechtersrecht, vooral de uitleg van wetboeken
Strafrecht kan onderverdeeld worden in formeel recht (procedureel) en materieel recht (inhoudelijk)
Materiele strafrecht
- Gaat over de inhoud
o Welk gedrag is strafbaar?
o Onder welke voorwaarden?
o Wat zijn strafuitsluitingsgronden?
o Welke straffen zijn er?
- Wetboek van Strafrecht (Sr) en bijzondere wetten
Formeel strafrecht
- Strafprocesrecht
o Bepaald de regels voor opsporing, vervolging en berechting
- Wetboek van Strafvordering (Sv) en bijzondere strafwetten
Het Nederlandse strafrecht: beginselen
- Vervolgingsmonopolie OM (geen eigenrichting)
o Je mag niet zelf het recht gaan handhaven.
- Legaliteitsbeginsel
o Materiele variant: iemand mag niet vervolgd of gestraft worden voor iets wat nog
niet bestond op het moment dat de handeling werd gepleegd.
o Formele variant: de staat mag alleen handelen op een manier die uit een wet is
voorzien, zodat je weet wat de staat mag doen en in welke gevallen.
- Onschuldpresumptie
o Je bent onschuldig totdat het tegendeel is bewezen. Je bent onschuldig totdat een
rechter je schuldig heeft bewezen.
- Nemo tenetur
o Mensen hoeven niet mee te werken aan hun eigen veroordeling, bijv. het zwijgrecht.
- Recht op een eerlijk proces
o Een proces moet rechtvaardig verlopen
- Subsidiariteit
o Het meest geschikte middel moet worden gekozen, als je iemand met een stok kan
slaan en daarmee je doel kan gebruiken moet je niet een pistool pakken.
3
, - Proportionaliteit
o Als je met 1x slaan je doel kan bereiken, moet je niet 100x slaan
- Ne bis in idem
o Iemand mag niet twee keer worden veroordeeld voor hetzelfde feit.
Onderwerp 2: het strafproces
Voorbereidend onderzoek:
De opsporing:
1. Onderzoek naar een strafbaar feit
a. Bijvoorbeeld na aangifte
2. Onder leiding van OvJ
3. Belangrijke rol Rechter-commissaris: bepaald of bepaalde bevoegdheden mogen worden
uitgevoerd
4. Een verdachte komt in beeld
De vervolging:
1. Opportuniteitsbeginsel: het OM hoeft niet te vervolgen
a. Bijvoorbeeld als het om een heel klein delict gaat, niet genoeg bewijs.
OM heeft dan verschillende mogelijkheden:
- Sepot: we gaan het niet voor de rechter brengen
- Transactie: een situatie waarin een verdachte een geldbedrag betaald, maar het houdt niet in
dat de verdachte schuld bekend.
- Strafbeschikking: het OM stelt de schuld van een verdachte vast zonder dat hier een rechter
aan te pas komt.
Uit Art. 12 Sv kan het alsnog voor de rechter worden gebracht
- Dagvaarding: toch voor rechter brengen.
Het onderzoek ter terechtzitting:
- Enkelvoudige of meervoudige kamer
o Een rechter vs meerdere rechters
- Advocaat
- Verdachte zelf
- Getuigen
- Deskundigen
- Slachtoffers/nabestaanden
Beraadslaging en uitspraak
- Het geheim van de raadkamer
- De rechter moet een beslissing nemen!
- Uitspraak binnen een redelijke termijn
- Hoger beroep
o Eerste aanleg: bij de rechtbank
Uitspraak = vonnis
o Hoger beroep: het Gerechtshof
Kan het helemaal opnieuw doen
Uitspraak = arrest
o Cassatie: de Hoge Raad
Alleen rechtsvragen
Meestal geen zitting
4
Psychiatrie
Samenvatting
2022/2023
Inhoudsopgave
Voorbereidend college: Inleiding strafrecht voor niet-juristen........................................................................3
Voorbereidend hoorcollege: aantekeningen........................................................................................................3
Hoorcollege 1: Introductie in de forensische gedragskunde............................................................................6
Literatuur: Leerboek forensische psychiatrie Hoofdstuk 15.................................................................................6
Hoorcollege 1: aantekeningen...........................................................................................................................11
Hoorcollege 2: Psychische stoornis en ontoerekeningsvatbaarheid...............................................................12
Literatuur: Leerboek forensische psychiatrie Hoofdstuk 12...............................................................................12
Literatuur: De doorwerking van de stoornis in de toerekeningsvatbaarheid en de gevaarspredictie...............19
Literatuur: Toerekening in tweedracht, een juridisch-gedragskundig perspectief............................................22
Hoorcollege 2: aantekeningen...........................................................................................................................23
Hoorcollege 3: Wat is een psychische stoornis?............................................................................................25
Literatuur: Zeven visies op een psychiatrische stoornis.....................................................................................25
Hoorcollege 3: aantekeningen...........................................................................................................................27
Hoorcollege 4: Psychische zorg in detentie................................................................................................... 28
Literatuur: Leerboek forensische psychiatrie Hoofdstuk 26...............................................................................28
Hoorcollege 4: aantekeningen...........................................................................................................................32
Hoorcollege 5: Gedragskundig onderzoek pro Justitia...................................................................................33
Literatuur: Specifieke kennis, vaardigheden en attitudes..................................................................................33
Literatuur: Het psychiatrisch onderzoek in de persoon van de verdachte, Hoofdstuk 6...................................35
Hoorcollege 5: aantekeningen...........................................................................................................................39
Hoorcollege 6: Testdiagnostiek en risicotaxatie............................................................................................ 42
Literatuur: Leerboek forensische psychiatrie Hoofdstuk 29...............................................................................42
Hoorcollege 6: aantekeningen...........................................................................................................................48
Hoorcollege 7: Klinisch onderzoek in het PBC............................................................................................... 49
Literatuur: De conclusie en het advies in de persoon van de verdachte, Hoofdstuk 7......................................49
Hoorcollege 7: aantekeningen...........................................................................................................................55
Hoorcollege 8: TBS....................................................................................................................................... 56
Literatuur: Leerboek forensische psychiatrie Hoofdstuk 1.................................................................................56
1
, Literatuur: Leerboek forensische psychiatrie Hoofdstuk 4.................................................................................61
Hoorcollege 8: aantekeningen...........................................................................................................................65
Hoorcollege 9: Geweldsincidenten in de forensische psychiatrie...................................................................66
Literatuur: Leerboek forensische psychiatrie Hoofdstuk 5.................................................................................66
Literatuur: Trauma history in a high secure male forensic inpatient population..............................................72
Hoorcollege 9: aantekeningen...........................................................................................................................74
Hoorcollege 10: TBS in getal......................................................................................................................... 75
Hoorcollege 10: aantekeningen.........................................................................................................................75
Hoorcollege 11: Behandeling van seksueel delinquenten..............................................................................76
Literatuur: Leerboek forensische psychiatrie Hoofdstuk 8.................................................................................76
Literatuur: Psychische stoornissen bij zedendelinquenten.................................................................................81
Literatuur: Behandeling van zedendelinquenten...............................................................................................85
Literatuur: Recidive bij subgroepen van zedendelinquenten in de ambulante forensische psychiatrie............90
Hoorcollege 11: aantekeningen.........................................................................................................................92
Hoorcollege 12: Slachtoffers in de forensische psychiatrie............................................................................94
Literatuur: Leerboek forensische psychiatrie Hoofdstuk 24...............................................................................94
Literatuur: Contact between victims and offenders in forensic mental health setting......................................97
Hoorcollege 12: aantekeningen.......................................................................................................................100
Werkgroep 1.............................................................................................................................................. 102
Literatuur: Person-oriented Forensic Psychiatry..............................................................................................102
Literatuur: Being sane in insane places, Rosenhan..........................................................................................104
Literatuur: Mensen met ernstige psychische aandoeningen: beeldvorming, zelfbeeld en burgerschap.........104
Werkgroep 1: aantekeningen..........................................................................................................................105
Werkgroep 2.............................................................................................................................................. 106
Literatuur: Schuld in strafrecht en psychiatrie.................................................................................................106
Literatuur: Risk-Need-Responsivity Model for Offender Assessment and Rehabilitation................................107
Literatuur: De grens tussen opzet en schuld....................................................................................................108
Werkgroep 2: aantekeningen..........................................................................................................................110
Werkgroep 3.............................................................................................................................................. 112
Literatuur: Risico’s van risicotaxatie................................................................................................................112
2
,Voorbereidend college: Inleiding strafrecht voor niet-
juristen
Voorbereidend hoorcollege: aantekeningen
Onderwerp 1: Het Nederlands Strafrecht
Nederlandse rechtsorde:
Strafrecht heeft betrekking op dit vak
De Nederlandse rechtsorde is er een van ‘civil law’, dit betekent dat onze wetten vermeld staan in
een wetboeken. Minder rechtersrecht, vooral de uitleg van wetboeken
Strafrecht kan onderverdeeld worden in formeel recht (procedureel) en materieel recht (inhoudelijk)
Materiele strafrecht
- Gaat over de inhoud
o Welk gedrag is strafbaar?
o Onder welke voorwaarden?
o Wat zijn strafuitsluitingsgronden?
o Welke straffen zijn er?
- Wetboek van Strafrecht (Sr) en bijzondere wetten
Formeel strafrecht
- Strafprocesrecht
o Bepaald de regels voor opsporing, vervolging en berechting
- Wetboek van Strafvordering (Sv) en bijzondere strafwetten
Het Nederlandse strafrecht: beginselen
- Vervolgingsmonopolie OM (geen eigenrichting)
o Je mag niet zelf het recht gaan handhaven.
- Legaliteitsbeginsel
o Materiele variant: iemand mag niet vervolgd of gestraft worden voor iets wat nog
niet bestond op het moment dat de handeling werd gepleegd.
o Formele variant: de staat mag alleen handelen op een manier die uit een wet is
voorzien, zodat je weet wat de staat mag doen en in welke gevallen.
- Onschuldpresumptie
o Je bent onschuldig totdat het tegendeel is bewezen. Je bent onschuldig totdat een
rechter je schuldig heeft bewezen.
- Nemo tenetur
o Mensen hoeven niet mee te werken aan hun eigen veroordeling, bijv. het zwijgrecht.
- Recht op een eerlijk proces
o Een proces moet rechtvaardig verlopen
- Subsidiariteit
o Het meest geschikte middel moet worden gekozen, als je iemand met een stok kan
slaan en daarmee je doel kan gebruiken moet je niet een pistool pakken.
3
, - Proportionaliteit
o Als je met 1x slaan je doel kan bereiken, moet je niet 100x slaan
- Ne bis in idem
o Iemand mag niet twee keer worden veroordeeld voor hetzelfde feit.
Onderwerp 2: het strafproces
Voorbereidend onderzoek:
De opsporing:
1. Onderzoek naar een strafbaar feit
a. Bijvoorbeeld na aangifte
2. Onder leiding van OvJ
3. Belangrijke rol Rechter-commissaris: bepaald of bepaalde bevoegdheden mogen worden
uitgevoerd
4. Een verdachte komt in beeld
De vervolging:
1. Opportuniteitsbeginsel: het OM hoeft niet te vervolgen
a. Bijvoorbeeld als het om een heel klein delict gaat, niet genoeg bewijs.
OM heeft dan verschillende mogelijkheden:
- Sepot: we gaan het niet voor de rechter brengen
- Transactie: een situatie waarin een verdachte een geldbedrag betaald, maar het houdt niet in
dat de verdachte schuld bekend.
- Strafbeschikking: het OM stelt de schuld van een verdachte vast zonder dat hier een rechter
aan te pas komt.
Uit Art. 12 Sv kan het alsnog voor de rechter worden gebracht
- Dagvaarding: toch voor rechter brengen.
Het onderzoek ter terechtzitting:
- Enkelvoudige of meervoudige kamer
o Een rechter vs meerdere rechters
- Advocaat
- Verdachte zelf
- Getuigen
- Deskundigen
- Slachtoffers/nabestaanden
Beraadslaging en uitspraak
- Het geheim van de raadkamer
- De rechter moet een beslissing nemen!
- Uitspraak binnen een redelijke termijn
- Hoger beroep
o Eerste aanleg: bij de rechtbank
Uitspraak = vonnis
o Hoger beroep: het Gerechtshof
Kan het helemaal opnieuw doen
Uitspraak = arrest
o Cassatie: de Hoge Raad
Alleen rechtsvragen
Meestal geen zitting
4
