Volkskrant 10 maart 2021
Eindexamen van de baan?
Ieder jaar in mei worden de gymzaalvloeren weer bedekt met stroken tapijt, de
trampolines en valmatten in de berging gezet en de tafeltjes weer met
wiskundige precisie door de conciërge in rijen gezet. Dit alles dient als
voorbereiding op een van de spannendste periodes in het leven; het centrale
schriftelijke eindexamen (CSE). In 2022 maakten 181.191 scholieren de
eindtoets. In 1920 is het eindexamen ingevoerd. Leerlingen maken dus al ruim
100 jaar de eindtoets. In 2020 ging het eindexamen als gevolg van de
coronacrisis niet door. Dit was een weloverwogen beslissing van het kabinet, in
overleg met het onderwijsveld. Verschillende jaren wordt er al gediscussieerd
over het mogelijk afschaffen van het eindexamen. Wat zijn de voor- en nadelen
van het afschaffen van het CSE?
De leerstof die leerlingen krijgen, bereidt hen voor op het maken van de
eindexamens. Er zijn professionals die dit zien als een slecht ding. Zij vinden dat
de eindexamens ten koste gaan van het leren en het onderwijs. De examens
zouden hierdoor moeten worden afgeschaft. Rob Martens, hoogleraar
onderwijskunde, is het hier mee eens. “Door de focus op de eindexamens
verworden minimumnormen tot maximum spanning”, zegt hij in een interview
met Trouw. “Leerlingen blokken om hun examen te halen, niet omdat ze
geïnteresseerd zijn in wat ze leren”. “Is dit voor een cijfer?” “Moet ik dit weten
voor het examen?”, gaat hij vervolgens verder. Volgens hem leidt dit tot een
tekort aan goede lesstof en achteruitgang van het gehele onderwijs. Als
leerlingen alleen blokken om hun examen te halen, wat steken ze er dan echt
van op?
Daarentegen is een veelgehoord argument vóór een gestandaardiseerd CSE het
zogeheten civiel effect. Hierdoor weten vervolgopleidingen dat hun studenten
een minimaal niveau hebben. Ook het feit dat leerlingen allemaal door dezelfde
‘hoepel’ hebben moeten springen, geeft juist vertrouwen dat ze het
vervolgonderwijs aankunnen. Om deze redenen waarschuwde de Onderwijsraad
in het advies Maatwerk Binnen Wettelijke Kaders (2015) voor een flexibel
examen: een gevolg zou kunnen zijn dat vervolgonderwijs extra toelatingseisen
gaat stellen. Dat zou de toegankelijkheid van het onderwijs beperken.
Anderzijds wordt ook de waarde van het eindexamen in twijfel getrokken.
Vervolgstudies stellen steeds meer eisen aan leerlingen voor een toelating.
Kennistoetsen voor geneeskunde of taal - en rekentoetsen voor de Pabo. “Het
diploma vertegenwoordigt niet meer de waarde waar vervolgopleidingen op
zitten te wachten”, zegt René Kneyber, lid van de Onderwijsraad. “Het centraal
schriftelijk examen is een cognitief kunstje; even drie maanden hard en vooral
handig leren en daarna is iedereen alles weer vergeten”, zegt de
schooldirecteur.
Hiertegenover staan de mensen die voor het behouden van het centraal
examen zijn. Waar aanhouders van het CSE de nadruk op leggen is de oorsprong
van het centraal examen. Deze is ingevoerd om te zorgen dat iedereen gelijke
kansen krijgt in het onderwijs. Alle scholieren van dat examenjaar moeten
namelijk hetzelfde examen afleggen. Leerlingen hebben zo in principe een
gelijkwaardig startpunt en gelijke kansen op een succesvol vervolg van hun
opleiding. Recente rapporten van de onderwijsinspectie tonen het grote belang
Eindexamen van de baan?
Ieder jaar in mei worden de gymzaalvloeren weer bedekt met stroken tapijt, de
trampolines en valmatten in de berging gezet en de tafeltjes weer met
wiskundige precisie door de conciërge in rijen gezet. Dit alles dient als
voorbereiding op een van de spannendste periodes in het leven; het centrale
schriftelijke eindexamen (CSE). In 2022 maakten 181.191 scholieren de
eindtoets. In 1920 is het eindexamen ingevoerd. Leerlingen maken dus al ruim
100 jaar de eindtoets. In 2020 ging het eindexamen als gevolg van de
coronacrisis niet door. Dit was een weloverwogen beslissing van het kabinet, in
overleg met het onderwijsveld. Verschillende jaren wordt er al gediscussieerd
over het mogelijk afschaffen van het eindexamen. Wat zijn de voor- en nadelen
van het afschaffen van het CSE?
De leerstof die leerlingen krijgen, bereidt hen voor op het maken van de
eindexamens. Er zijn professionals die dit zien als een slecht ding. Zij vinden dat
de eindexamens ten koste gaan van het leren en het onderwijs. De examens
zouden hierdoor moeten worden afgeschaft. Rob Martens, hoogleraar
onderwijskunde, is het hier mee eens. “Door de focus op de eindexamens
verworden minimumnormen tot maximum spanning”, zegt hij in een interview
met Trouw. “Leerlingen blokken om hun examen te halen, niet omdat ze
geïnteresseerd zijn in wat ze leren”. “Is dit voor een cijfer?” “Moet ik dit weten
voor het examen?”, gaat hij vervolgens verder. Volgens hem leidt dit tot een
tekort aan goede lesstof en achteruitgang van het gehele onderwijs. Als
leerlingen alleen blokken om hun examen te halen, wat steken ze er dan echt
van op?
Daarentegen is een veelgehoord argument vóór een gestandaardiseerd CSE het
zogeheten civiel effect. Hierdoor weten vervolgopleidingen dat hun studenten
een minimaal niveau hebben. Ook het feit dat leerlingen allemaal door dezelfde
‘hoepel’ hebben moeten springen, geeft juist vertrouwen dat ze het
vervolgonderwijs aankunnen. Om deze redenen waarschuwde de Onderwijsraad
in het advies Maatwerk Binnen Wettelijke Kaders (2015) voor een flexibel
examen: een gevolg zou kunnen zijn dat vervolgonderwijs extra toelatingseisen
gaat stellen. Dat zou de toegankelijkheid van het onderwijs beperken.
Anderzijds wordt ook de waarde van het eindexamen in twijfel getrokken.
Vervolgstudies stellen steeds meer eisen aan leerlingen voor een toelating.
Kennistoetsen voor geneeskunde of taal - en rekentoetsen voor de Pabo. “Het
diploma vertegenwoordigt niet meer de waarde waar vervolgopleidingen op
zitten te wachten”, zegt René Kneyber, lid van de Onderwijsraad. “Het centraal
schriftelijk examen is een cognitief kunstje; even drie maanden hard en vooral
handig leren en daarna is iedereen alles weer vergeten”, zegt de
schooldirecteur.
Hiertegenover staan de mensen die voor het behouden van het centraal
examen zijn. Waar aanhouders van het CSE de nadruk op leggen is de oorsprong
van het centraal examen. Deze is ingevoerd om te zorgen dat iedereen gelijke
kansen krijgt in het onderwijs. Alle scholieren van dat examenjaar moeten
namelijk hetzelfde examen afleggen. Leerlingen hebben zo in principe een
gelijkwaardig startpunt en gelijke kansen op een succesvol vervolg van hun
opleiding. Recente rapporten van de onderwijsinspectie tonen het grote belang
