Basisverpleegkunde 2 – Ellen Van Gerwen
1. Toediening van medicatie
Toedieningswijze:
Niet alle geneesmiddelen zijn op eenzelfde manier toe te dienen onderscheid in oplosbaarheid.
Niet alle geneesmiddelen zijn voor een bepaald zelfde doel samengesteld en zijn onwerkzaam of zelf
toxisch wanneer zij op een andere wijze worden toegediend.
Sommige worden afgebroken in organen insuline in de maag.
Geneesmiddelen moeten soms onder verschillende vormen beschikbaar zijn omwille van de
ziektetoestand van de patiënt. brakende patiënt bij voorkeur een suppo.
Lokale werkzaamheid toediening direct op de plaats waar het effect moet hebben.
Systematische werking farmacon komt in lymfebaan of bloedbaan terecht en gaat zo lichaam
rond. Treedt niet in op plaats van toediening.
Enterale toediening (= gastro Parenterale toediening (= Topicale toediening
intestinaal stelsel toediening van GM via een
andere weg dan het gastro-
intestinaal stelsel
Oraal = mond Intravasculair = ader Cutaan
- Sublinguale toediening - Geen resorptie, rechtstreeks
(onder tong) = lost op, in bloedbaan
doorheen mondslijmvlies in - Gebruik snelle
algm. Circulatie toediening/snel effect
- Via poortader in alg. - Aanpasbare
circulatie toedieningssnelheid
Resorptie vanuit de maag: Intramusculair = spier Oog/oordruppels
- 80% Inbrengen van een vloeibaar
- Tabletten, poeders, capsules, geneesmiddel in spierweefsel
siropen, dranken door middel van steriele en
- Passieve diffusie een steriele naald.
- EC = enteric coating = Snellere resorptie van het
beschermlaag voor in de maag geneesmiddel door de grote
- Gecontroleerde vrijgeving bloedcirculatie in de spieren.
Toedienen van geneesmiddel
die schadelijk zijn voor
maagdarmstelsel.
Toedienen van
geneesmiddelen aan
comateuze patiënten, bij
patiënten met
maagdarmaandoeningen en
bij patiënten die nuchter
moeten blijven
Plaatsbepaling:
- Musculus gluteuts maximus
Functie: extensie en exorotatie van
het heupgewricht
Plaatsbepaling: twee vingers boven
uiteinde van de bilplooi en
denkbeeldige horizontale lijn
trekken.
Houding patiënt liggend, op buik
met voeten naar binnen gedraaid.
- Musculus quadriceps femoris
Functie: extensie van het
kniegewricht
Geen te grote hoeveelheid vloeistof
Iets kortere naald.
- Musculus deltoideus
, Plaatsbepaling: twee vingers onder
de schoudertop
Functie: abductie van de humerus
tot schouderhoogte
Resoprtie afh.:
- Doorbloeding vh spierweefsel
(arbeid)
- Volume vd spier
- Viscositeit farmacon
(waterachtig 10-30min)
- pH van het farmacon
- buffercapaciteit
Resorptie vanuit de darmen: Subcutaan = vloeistof wordt Nasaal
Beïnvloed: ingebracht onder opperhuid en
- Maaglediging lederhuid.
- Darmmobiliteit - Minder snellere resorptie dan
- Toestand P. IM minder bloedvaten
- Gelijktijdige opname andere aanwezig.
voeding = grotere spreiding werking
Pompelmoes sap = 5x - Isotonische (zelfde concentratie
werking (bloeddruk, als fysiologisch vocht)
cholesterol, astma) oplossingen mag alleen.
Combo alcohol =
antidepri, slaapmiddel, - Goede manier toediening
epilepsie, antibiotica, hormonen.
valium (kalmerend) Plaatsbepaling:
Drop (vocht vasthouden) - Elke plaats waar onderhuids
= niet in combo met bindweefsel is.
diuretica De huid en het sub-cutane
weefsel in goede conditie.
- Verblijfsduur in maag Geenirritatieplekken,
- Opname meestal in dunne wondjes of eczeem
darm Geen gebieden met
littekens
- Buitenzijde opperarm
- Buiten- of bovenzijde van de dij
- Gebied rond schouderblad
- Buikwand
Techniek:
- Kortere fijnere naald
- Huidplooi: naald 45°
- Korte naald loodrecht
Rectaal = aars Intradermaal (in de lederhuid) Vaginaal
- Suppo/clysma = inbrengen van een zeer kleine
- Veel kleiner resorptie opp.vlak hoeveelheid in de lederhuid.
dan darm. - Mantoux-test (TBC-screening)
- Slecht voorspelbare bio.
Beschikbaarheid - Kleine # in lederhuid
- Moeilijk bij verstoorde functie
gastro-intestinaal stelsel
Intra ossaal
Pulmonaire toediening =
inademing
- Lokale + systemische werking
- Resorptie goed door groot opp.
Vd alveolaire membranen +
hoge bloeddebiet
- Aerosol lokaal astma
- Gasvormige systemische
vluchtige anesthetica
Transdermale toediening = huid
toedieningsweg
- Zalven, crèmes, poeders
- Meestal lokale behandeling
- Diffusiesnelheid =
vetoplosbaarheid farmacon
- Slecht voorspelbaar
,Materialen bij inspuitingen
Geneesmiddel
Vloeibaar Poedervorm oplosmiddelen
Waterige oplossing Aqua distillata
Alcoholische oplossing Fysiologische oplossing (NaCl 0,9%)
Emulsie (mengsel van olie en water) Oplosmiddel bij geneesmiddel verpakt
Suspensie (vloeistof met zeer fijn verdeelde stof speciaal oplosmiddel solubeol
Speciaal oplosmiddel solubeol
Miniplasco (plastic klein flesje) eenmalig gebruik
Flacon (glazen fles met gummie waar naald door moet vloeibaar geneesmiddel of
oplosmiddel
Ampul glas lang flesje vloeibaar geneesmiddel of oplosmiddel
Gebruik Afmeting gauge Lengte vd naald info
Optreknaalden 16G – 19G 38-50mm Lang om aan de
onderkant van het
ampul te geraken
IV afname 19G – 20G 38-50mm
IM 23G-24G 38-40mm
IM kinderen 23-24G 24-25mm DKTP-en HIB-virus
voldoende diep moet
worden ingespoten
IV toediening 22G-23G 38-50mm
SC 23G-26G 5-12mm loodrecht
5-12mm (kinderen
loodrecht)
19-32mm (hoek 45°)
Intradermaal 26G 10mm
Spuit
Naam Info Foto
Wegwerpspuit - Kunststof
- Afzonderlijksteriel
verpakt
- Inhoud verschillende
maten
- Luer aanzetstuk
- Uiteinde stamper
rubbertje
- Siliconenolie in spuit,
goed bewegen
- Gebruiksvriendelijk
- Niet milieuvriendelijk
, Luer-lock spuit/Amerikaanse - Lichaam en stamper
spuit hetzelfde als wegwerp
- Naaldaanzetstuk is
anders draaibeweging
- Metaal / kunststof
Insulinespuit - Naald meestal vast
- Schaal eenheden
insuline
- 1ml = 100 EENHEDEN
- 3 modellen: 100,50 en 30
Tuberculinespuit - Mantoux test
- Schaalverdeling 0,01ml
- Inhoud: 1ml
Janetspuit - Groot model +
aanzetstuk
- Inhoud: 50-100ml
- Spoelingen, vloeistof
inbrengen/uithalen
- Blaasspoeling, aspireren
maagsonde
Soorten inspuitingen:
Intramusculaire inspuiting = spier
Subcutane inspuiting = onder de huid/ in het onderhuids vetweefsel
Intra-dermische of intracutane inspuiting = in de huid
Intra-veneuse inspuiting = in de ader
Intra -arteriële inspuiting = in de slagader
Intra – cardiale inspuiting = in het hart
Intra – rachidale inspuiting = in het ruggenmerg
1. Toediening van medicatie
Toedieningswijze:
Niet alle geneesmiddelen zijn op eenzelfde manier toe te dienen onderscheid in oplosbaarheid.
Niet alle geneesmiddelen zijn voor een bepaald zelfde doel samengesteld en zijn onwerkzaam of zelf
toxisch wanneer zij op een andere wijze worden toegediend.
Sommige worden afgebroken in organen insuline in de maag.
Geneesmiddelen moeten soms onder verschillende vormen beschikbaar zijn omwille van de
ziektetoestand van de patiënt. brakende patiënt bij voorkeur een suppo.
Lokale werkzaamheid toediening direct op de plaats waar het effect moet hebben.
Systematische werking farmacon komt in lymfebaan of bloedbaan terecht en gaat zo lichaam
rond. Treedt niet in op plaats van toediening.
Enterale toediening (= gastro Parenterale toediening (= Topicale toediening
intestinaal stelsel toediening van GM via een
andere weg dan het gastro-
intestinaal stelsel
Oraal = mond Intravasculair = ader Cutaan
- Sublinguale toediening - Geen resorptie, rechtstreeks
(onder tong) = lost op, in bloedbaan
doorheen mondslijmvlies in - Gebruik snelle
algm. Circulatie toediening/snel effect
- Via poortader in alg. - Aanpasbare
circulatie toedieningssnelheid
Resorptie vanuit de maag: Intramusculair = spier Oog/oordruppels
- 80% Inbrengen van een vloeibaar
- Tabletten, poeders, capsules, geneesmiddel in spierweefsel
siropen, dranken door middel van steriele en
- Passieve diffusie een steriele naald.
- EC = enteric coating = Snellere resorptie van het
beschermlaag voor in de maag geneesmiddel door de grote
- Gecontroleerde vrijgeving bloedcirculatie in de spieren.
Toedienen van geneesmiddel
die schadelijk zijn voor
maagdarmstelsel.
Toedienen van
geneesmiddelen aan
comateuze patiënten, bij
patiënten met
maagdarmaandoeningen en
bij patiënten die nuchter
moeten blijven
Plaatsbepaling:
- Musculus gluteuts maximus
Functie: extensie en exorotatie van
het heupgewricht
Plaatsbepaling: twee vingers boven
uiteinde van de bilplooi en
denkbeeldige horizontale lijn
trekken.
Houding patiënt liggend, op buik
met voeten naar binnen gedraaid.
- Musculus quadriceps femoris
Functie: extensie van het
kniegewricht
Geen te grote hoeveelheid vloeistof
Iets kortere naald.
- Musculus deltoideus
, Plaatsbepaling: twee vingers onder
de schoudertop
Functie: abductie van de humerus
tot schouderhoogte
Resoprtie afh.:
- Doorbloeding vh spierweefsel
(arbeid)
- Volume vd spier
- Viscositeit farmacon
(waterachtig 10-30min)
- pH van het farmacon
- buffercapaciteit
Resorptie vanuit de darmen: Subcutaan = vloeistof wordt Nasaal
Beïnvloed: ingebracht onder opperhuid en
- Maaglediging lederhuid.
- Darmmobiliteit - Minder snellere resorptie dan
- Toestand P. IM minder bloedvaten
- Gelijktijdige opname andere aanwezig.
voeding = grotere spreiding werking
Pompelmoes sap = 5x - Isotonische (zelfde concentratie
werking (bloeddruk, als fysiologisch vocht)
cholesterol, astma) oplossingen mag alleen.
Combo alcohol =
antidepri, slaapmiddel, - Goede manier toediening
epilepsie, antibiotica, hormonen.
valium (kalmerend) Plaatsbepaling:
Drop (vocht vasthouden) - Elke plaats waar onderhuids
= niet in combo met bindweefsel is.
diuretica De huid en het sub-cutane
weefsel in goede conditie.
- Verblijfsduur in maag Geenirritatieplekken,
- Opname meestal in dunne wondjes of eczeem
darm Geen gebieden met
littekens
- Buitenzijde opperarm
- Buiten- of bovenzijde van de dij
- Gebied rond schouderblad
- Buikwand
Techniek:
- Kortere fijnere naald
- Huidplooi: naald 45°
- Korte naald loodrecht
Rectaal = aars Intradermaal (in de lederhuid) Vaginaal
- Suppo/clysma = inbrengen van een zeer kleine
- Veel kleiner resorptie opp.vlak hoeveelheid in de lederhuid.
dan darm. - Mantoux-test (TBC-screening)
- Slecht voorspelbare bio.
Beschikbaarheid - Kleine # in lederhuid
- Moeilijk bij verstoorde functie
gastro-intestinaal stelsel
Intra ossaal
Pulmonaire toediening =
inademing
- Lokale + systemische werking
- Resorptie goed door groot opp.
Vd alveolaire membranen +
hoge bloeddebiet
- Aerosol lokaal astma
- Gasvormige systemische
vluchtige anesthetica
Transdermale toediening = huid
toedieningsweg
- Zalven, crèmes, poeders
- Meestal lokale behandeling
- Diffusiesnelheid =
vetoplosbaarheid farmacon
- Slecht voorspelbaar
,Materialen bij inspuitingen
Geneesmiddel
Vloeibaar Poedervorm oplosmiddelen
Waterige oplossing Aqua distillata
Alcoholische oplossing Fysiologische oplossing (NaCl 0,9%)
Emulsie (mengsel van olie en water) Oplosmiddel bij geneesmiddel verpakt
Suspensie (vloeistof met zeer fijn verdeelde stof speciaal oplosmiddel solubeol
Speciaal oplosmiddel solubeol
Miniplasco (plastic klein flesje) eenmalig gebruik
Flacon (glazen fles met gummie waar naald door moet vloeibaar geneesmiddel of
oplosmiddel
Ampul glas lang flesje vloeibaar geneesmiddel of oplosmiddel
Gebruik Afmeting gauge Lengte vd naald info
Optreknaalden 16G – 19G 38-50mm Lang om aan de
onderkant van het
ampul te geraken
IV afname 19G – 20G 38-50mm
IM 23G-24G 38-40mm
IM kinderen 23-24G 24-25mm DKTP-en HIB-virus
voldoende diep moet
worden ingespoten
IV toediening 22G-23G 38-50mm
SC 23G-26G 5-12mm loodrecht
5-12mm (kinderen
loodrecht)
19-32mm (hoek 45°)
Intradermaal 26G 10mm
Spuit
Naam Info Foto
Wegwerpspuit - Kunststof
- Afzonderlijksteriel
verpakt
- Inhoud verschillende
maten
- Luer aanzetstuk
- Uiteinde stamper
rubbertje
- Siliconenolie in spuit,
goed bewegen
- Gebruiksvriendelijk
- Niet milieuvriendelijk
, Luer-lock spuit/Amerikaanse - Lichaam en stamper
spuit hetzelfde als wegwerp
- Naaldaanzetstuk is
anders draaibeweging
- Metaal / kunststof
Insulinespuit - Naald meestal vast
- Schaal eenheden
insuline
- 1ml = 100 EENHEDEN
- 3 modellen: 100,50 en 30
Tuberculinespuit - Mantoux test
- Schaalverdeling 0,01ml
- Inhoud: 1ml
Janetspuit - Groot model +
aanzetstuk
- Inhoud: 50-100ml
- Spoelingen, vloeistof
inbrengen/uithalen
- Blaasspoeling, aspireren
maagsonde
Soorten inspuitingen:
Intramusculaire inspuiting = spier
Subcutane inspuiting = onder de huid/ in het onderhuids vetweefsel
Intra-dermische of intracutane inspuiting = in de huid
Intra-veneuse inspuiting = in de ader
Intra -arteriële inspuiting = in de slagader
Intra – cardiale inspuiting = in het hart
Intra – rachidale inspuiting = in het ruggenmerg
